Siêu bão Ragasa nhìn từ trạm ISS. (Ảnh: X/Kimiya Yui)
Ảnh vệ tinh và video tua nhanh cho thấy siêu bão Ragasa với mắt bão khổng lồ, hoàn lưu dày đặc di chuyển từ Thái Bình Dương, qua eo biển Philippines – Đài Loan, áp sát Trung Quốc, gây thiệt hại nặng nề.
Reuters ngày 23/9 công bố đoạn video tua nhanh (time lapse) tổng hợp từ ảnh vệ tinh của Đại học Bang Colorado (CSU, Mỹ), Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) và Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA). Hình ảnh cho thấy Ragasa – cơn bão mạnh nhất thế giới từ đầu năm 2025 với sức gió lên tới 270 km/h – hình thành ngày 18/9 từ áp thấp nhiệt đới ngoài khơi Philippines. Chỉ sau ba ngày, bão tăng 8 cấp, trở thành siêu bão với mắt bão khổng lồ như một xoáy nước bạc khổng lồ trên đại dương.
Đường đi của “Vua Bão” Ragasa
Siêu bão Ragasa di chuyển từ Thái Bình Dương, đi qua eo biển giữa Philippines và đảo Đài Loan, sau đó áp sát bờ biển phía nam Trung Quốc. Trong quá trình di chuyển, mưa lớn do bão gây ra đã khiến một hồ chứa ở Đài Loan bị vỡ, làm ít nhất 14 người thiệt mạng ngày 23/9. Đến ngày 24/9, Ragasa tiến vào phía bắc Biển Đông, áp sát đặc khu Hong Kong, chuẩn bị đổ bộ vào đất liền Trung Quốc.
Phi hành gia Nhật Bản Kimiya Yui chia sẻ những bức ảnh bão Ragasa chụp từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). “Trạm tình cờ bay qua bão Ragasa. Tôi thực sự lo lắng cho mọi người dưới mặt đất”, Yui viết. Bài đăng của ông đã thu hút hơn 10 triệu lượt xem. Nhiều người dùng mạng xã hội bày tỏ kinh ngạc trước cảnh tượng siêu bão nhìn từ vũ trụ: “Trông nó như rốn của Trái Đất”, “Hình ảnh này nhắc nhở con người nhỏ bé biết bao trước thiên nhiên”.
Chiều 21/9, bà T., 46 tuổi, trú tại phường Long An, tỉnh Tây Ninh, đang bán rau củ ven đường. Bà sử dụng điện thoại để xem phim thì bị đôi nam nữ đi xe máy tiếp cận. Hai đối tượng giả vờ mua hàng, nhanh chóng giật chiếc điện thoại và bỏ chạy. Vì là người khuyết tật, bà T. chỉ có thể kêu cứu trong sự bất lực. Vụ cướp khiến cộng đồng địa phương vô cùng phẫn nộ trước hành vi tàn nhẫn. Người dân mong muốn cơ quan chức năng sớm tìm ra thủ phạm.
Một ngày sau vụ cướp, người thân phát hiện bà T. đã tử vong tại nhà riêng. Theo đại diện UBND phường Long An, nạn nhân mắc bệnh tâm thần và bệnh phổi. Nguyên nhân tử vong vẫn đang được cơ quan chức năng điều tra làm rõ. Sự việc khiến gia đình nạn nhân chìm trong đau buồn tột độ. Cộng đồng địa phương cũng bày tỏ sự tiếc thương sâu sắc. Vụ việc đặt ra câu hỏi về an ninh khu vực.
Công an khẩn trương truy tìm nghi phạm
Công an tỉnh Tây Ninh đang nỗ lực truy lùng đôi nam nữ thực hiện vụ cướp. Hình ảnh từ camera an ninh ghi lại cảnh hai đối tượng đi xe máy. Cơ quan chức năng kêu gọi người dân cung cấp thông tin để hỗ trợ quá trình điều tra. Vụ việc là hồi chuông cảnh báo về tình trạng an ninh trật tự. Người dân cần nâng cao cảnh giác trước các hành vi phạm tội tương tự.
Khoảng 11h30 ngày 19/9, anh Hà Mạnh Dũng, hành nghề xe ôm, đón một bệnh nhân chạy thận cùng người nhà tại sảnh bệnh viện.
Do mâu thuẫn, 3 bảo vệ gồm Nguyễn Văn Khanh (1968), Ngô Văn Oánh (1960) và Hà Ngọc Vang (1962) đã dùng gậy cao su tấn công anh Dũng.
Sự việc gây ách tắc giao thông, gián đoạn hoạt động khám chữa bệnh và khiến người dân hoang mang. Clip hiện trường lan truyền trên mạng xã hội đã làm dấy lên làn sóng phẫn nộ, ảnh hưởng xấu đến uy tín bệnh viện.
Hiện Công an tỉnh Lào Cai đang tiếp tục điều tra để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Anh nông dân Thanh Hóa bên con cá chiên quý hiếm được nuôi thành công trên sông Mã. (Ảnh: Kinh tế chứng khoán Việt Nam)
Từ phát hiện cá chiên trên sông Mã, một nông dân Mường ở Thanh Hóa đã xây dựng mô hình nuôi hiệu quả. Thành công này mở ra tiềm năng nhân rộng và phát triển kinh tế bền vững.
