Chiến dịch Kiềm tỏa ở Rio de Janeiro phản ánh cuộc chiến ma túy kéo dài hàng thập kỷ tại Brazil, nơi bạo lực và nghèo đói vẫn quấn chặt người dân khu ổ chuột.
- Người đàn ông bị lũ cuốn khi bắt cá trên sông Pô Kô
- Ông Trump tuyên bố đạt thỏa thuận thương mại Mỹ – Trung
- 2.500 vé máy bay, vé tàu đưa công nhân về quê ăn Tết
Gốc rễ của cuộc chiến: Ma túy và bất bình đẳng
Chiến dịch Kiềm tỏa không chỉ là một đợt truy quét băng đảng đơn thuần, mà còn là hệ quả của cuộc chiến ma túy kéo dài gần nửa thế kỷ ở Brazil. Băng đảng Comando Vermelho (Hồng Lệnh) ra đời từ cuối những năm 1970 trong hệ thống nhà tù Rio de Janeiro, kết hợp giữa tội phạm hình sự và các phần tử chính trị cực đoan, dần phát triển thành một tổ chức tội phạm có quy mô quốc gia.
Từ nhà tù, Hồng Lệnh mở rộng tầm ảnh hưởng ra các khu ổ chuột (favela), nơi sinh sống của hàng triệu người nghèo bị bỏ lại bên lề xã hội. Lợi dụng sự thiếu hiện diện của chính quyền, chúng thiết lập “trật tự riêng”, vừa cung cấp dịch vụ cơ bản như Internet, nước, điện, vừa kiểm soát hoạt động buôn bán ma túy.
Theo tổ chức Fogo Cruzado, hiện nhóm này kiểm soát khoảng 20% khu vực đô thị Rio, tạo ra một nền kinh tế ngầm hàng tỷ USD mỗi năm. Chính điều này khiến mọi nỗ lực dẹp bỏ đều trở nên khó khăn, bởi người dân địa phương nhiều khi buộc phải dựa vào băng đảng để sinh tồn.
Chiến dịch Kiềm tỏa: Đỉnh điểm của căng thẳng
Ngày 28/10, chính quyền bang Rio de Janeiro phát động chiến dịch Kiềm tỏa sau nhiều tháng điều tra hoạt động của Hồng Lệnh. Khoảng 2.500 cảnh sát và binh sĩ được huy động, với sự hỗ trợ của xe bọc thép và trực thăng.
Khi lực lượng hành pháp tiến vào Alemao và Penha, khu vực ngay lập tức biến thành chiến trường. Băng đảng dùng vũ khí hạng nặng chống trả, thả bom từ drone và phóng hỏa xe cộ tạo rào chắn. Người dân hoảng loạn trốn trong nhà, nhiều trường học và cơ sở y tế buộc đóng cửa.
Theo chính quyền, mục tiêu chiến dịch là bắt giữ các chỉ huy Hồng Lệnh. Tuy nhiên, sau nhiều giờ giao tranh, không có thủ lĩnh nào bị bắt. Trái lại, thương vong tăng nhanh khi hàng trăm người chết hoặc mất tích.
Đến sáng 29/10, ít nhất 132 người thiệt mạng, trong đó có 4 cảnh sát. Dù giới chức tuyên bố chiến dịch “thành công”, nhưng các tổ chức nhân quyền gọi đây là “thảm họa nhân đạo tồi tệ nhất thập kỷ”.
Nỗi đau dân thường và bài toán không lời giải
Điều khiến dư luận phẫn nộ là khả năng nhiều nạn nhân có thể là người vô tội. Các nhân chứng kể lại việc cảnh sát bắn bừa vào nhà dân khi truy đuổi nghi phạm. Những thi thể biến dạng được tìm thấy trong rừng khiến người dân xuống đường biểu tình phản đối.
Nghị sĩ Henrique Vieira chỉ trích chính quyền đang “quân sự hóa” các khu ổ chuột, biến chúng thành vùng chiến sự. Bộ trưởng Tư pháp Ricardo Lewandowski khẳng định chính phủ liên bang không hề được thông báo trước về chiến dịch.
Dù vậy, Thống đốc Claudio Castro vẫn bảo vệ quyết định của mình, cho rằng toàn bộ người thiệt mạng đều là “tội phạm có vũ trang”. Ông gọi đây là “cuộc chiến cần thiết để giành lại thành phố từ tay ma túy”.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nếu không giải quyết tận gốc vấn đề nghèo đói và bất bình đẳng, những chiến dịch như Kiềm tỏa chỉ làm trầm trọng thêm bạo lực. “Mỗi đợt truy quét lại tạo ra một thế hệ thù hận mới”, giáo sư an ninh học Paulo Storani nhận định.
Theo: VnExpress
