Trái Đất quay chậm lại do mực nước biển dâng cao kỷ lục

Hiện tượng Trái Đất quay chậm lại khiến mỗi ngày dài thêm 1,33 mili giây, một tốc độ biến đổi chưa từng có trong lịch sử địa chất suốt 3,6 triệu năm.

Biến đổi khí hậu làm thay đổi thời gian thực tế

Theo các nghiên cứu địa vật lý mới nhất, mực nước biển dâng cao đang trực tiếp làm chậm quá trình tự quay của hành tinh chúng ta. Kết quả phân tích cho thấy thời gian trung bình của một ngày đang kéo dài thêm khoảng 1,33 mili giây sau mỗi thế kỷ, một con số nhỏ bé nhưng mang tính bước ngoặt về mặt khoa học. Sự thay đổi này được ghi nhận là chưa từng xảy ra trong ít nhất 3,6 triệu năm qua, phản ánh quy mô tác động to lớn của con người lên các chu trình tự nhiên của địa cầu.

Dù hầu hết chúng ta vẫn mặc định một ngày có đúng 24 giờ, thực tế độ dài này luôn biến thiên do nhiều yếu tố tác động. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hiện nay là tác động từ biến đổi khí hậu đang dần chiếm ưu thế và trở thành nguyên nhân hàng đầu khiến thời gian một ngày bị xáo trộn.

Giáo sư Benedikt Soja từ Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ Zurich nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu dự kiến sẽ gây ảnh hưởng đến độ dài ngày còn lớn hơn cả tác động của Mặt Trăng vào cuối thế kỷ này. Tuy những thay đổi chỉ tính bằng mili giây, chúng lại gây ra những thách thức lớn đối với công nghệ hiện đại. Đặc biệt trong lĩnh vực định vị không gian chính xác, việc nắm bắt thông tin chuẩn xác về tốc độ quay của hành tinh là yêu cầu bắt buộc để vận hành các hệ thống vệ tinh.

Cơ chế Trái Đất quay chậm lại giống như vận động viên trượt băng

Sự chậm lại của tốc độ quay có liên quan mật thiết đến hiện tượng tái phân bổ khối lượng trên hành tinh do băng tan ở hai cực. Khi các sông băng và tảng băng khổng lồ tan chảy, một lượng nước khổng lồ di chuyển từ vùng cực về phía khu vực xích đạo. Sự thay đổi này làm mất đi sự cân bằng ban đầu của địa cầu, khiến trục quay của hành tinh bị dịch chuyển, hay còn gọi là chuyển động cực, dẫn đến việc ngày dài ra thêm một chút.

Nhà địa chất học Mostafa Kiani Shahvandi từ Đại học Vienna đã đưa ra một hình ảnh so sánh dễ hiểu để giải thích hiện tượng vật lý phức tạp này. Ông ví hành tinh của chúng ta như một vận động viên trượt băng nghệ thuật đang thực hiện cú xoay người trên băng. Khi vận động viên duỗi thẳng hai tay ra xa cơ thể, tốc độ quay sẽ chậm lại một cách tự nhiên; ngược lại, khi thu tay sát vào người, tốc độ quay sẽ tăng lên đáng kể do sự tập trung khối lượng vào trục trung tâm.

Việc Trái Đất đang tích tụ nhiều khối lượng hơn ở phần giữa hành tinh (do nước biển dâng) tương đương với việc vận động viên đang dang rộng cánh tay. Khi khối lượng tập trung ở xích đạo thay vì ở hai cực như trước, quán tính quay thay đổi khiến hành tinh không thể duy trì tốc độ cũ. Chính cơ chế vật lý đơn giản này đã giải thích tại sao sự tan chảy của băng ở các cực xa xôi lại có thể làm thay đổi tốc độ quay của cả một hành tinh khổng lồ.

So sánh tốc độ thay đổi trong lịch sử địa chất

Để hiểu rõ mức độ nghiêm trọng của tình trạng hiện nay, các nhà khoa học đã tiến hành phân tích thành phần hóa học của hóa thạch để tái hiện biến động mực nước biển trong 3,6 triệu năm. Thông qua các thuật toán học sâu và mô hình hóa vật lý, nhóm nghiên cứu đã tính toán được độ dài ngày trong quá khứ tương ứng với các giai đoạn hình thành và tan chảy của băng. Kết quả cho thấy tốc độ tăng độ dài ngày trong hai thập kỷ qua là một ngoại lệ hiếm thấy trong lịch sử hành tinh.

Dữ liệu cho thấy chỉ có duy nhất một lần vào khoảng 2 triệu năm trước, tốc độ thay đổi độ dài ngày đạt mức gần tương đương với hiện nay. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định chưa bao giờ mực nước biển lại dâng cao và nhanh như giai đoạn từ năm 2000 đến 2020. Sự tăng tốc đột ngột này trong lịch sử hiện đại đã đặt ra những câu hỏi lớn về tính bền vững của các hệ thống tự nhiên trước sức ép từ sự nóng lên toàn cầu.

Nghiên cứu này không chỉ là lời cảnh báo về thời gian mà còn giúp mở rộng hiểu biết về cấu trúc bên trong của hành tinh. Việc theo dõi tốc độ quay của hành tinh chính là một trong những thước đo nhạy bén nhất để chúng ta thấu hiểu những thay đổi đang diễn ra sâu bên trong và trên bề mặt ngôi nhà chung.

Theo: Báo Dân trí