Câu chuyện bắt đầu năm 2018 khi anh Cao Minh Nam, một nông dân Mường ở xã Bá Thước, tình cờ bắt được cá chiên trên thượng nguồn sông Mã. Loài cá này vốn quý hiếm, nằm trong nhóm cần bảo tồn của Việt Nam. Anh Nam nhận ra tiềm năng kinh tế từ cá chiên, quyết định nuôi thử nghiệm để tìm hướng phát triển mới. Những dòng sông ở miền núi Thanh Hóa có dòng chảy xiết, nước mát lạnh, là môi trường lý tưởng cho cá chiên sinh trưởng. Đây là điều kiện thuận lợi để anh Nam kiên trì mở rộng quy mô nuôi, dù ban đầu gặp không ít khó khăn về nguồn giống và kỹ thuật.
Mô hình nuôi cá mang lại hiệu quả
Đến năm 2020, anh Nam đã thuê 10 ha đất ở xã Điền Lư, xây dựng trang trại nuôi cá chiên cùng các loại cá khác. Hệ thống lồng bè được thiết kế khoa học, chia khu vực cho cá giống và cá thương phẩm. Trung bình mỗi năm, anh xuất bán khoảng 200 con cá chiên với trọng lượng 1,2 – 1,8 kg. Do giá trị kinh tế cao, cá chiên được thương lái từ Hà Nội, Phú Thọ, Ninh Bình tìm mua tận nơi. Giá bán dao động 500.000 – 650.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu nhập ổn định. Riêng vụ vừa qua, sau khi trừ chi phí, gia đình anh thu lãi hơn 70 triệu đồng. Ngoài ra, anh còn nuôi cá dốc, cá trắm để đa dạng nguồn thu, tránh rủi ro phụ thuộc một loại cá.
Cần giải pháp phát triển bền vững
Dù đạt thành công, mô hình nuôi cá chiên vẫn tiềm ẩn nhiều thách thức. Nguồn giống phụ thuộc vào tự nhiên, trong khi khai thác bằng kích điện, thuốc trừ sâu đang khiến cá chiên ngày càng khan hiếm. Biến đổi khí hậu, lũ lụt cũng có thể gây thiệt hại nặng. Anh Nam bày tỏ mong muốn được các cơ quan chức năng hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp giống nhân tạo và thức ăn công nghiệp để giảm chi phí, tăng năng suất. Nếu được quan tâm đúng mức, mô hình nuôi cá chiên có thể nhân rộng, vừa bảo tồn loài cá quý, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao Thanh Hóa.
Văn Tú (88, trắng) tranh chấp cùng Leo Artur. (Ảnh: Thanh Niên)
Tối 20.9 trên sân Hàng Đẫy, HLV Kim Sang-sik khi dự khán đã chứng kiến tiền vệ Nguyễn Văn Tú bùng nổ. Màn trình diễn ấn tượng không chỉ thay đổi cục diện trận CLB Hà Nội hòa Thể Công Viettel mà còn gợi mở hy vọng bổ sung “chất thép” cho tuyến giữa U.23 Việt Nam.
Sao mai Thể Công Viettel ghi điểm trước mắt HLV Kim Sang-sik
Đầu hiệp 2, khi tỷ số đang là 1-0 nghiêng về đội chủ nhà CLB Hà Nội, HLV Velizar Popov đã rút Hữu Thắng ra và tung vào sân Nguyễn Văn Tú, cựu tuyển thủ U.19 Việt Nam, cầu thủ mang áo số 88. Sự xuất hiện của anh ngay lập tức thay đổi thế trận, khiến tuyến giữa Thể Công Viettel như được “tái sinh”.
Với khả năng tranh chấp mạnh mẽ, xoay người thoát pressing khôn ngoan, Văn Tú giúp bóng được đưa lên phía trên một cách hợp lý. Khán giả Hàng Đẫy bất ngờ trước chàng trai có thân hình dày cơm nhưng lại xoay sở uyển chuyển, liên tục vượt qua cầu thủ Hà Nội trong các pha tranh chấp.
Từ khi anh có mặt, đội khách chiếm lại trung tuyến, dồn ép CLB Hà Nội và tìm được bàn gỡ hòa 1-1. Bàn thắng đến từ pha phối hợp bật nhả đẹp mắt giữa Văn Khang, Lucao và Xuân Tiến, để đội trưởng U.23 Việt Nam – người từng vô địch giải U.23 Đông Nam Á 2025 – bấm bóng kỹ thuật san bằng tỷ số. Đó là lần thứ hai ở mùa này Văn Tú được tung ra sân tại LPBank V-League 2025 – 2026, đều trong các trận rất quan trọng.
Trước đó, ở vòng mở màn, cầu thủ cao 1,76 m này đã được HLV Popov điền tên vào đội hình xuất phát gặp CLB Công an Hà Nội, ứng cử viên vô địch. Dù được thay ra vào giờ nghỉ, việc ra sân ngay từ đầu cho thấy niềm tin lớn mà ông Popov đặt vào học trò.
Hành trình tích lũy kinh nghiệm ở nhiều CLB
Màn trình diễn nổi bật trong hiệp 2 trước CLB Hà Nội cho thấy Văn Tú được tung vào sân ở trận derby thủ đô là có lý do. Ở mùa này, Thể Công Viettel không còn sự phục vụ của Đức Chiến, người đã tái hợp Hoàng Đức tại Ninh Bình FC. Dù vậy, HLV Popov vẫn tự tin hướng đến chức vô địch nhờ Wesley đầy năng nổ, Hữu Thắng bùng nổ và cả Văn Tú trong vai trò đánh chặn.
Ở mùa giải 2024 – 2025, Thể Công Viettel đã cho mượn Văn Tú tại CLB Hải Phòng. Anh có 17 lần ra sân, trong đó 10 lần đá chính. Đây là bước ngoặt trong sự nghiệp, giúp cầu thủ sinh năm 2003 tích lũy kinh nghiệm và bản lĩnh để trở lại CLB chủ quản tranh suất đá chính.
Trước đó nữa, Văn Tú từng được gửi đến CLB Huế trong 2 mùa liên tiếp ở giải hạng Nhất quốc gia 2023 và 2023 – 2024. Khi đã cứng cáp, anh tiếp tục được thử sức ở Hải Phòng và có mùa bóng ra mắt V-League nổi bật. Tất cả trải nghiệm ấy đưa sự nghiệp của Văn Tú sang một trang mới.
Văn Tú trở thành nhân tố chất thép cho U.23 Việt Nam
Từng là thành viên đội tuyển U.19 Việt Nam, Văn Tú chưa tạo nhiều dấu ấn vì còn non kinh nghiệm và bị che lấp dưới cái bóng quá lớn của đàn anh Đức Chiến. Tuy nhiên, giờ đây anh đang có cơ hội khẳng định mình. Được làm việc cùng HLV Popov – người nổi tiếng truyền lửa và mát tay với cầu thủ trẻ – Văn Tú hứa hẹn sẽ hoàn thiện cả thể lực và tư duy chiến thuật.
Đó cũng là lý do HLV Kim Sang-sik sẽ khó bỏ qua cái tên này trong danh sách U.23 Việt Nam. Tuyến giữa đội bóng trẻ đang phụ thuộc nhiều vào Văn Trường, và sự xuất hiện của Văn Tú có thể giúp tăng cường chất thép. Với nền tảng thể hình, khả năng tranh chấp và phát động tấn công, cầu thủ 22 tuổi có thể trở thành mảnh ghép hoàn hảo cho U.23 Việt Nam trong các giải đấu tới.
Trong lịch sử khoa học, bộ não Einstein được xem là kho báu chứa đựng bí mật về trí thông minh phi thường. Nhưng với kỹ thuật thô sơ năm 1955, việc phân tích RNA và tế bào gần như không thể thực hiện. Chính vì vậy, suốt 70 năm, câu hỏi về điều gì tạo nên thiên tài Einstein vẫn chưa có lời giải.
Công nghệ mới của BGI-Research mang tên Stereo-seq V2 có thể lập bản đồ RNA với độ phân giải cao từ các mẫu FFPE. Điều này tạo đột phá vì trước đây phần lớn kỹ thuật chỉ dùng được với mẫu đông lạnh tươi – vốn rất ít và khó bảo quản lâu dài.
Bộ não của Einstein đã được bảo quản kể từ khi ông qua đời vào năm 1955 (Ảnh: Dân Trí)
Nghiên cứu công bố trên Cell cho thấy Stereo-seq V2 có thể giải mã mẫu ung thư lưu trữ nhiều năm, từ đó nhận diện các phân nhóm tế bào và cơ chế sinh học phức tạp. Với bộ não Einstein, công nghệ này hứa hẹn khơi mở nguồn thông tin di truyền quý giá.
Triển vọng nghiên cứu bộ não Einstein
Ý tưởng giải mã bộ não Einstein hấp dẫn không chỉ vì giá trị biểu tượng mà còn vì RNA đóng vai trò trung gian quan trọng trong hoạt động thần kinh. Nếu thành công, các nhà khoa học sẽ tiến thêm bước lớn trong việc hiểu rõ trí tuệ nhân loại.
Ngoài ra, khả năng phục hồi RNA từ mẫu cũ mang lại ứng dụng y học rộng rãi: từ nghiên cứu bệnh hiếm, cá thể hóa điều trị, cho tới khai thác “ngân hàng dữ liệu” từ hàng triệu mẫu lưu trữ trên toàn cầu.
Hôm nay tôi tình cờ đọc được một câu chuyện như vậy. Sau khi suy nghĩ kỹ, tôi cảm thấy câu chuyện tuy đơn giản nhưng ý nghĩa sâu xa của nó khiến tôi xúc động.
Một vị sư già trồng một cây lan. Ông chăm sóc cây lan rất chu đáo, thường xuyên tưới nước và diệt cỏ dại cùng côn trùng. Dưới sự chăm sóc tận tình của vị sư già, cây lan phát triển rất khỏe mạnh và tươi đẹp.
