Washington – Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố khôi phục lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng biển của Iran, đồng thời yêu cầu thu phí đối với tàu hàng đi qua eo biển Hormuz.
- Tâm trí con người mạnh hơn bạn nghĩ – Khoa học về năng lượng ý niệm
- Ăn trái cây nguyên quả có lợi hơn uống nước ép
- Nhiều thành phố Iran rung chuyển sau đợt không kích mới của Mỹ
Ông đưa ra tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social ngày 13/7, giữa lúc thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran ký hồi giữa tháng 6 suy yếu sau chuỗi tấn công trả đũa quanh eo biển Hormuz. Theo kế hoạch của ông Trump, mức phí mới sẽ tương đương 20% giá trị hàng hóa của mọi tàu qua tuyến đường này, trong khi văn bản hai bên từng ký lại quy định ngược lại.
Trên Truth Social, ông Trump viết: “Eo biển Hormuz đã mở và vẫn sẽ được mở dù Iran có đồng ý hay không. Chúng tôi đang khôi phục lệnh phong tỏa Iran, được gọi như vậy vì nó chỉ ngăn cản tàu hoặc bên mua hàng của Iran ra vào cảng biển nước này. Tất cả quốc gia khác sẽ được sử dụng eo biển một cách công bằng và tự do.” Ông cho biết Mỹ sẽ được gọi là “người bảo vệ Hormuz” và sẽ thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa của các tàu đi qua eo biển, mà ông mô tả là chi phí cần thiết để bảo đảm an ninh cho tuyến hàng hải này.
Bản ghi nhớ mà Washington và Tehran ký hồi giữa tháng 6 gồm 14 điều, trong đó điều 5 nêu rằng Iran cam kết tạo điều kiện để tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư – biển Oman trong 60 ngày. Đổi lại, Mỹ cam kết dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển Iran và miễn trừ trừng phạt với dầu xuất khẩu nước này; văn bản không nêu cụ thể cách triển khai, khiến mỗi bên tự diễn giải điều khoản theo hướng có lợi cho mình.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lệnh phong tỏa sẽ có hiệu lực từ 20h ngày 14/7 theo giờ GMT, tức 3h ngày 15/7 theo giờ Việt Nam, áp dụng cho mọi tàu ra vào cảng và khu vực ven biển Iran. Đây là lần thứ hai Mỹ triển khai biện pháp này, sau đợt đầu kéo dài từ 13/4 đến 18/6, trong đó lực lượng Mỹ đã yêu cầu hơn 140 tàu đổi hải trình, vô hiệu hóa 9 tàu không tuân thủ và cho hơn 50 tàu chở hàng viện trợ nhân đạo đi qua.
Thông tin về lệnh phong tỏa và khoản phí mới lập tức tác động tới thị trường năng lượng: giá dầu Brent tăng khoảng 9%, lên mức 83,3 USD một thùng trong ngày 13/7, theo số liệu được The Times dẫn lại. Mức giá này cao hơn đáng kể so với trước khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, dù vẫn thấp hơn các đỉnh điểm từng ghi nhận trong những giai đoạn căng thẳng nhất.
Iran chưa đưa ra phản hồi chính thức về tuyên bố của ông Trump, còn phía Mỹ cũng chưa công bố cách hải quân sẽ thực thi lệnh phong tỏa trong thực tế. Khoảng cách giữa lời cam kết “mở cửa công bằng” mà ông Trump đưa ra và một cơ chế thu phí 20% mà chưa quốc gia nào trong khu vực được tham vấn trước, là điều cần được nhìn thẳng khi tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu tiếp tục là tâm điểm xung đột.
Hồng Sơn (tổng hợp)
