Phó Tổng thống Mỹ JD Vance để ngỏ khả năng Washington nối lại hoạt động quân sự nhằm vào Iran, tùy thuộc vào cách Tehran hành động trong các cuộc đàm phán đang diễn ra.
- Áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có thể mạnh thành bão số 1 trong ngày 02/7
- Xe bồn cán chết nữ sinh, tài xế lĩnh 20 năm tù, gia đình đau đớn
- 29 luật và nhiều quy định mới chính thức có hiệu lực từ tháng 7/2026
Phát biểu với các phóng viên hôm 01/7 ông Vance cho biết Tổng thống Donald Trump sẽ không đưa quân đội trở lại trừ khi có một mục đích được xác định rõ ràng, nhưng cảnh báo tính toán của Mỹ có thể thay đổi nếu Iran tìm cách khôi phục chương trình hạt nhân hoặc tấn công tàu thương mại. Tuyên bố được đưa ra ngay sau khi vòng đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran tại Doha kết thúc cùng ngày mà không có dấu hiệu tiến triển nào hướng tới một nền hòa bình lâu dài.
Trả lời câu hỏi của phóng viên về việc liệu có thể đảm bảo Mỹ sẽ không nối lại hành động quân sự chống Iran hay không, ông Vance nói: “Tôi không thể cam kết điều gì, bởi vì rõ ràng điều đó phụ thuộc vào những gì Iran cuối cùng sẽ hành động. Điều tôi có thể cam kết là tổng thống sẽ không đưa quân đội của chúng ta trở lại trừ khi ông ấy buộc phải làm vậy, trừ khi có một mục đích được xác định rõ ràng”. Ông nói thêm: “Nếu chúng ta phải hành động nhiều hơn, tất nhiên, điều đó tùy thuộc vào Iran. Nếu họ tìm cách xây dựng lại chương trình hạt nhân của mình, nếu họ tìm cách bắn vào các tàu thương mại một lần nữa, điều đó sẽ thay đổi tính toán của chúng tôi”.
Về tiến trình đàm phán kỹ thuật giữa hai nước ông Vance đánh giá: “Vẫn còn khá sớm, nhưng các cuộc đàm phán đang diễn ra tốt đẹp”. Theo các nguồn tin quen thuộc với cuộc thảo luận, các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã dành hai ngày tại Doha để bàn về vấn đề giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz và việc giải tỏa lệnh đóng băng tài sản của Iran, hai nội dung then chốt trong thỏa thuận ban đầu. Cuộc gặp tiếp theo giữa hai bên dự kiến diễn ra sau lễ tang của cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei trong vài ngày tới.
Trong khi đó Tổng thống Trump nói hai bên đang đạt tiến triển về giới hạn đối với chương trình hạt nhân của Iran vốn là lý do chính khiến Mỹ cùng Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2. Ông tuyên bố: “Quá trình phi hạt nhân hóa Iran đang tiến triển tốt. Họ đã có những cuộc họp rất tốt và chúng ta sẽ chờ xem”. Tuy nhiên các nguồn tin cho biết chương trình hạt nhân trên thực tế không được đề cập trong các cuộc đàm phán vừa qua, vốn chỉ mang tính kỹ thuật; về điểm này ông Vance thừa nhận vấn đề sẽ được giải quyết sau: “Rõ ràng chúng tôi lo ngại về vấn đề hạt nhân, chúng tôi sẽ bắt đầu thảo luận về điều này”.
Khoảng cách giữa phát ngôn lạc quan và diễn biến thực tế còn thể hiện ở nội bộ Nhà Trắng. Báo Wall Street Journal ngày 30/6 dẫn nguồn tin cho biết trong những ngày gần đây, ông Trump đã cân nhắc phương án quay lại xung đột toàn diện với Iran, sau khi thảo luận với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine về việc có nên từ bỏ đàm phán để tiến hành tấn công hay không. Cuối cùng, ông Trump được cho là chọn tập trung vào nỗ lực ngoại giao chỉ để ngỏ khả năng tấn công đơn lẻ nếu Iran vi phạm thỏa thuận, do lo ngại một cuộc xung đột quân sự mới sẽ làm tổn hại triển vọng loại bỏ chương trình hạt nhân của Iran bằng con đường đàm phán.
Diễn biến này cho thấy sự bế tắc trong đàm phán đang khiến ông Trump ngày càng mất kiên nhẫn, dù nhà lãnh đạo Mỹ vẫn để ngỏ khả năng kéo dài đàm phán quá thời hạn 60 ngày tức sau ngày 18/8. Thỏa thuận tạm thời đạt được ngày 17/6 giữa Mỹ và Iran, với bản ghi nhớ 14 điểm cho phép hai bên đàm phán một lệnh ngừng bắn vĩnh viễn và giải quyết các vấn đề then chốt bao gồm chương trình hạt nhân của Iran đã gặp trở ngại do các cuộc đấu súng gần đây giữa hai bên. Trách nhiệm giữ cho tiến trình này không đổ vỡ, theo lời chính các quan chức Mỹ, giờ đây phụ thuộc phần lớn vào việc Iran có tuân thủ các cam kết đã đưa ra hay không.
Minh Thu (tổng hợp)