Một lần, lão hòa thượng phải ra ngoài gặp bạn bè, nên đã giao cây lan cho vị hòa thượng trẻ và nhờ chàng giúp chăm sóc. Vị hòa thượng trẻ rất có trách nhiệm, chăm sóc cây lan cẩn thận như lão hòa thượng, và cây lan đã phát triển tươi tốt.
An nhiên như vị sư già chăm lan – hãy học cách buông bỏ, trân trọng và sống yên bình giữa cuộc đời (Ảnh: Khai Mở)
Một ngày nọ, vị sư trẻ tưới nước cho cây lan rồi đặt nó lên bệ cửa sổ trước khi ra ngoài làm việc. Bất ngờ, một trận mưa lớn kéo đến, gió mạnh làm đổ cây lan.
Tiểu hòa thượng vội vã quay lại, nhìn thấy cành lá gãy vụn trên mặt đất, lòng vô cùng đau xót, sợ lão hòa thượng sẽ trách mình.
Vài ngày sau, vị sư già trở lại. Vị sư trẻ kể lại chuyện hoa lan cho ông nghe và sẵn sàng nhận lỗi.
Nhưng vị sư già không nói gì cả. Nhà sư trẻ rất ngạc nhiên vì đó là loài hoa lan mà nhà sư già yêu thích.
Vị sư già mỉm cười nhẹ nói: “Ta trồng hoa lan không phải để tức giận.” Một câu đơn giản thể hiện thái độ cởi mở đối với cuộc sống.
Chúng ta không cố gắng để tức giận và chúng ta cũng không thích tức giận. Khi một con chim đứng trên cây, nó không bao giờ lo lắng về việc cành cây bị gãy, vì nó tin tưởng không phải vào cành cây mà vào đôi cánh của chính mình!
Nếu điều gì đó bạn đã dành cả tâm huyết để đạt được mà không thể lấy lại được, thì đừng than vãn hay hối tiếc. Hãy trân trọng nó khi bạn có, và buông bỏ khi bạn mất nó. Hãy sống thật với chính mình.
Nếu bạn ghét, mọi thứ trong cuộc sống đều đáng ghét; nếu bạn biết ơn, bạn có thể biết ơn ở mọi nơi. Nếu bạn trưởng thành, mọi thứ đều có thể trưởng thành.
Không phải thế giới chọn bạn, mà chính bạn chọn thế giới
Cỏ trong chùa Thiền tông khô héo vàng úa. Vị sư trẻ thấy vậy liền thưa với sư phụ: “Sư phụ, xin hãy gieo ít hạt cỏ! Cỏ này trông thật kinh khủng.”
Sư phụ nói: “Đừng lo. Khi nào rảnh, ta sẽ đi mua hạt giống cỏ. Ta có thể trồng bất cứ lúc nào. Cần gì phải vội? Bất cứ lúc nào !”
Vào dịp Tết Trung thu, vị sư phụ đã mua một ít hạt cỏ, đưa cho vị tiểu hòa thượng và bảo: “Hãy đi rải hạt cỏ xuống đất.” Gió thổi, vị tiểu hòa thượng rải hạt cỏ, và hạt cỏ bay đi.
“Ôi không! Rất nhiều hạt cỏ đã bị thổi bay!”
Sư phụ nói: “Không sao cả. Hầu hết hạt giống bị gió thổi bay đều rỗng ruột, gieo xuống cũng không nảy mầm được. Sao phải lo lắng? Cứ thuận theo tự nhiên !”
Khi hạt cỏ được rải ra, rất nhiều chim sẻ bay đến, nhặt những hạt cỏ căng mọng để ăn. Vị sư trẻ thấy vậy liền hoảng hốt nói: “Ôi trời! Chim chóc đã ăn hết hạt cỏ rồi! Hết rồi! Năm sau ruộng này sẽ không còn cỏ nữa.”
Sư phụ nói: “Không sao đâu. Hạt cỏ nhiều đến nỗi chim chóc không ăn hết được. Đừng lo, năm sau nhất định sẽ có cỏ!”
Đêm đó trời mưa rất to, vị sư trẻ suốt đêm không ngủ được, âm thầm lo lắng hạt cỏ sẽ bị nước cuốn trôi. Sáng hôm sau, ngài chạy ra khỏi thiền đường từ rất sớm, quả nhiên hạt cỏ trên mặt đất đã biến mất.
Anh ta lập tức chạy vào phòng thiền của sư phụ và nói: “Sư phụ, trận mưa lớn đêm qua đã cuốn trôi hết hạt cỏ trên mặt đất. Con phải làm sao đây?”
Vị sư phụ bình tĩnh nói: “Đừng lo. Hạt cỏ sẽ nảy mầm ở bất cứ nơi nào chúng bị cuốn trôi. Cứ để số phận quyết định !”
Chẳng bao lâu sau, nhiều cây cỏ xanh đã nhú lên khỏi mặt đất, và cũng có nhiều cây xanh mọc lên ở một số góc chưa được gieo hạt.
Tiểu hòa thượng vui vẻ nói với sư phụ: “Sư phụ, tốt quá! Cỏ con trồng đã mọc rồi!”
Sư phụ gật đầu và nói: ” Chúc mừng !”
Sau khi đọc câu chuyện này, tôi hiểu:
Trên đời này có rất nhiều điều chúng ta không thể lường trước được. Hãy để mọi thứ tự nhiên, đừng gượng ép. Thay vào đó, bạn sẽ nhận được điều gì đó từ nó.
Vì không có nơi nào để trốn nên tốt hơn là cứ ngốc nghếch và vui vẻ;
Vì không có nơi nào để trốn thoát, chúng ta cũng có thể vui vẻ;
Vì mọi việc không diễn ra như bạn mong muốn, tốt nhất là bạn nên bỏ qua.
Hãy đến nơi bạn đã đến và đi nơi bạn nên đến.
Khi một số người rời đi, họ chỉ đối diện với thực tế và chấp nhận sự ra đi của mình.
Bão số 9 đang còn cách vùng biển Quảng Ninh hơn 600km. (Ảnh: Sức khỏe & Đời sống)
Siêu bão số 9 đang tiến vào Vịnh Bắc Bộ với sức gió mạnh cấp 15-16, gây nguy cơ lớn. Bão số 10 có thể xuất hiện ngay sau đó, đe dọa miền Trung Việt Nam.
Vào 4 giờ sáng ngày 24/9, tâm siêu bão số 9 nằm ở khoảng 21,3°N, 114,3°E, trên vùng biển phía Bắc khu vực Bắc Biển Đông. Bão cách Móng Cái, Quảng Ninh khoảng 650km về phía Đông, duy trì sức gió mạnh cấp 15-16, giật trên cấp 17. Bão di chuyển theo hướng Tây Tây Bắc với tốc độ 20km/h. Đến 4 giờ ngày 25/9, bão suy yếu, tâm bão ở khoảng 21,6°N, 109,5°E, gần bờ tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, cách Móng Cái 150km về phía Đông. Lúc này, sức gió giảm còn cấp 11, giật cấp 13.
Vùng nguy hiểm được xác định ở phía Bắc vĩ tuyến 18,5N và phía Tây kinh tuyến 118,0E. Cấp độ rủi ro thiên tai đạt cấp 4 ở vùng biển phía Bắc Biển Đông và cấp 3 ở Bắc Vịnh Bắc Bộ cùng đất liền Đông Bắc Bộ. Từ trưa 24/9, khu vực Bắc Vịnh Bắc Bộ, bao gồm Bạch Long Vỹ, có gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 9. Đến đêm, gió tăng lên cấp 8, sóng biển cao 2,0-4,0m, vùng gần tâm bão đạt cấp 9-11, giật cấp 13, sóng cao 3,0-5,0m.
Ven biển Quảng Ninh đến Hải Phòng chịu nước dâng 0,4-0,6m, nguy cơ sạt lở đê, kè, phá hủy khu nuôi trồng thủy sản, và tàu thuyền do sóng lớn. Từ sáng 25/9, gió mạnh cấp 6-7, vùng gần tâm bão cấp 8-9, giật cấp 11. Sâu trong đất liền Đông Bắc Bộ, gió đạt cấp 5, có nơi cấp 6, giật cấp 7-8.
Bão số 9 gây mưa lớn và nguy cơ ngập lụt
Từ đêm 24/9 đến hết đêm 26/9, khu vực Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An có mưa to đến rất to, lượng mưa phổ biến 100-250mm, cục bộ trên 400mm. Mưa lớn gây nguy cơ ngập úng đô thị, lũ quét trên sông suối nhỏ, và sạt lở đất trên sườn dốc. Trước khi bão đổ bộ, cần đề phòng dông, lốc và gió giật mạnh.
Dự báo đến 4 giờ ngày 26/9, bão suy yếu thành áp thấp nhiệt đới, sau đó thành vùng áp thấp, tâm ở khoảng 21,3°N, 103,8°E, trên đất liền Tây Bắc Bộ. Sức gió giảm dưới cấp 6, vùng nguy hiểm ở phía Bắc vĩ tuyến 19,5N, phía Tây kinh tuyến 111,5E. Cấp độ rủi ro thiên tai duy trì ở cấp 3 cho vùng biển Tây Bắc Biển Đông, Bắc Vịnh Bắc Bộ và Đông Bắc Bộ.
Bão số 10 có thể xuất hiện, đe dọa miền Trung
TS Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu, cho biết vùng áp thấp 26W có thể mạnh thành bão số 10 từ ngày 24/9, ngay sau bão Ragasa. Bão số 10 được dự báo đổ bộ vào miền Trung Philippines, sau đó vào Biển Đông Việt Nam ở khoảng 13°N, 120°E vào tối 26/9. Tuy nhiên, bão có thể suy yếu thành áp thấp sau khi đi qua Philippines, khiến việc đặt tên bão bị trì hoãn.
Các mô hình GFS, ECMWF, JMA dự báo bão sẽ mạnh lên khi vào Biển Đông, nhờ nhiệt độ bề mặt biển 28-29°C, thuận lợi cho bão phát triển. Bão ở vĩ tuyến thấp, ít chịu ảnh hưởng của áp cao lục địa Trung Quốc, nên di chuyển độc lập theo hướng Tây Tây Bắc. Đến tối 27/9, bão có hai kịch bản di chuyển. Kịch bản 1 (xác suất 70%) là bão đi song song bờ biển miền Trung từ Đà Nẵng đến Bắc Trung Bộ, sau đó đổ bộ Hà Tĩnh đến Thanh Hóa. Kịch bản 2 (xác suất 30%) là bão lệch Bắc, vào đảo Hải Nam.
Bão số 10 có thể đạt cấp 12-13 khi vào giữa Biển Đông, thậm chí mạnh hơn nếu không gặp chướng ngại. Tuy nhiên, nếu di chuyển nhanh, cấu trúc bão dễ bị phá vỡ. Người dân Trung Bộ và Bắc Trung Bộ cần đề phòng ngập lụt do mưa lớn từ hoàn lưu bão từ 28-29/9.
Một vụ tai nạn giữa 2 ô tô tải trên đường cao tốc. (Ảnh: Dân trí)
Từ 25/7 đến 20/9, hơn 1.000 vụ tai nạn xe kinh doanh vận tải xảy ra, gây 633 người chết, 530 người bị thương, chủ yếu do tốc độ và khoảng cách không an toàn.
Tai nạn xe kinh doanh vận tải: Thống kê đáng báo động
Cục CSGT (C08, Bộ Công an) ghi nhận từ ngày 25/7 đến 20/9, cả nước xảy ra hơn 1.000 vụ tai nạn liên quan đến xe kinh doanh vận tải. Các vụ tai nạn khiến 633 người thiệt mạng và 530 người bị thương. Xe tải chiếm tỷ lệ cao nhất trong các vụ va chạm. Phân tích cho thấy gần 50% vụ tai nạn là va chạm cùng chiều phía sau. Con số này phản ánh thực trạng đáng lo ngại về an toàn giao thông. Các vụ tai nạn chủ yếu xảy ra trên đường thẳng, chiếm 78,6% tổng số vụ. Trong khi đó, đường cong chỉ chiếm 7,1%. Nguyên nhân chính là do tài xế không giữ tốc độ và khoảng cách an toàn. Điều này đặc biệt nghiêm trọng với xe tải chở hàng nặng.
Tai nạn xe kinh doanh vận tải: Nguyên nhân từ đâu?
Tài xế xe tải thường chủ quan, tin rằng có thể kiểm soát tốc độ dễ dàng. Tuy nhiên, xe chở hàng nặng khiến việc phanh gấp trở nên khó khăn. Cục CSGT chỉ ra rằng tài xế không ước lượng đúng khoảng cách an toàn. Khi xảy ra sự cố, họ thường không kịp dừng xe. Việc kiểm soát tốc độ của xe tải cũng gặp nhiều thách thức. Nhiều tài xế không tuân thủ quy định về khoảng cách giữa các phương tiện. Điều này dẫn đến các vụ va chạm nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Ngoài ra, ý thức chấp hành luật giao thông của một số tài xế còn hạn chế.
Giải pháp giảm thiểu tai nạn giao thông
Cục CSGT khuyến cáo tài xế xe tải cần tuân thủ nghiêm ngặt tốc độ và khoảng cách an toàn. Cụ thể, tại tốc độ 60km/h, xe cần cách xe trước ít nhất 50m. Với tốc độ 80km/h, khoảng cách tối thiểu là 70m. Ở tốc độ 100km/h, khoảng cách phải đạt ít nhất 100m. Các tài xế cần nâng cao ý thức khi lái xe trên đường thẳng. Việc này giúp giảm nguy cơ va chạm từ phía sau. Ngoài ra, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra tốc độ xe tải. Các biện pháp tuyên truyền cũng cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức. Chỉ khi tài xế tuân thủ quy định, tai nạn mới có thể giảm thiểu.
Trong nhịp sống số hôm nay, game online hiện diện ở khắp nơi: từ quán net, điện thoại di động cho đến lớp học hay phòng ngủ của học sinh. Ban đầu, trò chơi điện tử chỉ được xem là một hình thức giải trí giúp xả stress sau giờ học tập, lao động. Thế nhưng, cùng với sức hút mạnh mẽ từ đồ họa bắt mắt, âm thanh sống động và tính cạnh tranh cao, game dần trở thành một “vũ trụ ảo” khiến không ít bạn trẻ chìm đắm. Hiện tượng nghiện game online không còn xa lạ, thậm chí đã trở thành một vấn đề xã hội nhức nhối khi nhiều học sinh bỏ bê việc học, ảnh hưởng sức khỏe và kỹ năng sống.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng game cũng ẩn chứa những giá trị tích cực: khả năng rèn luyện tư duy, ngôn ngữ, phản xạ, tinh thần hợp tác. Vấn đề không nằm ở bản thân trò chơi, mà ở cách con người sử dụng nó. Vậy, làm sao để biến game từ “thủ phạm gây nghiện” thành “công cụ học tập” giàu tiềm năng?
Thực trạng nghiện game online
Theo báo cáo Appota năm 2022, Việt Nam hiện có hơn 33 triệu game thủ, trong đó giới trẻ chiếm tỷ lệ áp đảo. Con số này cho thấy game online không chỉ là thú vui đơn thuần mà đã trở thành một phần trong đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, đi cùng sự phát triển đó là hiện tượng nghiện game online ngày càng phổ biến.
Biểu hiện dễ nhận thấy là nhiều học sinh, sinh viên dành hàng giờ liền trước màn hình, quên ăn quên ngủ, bỏ bê học tập và gần như sống trong thế giới ảo. Sự hấp dẫn từ hình ảnh bắt mắt, âm thanh sống động và tính cạnh tranh cao khiến người chơi khó dứt ra. Thêm vào đó, thiếu sân chơi lành mạnh, áp lực học tập và sự thiếu định hướng từ gia đình càng đẩy một bộ phận giới trẻ chìm sâu vào game.
Hệ quả để lại không hề nhỏ. Về sức khỏe, nhiều em bị rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi, thậm chí béo phì do lười vận động. Về tâm lý, người nghiện game thường dễ cáu gắt, thu mình, ngại giao tiếp ngoài đời thực. Về học tập, kết quả sa sút rõ rệt, khả năng tập trung giảm sút. Trên các phương tiện truyền thông, không hiếm trường hợp học sinh bỏ học, thậm chí bỏ nhà đi chỉ để chơi game. Những thực trạng ấy cho thấy, nghiện game online không chỉ là câu chuyện cá nhân mà đã trở thành vấn đề xã hội cần được quan tâm đúng mức.
Những giá trị tiềm ẩn của game online
Nếu khai thác đúng, game có thể rèn kỹ năng và hỗ trợ học tập (Ảnh: Khai mở)
Khi nhắc đến game online, phần đông xã hội thường gắn với hình ảnh tiêu cực như “nghiện ngập”, “chây lười”, “sa sút học tập”. Tuy nhiên, nếu nhìn từ một lăng kính khác, trong thế giới ảo ấy vẫn ẩn chứa nhiều giá trị mà nếu khai thác đúng cách, nó có thể trở thành công cụ hỗ trợ học tập và rèn luyện kỹ năng hiệu quả. Trước hết, tính tương tác và nhập vai trong game giúp người chơi trải nghiệm trực tiếp các tình huống, qua đó rèn luyện khả năng phản ứng nhanh và xử lý vấn đề. Đây chính là một hình thức “học qua trải nghiệm” mà sách vở khó có thể đem lại. Song song với đó, các trò chơi thường áp dụng cơ chế điểm số – phần thưởng – cấp bậc, tạo nên một hệ thống động lực rất giống với mô hình “gamification” đang được áp dụng trong giáo dục và quản trị hiện đại.
Bên cạnh việc giải trí, game còn là môi trường rèn luyện nhiều kỹ năng mềm. Những trò chơi chiến thuật hay đối kháng đòi hỏi sự hợp tác, phối hợp đội nhóm, tư duy chiến lược và đôi khi cả năng lực lãnh đạo. Với game quốc tế, việc buộc phải giao tiếp bằng tiếng Anh giúp người chơi tiếp cận ngoại ngữ tự nhiên, giàu tính thực hành. Ngoài ra, việc làm quen với nền tảng công nghệ trong game cũng góp phần nuôi dưỡng tư duy logic, sự nhạy bén với công nghệ số – vốn là kỹ năng thiết yếu trong thời đại 4.0.
Một nghiên cứu của Đại học Rochester (Mỹ) còn cho thấy, việc chơi game hành động ở mức độ hợp lý giúp tăng tốc độ xử lý thông tin và khả năng tập trung. Điều này chứng minh rằng game không chỉ đơn thuần là “trò tiêu khiển”, mà còn có thể trở thành “bài tập trí não” nếu được sử dụng đúng cách.
Bài học từ “gamification” trong giáo dục
Trong những năm gần đây, khái niệm “gamification” – tức áp dụng các nguyên tắc của trò chơi vào học tập – ngày càng được chú ý như một giải pháp tạo động lực cho học sinh. Không chỉ dừng lại ở việc biến bài giảng khô khan thành trò chơi, gamification còn khéo léo khai thác tâm lý thích chinh phục, ghi điểm và đạt thành tích của con người.
Một trong những minh chứng rõ ràng nhất là Duolingo – ứng dụng học ngoại ngữ nổi tiếng. Thay vì những bài học nặng nề, Duolingo biến việc học thành một “đường đua” với cấp độ, huy hiệu và điểm thưởng, khiến người dùng cảm thấy như đang chơi game chứ không phải học. Hay như Kahoot!, nền tảng hỏi – đáp trực tuyến, đã thổi luồng gió mới vào lớp học. Nhờ yếu tố thi đua thời gian thực, mỗi tiết học trở nên sôi động, học sinh hăng hái tham gia, còn giáo viên dễ dàng kiểm tra mức độ tiếp thu.
Ưu điểm lớn nhất của gamification là tăng hứng thú và duy trì động lực. Khi học tập gắn với cảm giác “thắng cuộc”, học sinh có xu hướng học đều đặn, bền bỉ hơn. Đồng thời, việc củng cố kiến thức qua trò chơi giúp người học ghi nhớ sâu hơn và gắn kết tốt hơn với nội dung.
Tuy nhiên, gamification cũng tồn tại thách thức. Nếu quá phụ thuộc vào cơ chế điểm số và phần thưởng, học sinh có thể rơi vào trạng thái “học để lấy điểm” thay vì “học để hiểu”. Điều này đòi hỏi giáo viên và nhà thiết kế chương trình phải cân bằng giữa phần thưởng bên ngoài và giá trị học tập thực sự.
Giải pháp: Biến “nghiện game” thành “đam mê học”
Gamification giúp lớp học trở nên sinh động và cuốn hút hơn (Ảnh: Khai mở)
Để biến sức hút của game thành động lực học tập, trước hết mỗi cá nhân học sinh cần rèn thói quen quản lý thời gian. Tự đặt giới hạn cho số giờ chơi mỗi ngày, ưu tiên những game có yếu tố trí tuệ hoặc game giáo dục, sẽ giúp việc chơi trở nên lành mạnh hơn. Thay vì coi học là “nghĩa vụ nặng nề”, các em có thể chia nhỏ mục tiêu thành từng “nhiệm vụ”, giống như cách game phân cấp độ, qua đó cảm thấy hứng thú hơn với việc chinh phục kiến thức.
Gia đình đóng vai trò then chốt trong việc đồng hành. Thay vì cấm đoán, cha mẹ có thể ngồi cùng con tìm hiểu game, trao đổi về điểm tích cực và tiêu cực, từ đó hướng dẫn con biết chọn lựa. Game cũng có thể trở thành một “phần thưởng” hợp lý sau khi hoàn thành bài vở, giúp trẻ vừa giải trí vừa rèn tính kỷ luật.
Ở góc độ nhà trường, việc đưa yếu tố gamification vào giảng dạy sẽ tạo môi trường học tập gần gũi hơn với sở thích của học sinh. Những hoạt động như thi đua kiến thức theo hình thức trò chơi, hoặc tổ chức các câu lạc bộ game – học thuật, vừa thỏa mãn đam mê vừa nuôi dưỡng tinh thần học hỏi.
Cuối cùng, xã hội và công nghệ cần đồng hành để mở rộng hướng đi này. Nhà nước và doanh nghiệp có thể hỗ trợ phát triển các tựa game giáo dục “made in Vietnam”, vừa hấp dẫn vừa bổ ích. Đồng thời, việc xây dựng cộng đồng “học – chơi an toàn” sẽ tạo ra môi trường tích cực cho giới trẻ.
Thực tế đã có nhiều tấm gương truyền cảm hứng: từ những bạn trẻ từng chìm trong thế giới ảo, sau khi định hướng đúng đã chuyển sang học lập trình, thiết kế game và trở thành chuyên gia công nghệ thông tin. Điều đó chứng minh rằng, nếu được dẫn dắt đúng cách, “nghiện game” hoàn toàn có thể hóa thành “đam mê học”.
Góc nhìn phản biện
Không ít người cho rằng game online chỉ đơn thuần là một hình thức giải trí, thậm chí là “thủ phạm” khiến học sinh lười học, và vì thế không thể so sánh hay thay thế phương pháp học tập truyền thống. Quan điểm này không sai: sách vở, lớp học và sự hướng dẫn trực tiếp từ thầy cô vẫn là nền tảng cốt lõi của tri thức.
Tuy nhiên, điều cần nhấn mạnh là game không phải để thay thế, mà để bổ trợ. Khi được khai thác đúng cách, game giúp việc học trở nên hấp dẫn, dễ tiếp thu và có tính thực hành cao hơn. Bỏ qua tiềm năng này chẳng khác nào khước từ một công cụ mạnh mẽ vốn có thể hỗ trợ người học trong kỷ nguyên số. Cuối cùng, câu hỏi cốt lõi không phải là “game có hại hay không” mà là ai đang làm chủ – con người hay trò chơi.
Tựu trung lại, game online không xấu; điều xấu nằm ở cách con người lạm dụng chúng. Giống như một con dao, nó có thể gây thương tích nếu sử dụng sai, nhưng cũng có thể giúp chế biến những món ăn tuyệt vời. Vấn đề không nằm ở bản chất của game, mà ở thái độ và mục đích của người chơi.
Nếu chúng ta biết cách “chơi mà học, học mà chơi”, game có thể trở thành một nhịp cầu nối giữa tri thức và niềm vui, biến hành trình học tập vốn khô khan thành một trải nghiệm đầy hứng khởi. Trong bối cảnh kỷ nguyên số, khi ranh giới giữa học và giải trí ngày càng mờ nhạt, một nền giáo dục sáng tạo – biết tận dụng sức mạnh của trò chơi – sẽ mở ra hướng đi mới cho việc nuôi dưỡng đam mê và phát triển toàn diện.
