Mức sinh tại Việt Nam giảm xuống mức kỷ lục. Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ dân số già và đề xuất hàng loạt chính sách ưu đãi để khuyến khích sinh con. Đảm bảo phát triển bền vững.

• Nguyên tắc ứng xử giữa cha mẹ và con cái
• Vi phạm giao thông sẽ gửi thông báo trong vòng hai giờ
• Hành trình trở thành bác sĩ nội trú Harvard của Trịnh Mai Chi

Mức sinh Việt Nam lần đầu chạm đáy lịch sử

Phát biểu tại lễ mít tinh Ngày Dân số Thế giới (11-7). Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết: “Tổng tỷ suất sinh ở Việt Nam đã giảm xuống mức thấp nhất trong lịch sử và tiếp tục có xu hướng giảm”.

Theo điều tra dân số mới nhất, năm 2024, mức sinh chỉ còn 1,91 con/phụ nữ. Đây là năm thứ 3 liên tiếp chỉ số này thấp hơn mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ). Các năm trước lần lượt là 2,01 (2022) và 1,96 (2023).

Cùng tại sự kiện. Ông Matt Jackson – Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam – nhận định: nhiều quốc gia đang đối mặt “cuộc khủng hoảng dân số” do tỷ lệ sinh liên tục giảm.

Báo cáo Dân số Thế giới 2025 của UNFPA chỉ ra: dù hầu hết người dân vẫn muốn có con, nhưng 20% cho biết họ không thể sinh đủ số con mong muốn. Đáng chú ý, 40% người trên 50 tuổi thừa nhận không đạt được quy mô gia đình kỳ vọng.

Áp lực kinh tế, chi phí nuôi con là rào cản lớn

Khảo sát UNFPA thực hiện tại 14 quốc gia, trong đó có Việt Nam, cho thấy: nguyên nhân lớn nhất khiến người dân ngại sinh con là gánh nặng kinh tế. Chi phí nhà ở, chăm sóc trẻ em, công việc thiếu ổn định và mất cân bằng cuộc sống khiến nhiều cặp vợ chồng trì hoãn việc sinh con.

Tại Việt Nam, thực trạng này thể hiện rõ khi mức sinh giảm sâu, trong khi dân số già hóa nhanh. Năm 2024, tuổi thọ trung bình là 74,7 tuổi – cao hơn nhiều quốc gia có mức thu nhập tương đương. Tuy nhiên, số năm sống khỏe mạnh chỉ khoảng 65 tuổi. Người Việt có hơn 10 năm sống chung với bệnh tật.

Bộ Y tế cũng chỉ ra chất lượng sống ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều hạn chế. Tình trạng mang thai tuổi vị thành niên, tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn diễn ra ở Tây Nguyên và miền núi phía Bắc.

Tỷ số giới tính khi sinh mất cân bằng cũng đáng lo ngại: năm 2024 là 111,4 bé trai/100 bé gái – cao hơn nhiều so với mức tự nhiên (105/100). Điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến cấu trúc xã hội trong tương lai.

Bộ Y tế đề xuất nhiều chính sách khuyến khích sinh con

Trước tình hình đáng báo động, Bộ Y tế đang xây dựng Luật Dân số và Chương trình mục tiêu chăm sóc sức khỏe dân số và phát triển 2026–2035. Dự luật dự kiến trình Quốc hội vào tháng 10/2025.

Các đề xuất cụ thể gồm:

Ưu đãi tài chính: hỗ trợ tiền mặt hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai, sinh con.

Hỗ trợ sàng lọc: chi trả chi phí sàng lọc trước sinh và sơ sinh.

Tiếp cận nhà ở xã hội: ưu tiên gia đình có con nhỏ.

Khuyến khích sinh con gái: hỗ trợ cho gia đình sinh con một bề, có hai con gái.

Phát triển nguồn nhân lực lão khoa: cấp học bổng, miễn học phí cho sinh viên học ngành chăm sóc người cao tuổi tại các trường y công lập.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh: “Luật mới tôn trọng quyền tự quyết sinh sản của cá nhân và cặp vợ chồng, phù hợp với thông điệp Ngày Dân số Thế giới – Quyền tự quyết trong một thế giới đang thay đổi”.

Chiến lược dân số là ưu tiên phát triển quốc gia

Bộ Y tế cảnh báo: nếu không có giải pháp mạnh mẽ, Việt Nam sẽ đối mặt với lực lượng lao động suy giảm, gánh nặng an sinh xã hội gia tăng và mất cân đối cơ cấu dân số.

Chính sách dân số không còn là vấn đề riêng của ngành y tế, mà cần được đặt trong chiến lược quốc gia. Việc khuyến khích sinh con là hành động cấp thiết, nhằm bảo vệ sức sống và tính bền vững của xã hội Việt Nam trong những thập niên tới.

Theo Tin 360

Phía sau cơn giận tuổi teen không phải là sự nổi loạn vô cớ, mà là những tổn thương chưa thể gọi tên. Khi con bùng nổ cảm xúc, điều các em cần không phải là trừng phạt, mà là sự thấu hiểu, đồng hành và yêu thương từ cha mẹ.

• Sỏi thận ở người trẻ: Nguy cơ từ lối sống
• Sống chung ba thế hệ – Nét đẹp dần phai trong gia đình hiện đại
• Em bé shipper năm nào giờ ra sao? Hành trình lớn lên đầy yêu thương của Phi Nhi

Khi con giận dữ là lúc con yếu đuối nhất

“Bố mẹ chẳng bao giờ hiểu con!”, “Con không muốn sống nữa!”, “Để con yên!”. Những câu nói tưởng chừng vô lễ ấy lại là lời kêu cứu yếu ớt của những tâm hồn non nớt, đang vật lộn với những biến động nội tâm mà chính các em cũng chưa hiểu hết.

Tuổi teen không chỉ là giai đoạn chuyển tiếp sinh học, mà còn là hành trình định hình nhân cách và cảm xúc. Những cơn giận dữ, phản ứng cực đoan không đơn thuần là hành vi chống đối. Phía sau cơn giận tuổi teen là cả một chuỗi những cảm xúc bị kìm nén, tổn thương chưa lành. Hoặc sự tuyệt vọng không thể gọi thành lời.

Góc nhìn từ khoa học thần kinh: Não bộ chưa hoàn thiện

Theo các nghiên cứu thần kinh học, trong độ tuổi vị thành niên, cấu trúc não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển mạnh. Hai khu vực đóng vai trò chính trong các phản ứng cảm xúc và hành vi là:

• Amygdala: Trung tâm xử lý cảm xúc, hoạt động rất mạnh trong giai đoạn này.

• Vỏ não trước trán (prefrontal cortex): Phụ trách điều tiết cảm xúc, suy nghĩ logic và kiểm soát hành vi, vẫn chưa hoàn chỉnh.

Sự chênh lệch phát triển này khiến trẻ ở tuổi teen dễ bốc đồng, phản ứng mạnh, thiếu khả năng kiềm chế. Khi bị tổn thương hoặc căng thẳng, các em gần như không có “bộ lọc” nào để điều tiết hành vi một cách lành mạnh.

Phản ứng sai cách của cha mẹ khiến con ngày càng xa cách

Không ít phụ huynh cảm thấy bất lực trước những cơn nổi loạn của con và thường đáp trả bằng sự giận dữ, đe dọa hoặc im lặng rút lui. Nhưng chính những phản ứng ấy lại khiến trẻ rơi vào trạng thái:

• Cảm thấy bị phán xét, không được hiểu.

• Tự gán cho mình những niềm tin sai lệch: “Mình không đủ tốt”, “Không ai quan tâm đến mình”.

• Khép kín cảm xúc, mất kết nối với gia đình.

Nhiều trường hợp, nếu không được can thiệp và thấu hiểu kịp thời, trẻ có thể tìm đến các hành vi tiêu cực như bỏ học, nghiện thiết bị điện tử. Các em còn tự làm đau bản thân, lạm dụng chất kích thích, thậm chí có ý định tự tử.

Cách cha mẹ có thể làm để đồng hành cùng con

Thay vì tìm cách kiểm soát, trấn áp, cha mẹ nên chuyển sang vai trò người đồng hành cảm xúc – Người mà con có thể tìm đến khi chênh vênh. Dưới đây là những gợi ý thực tế và hiệu quả:

Lùi lại và giữ bình tĩnh

• Khi con nổi giận, phản ứng đúng nhất không phải là la mắng, mà là giữ im lặng trong bình tĩnh. Một thái độ điềm đạm sẽ giúp con cảm thấy an toàn hơn, từ đó dễ dàng hạ nhiệt cảm xúc.

Gọi tên cảm xúc thay vì chỉ trích

Thay vì trách móc, hãy thử nói: “Mẹ thấy con đang rất buồn và tức giận, đúng không?”. Việc gọi đúng tên cảm xúc giúp con nhận diện chính mình, từ đó bình tĩnh hơn.

Hỏi nhẹ, không ép buộc

Tránh ép con phải nói ra điều mình chưa sẵn sàng. Hãy mở lời: “Khi con sẵn sàng, bố mẹ luôn ở đây để lắng nghe”. Câu nói ấy có thể là cầu nối cứu vãn những mối quan hệ đang rạn nứt.

Cùng con học lại sau cơn giận

Khi mọi thứ lắng xuống, hãy cùng con ôn lại cảm xúc đã qua: “Lúc đó con cảm thấy như thế nào?”, “Con mong bố mẹ phản ứng khác đi ra sao?”. Đây là cách để con học cách làm chủ cảm xúc thông qua sự đồng hành tích cực.

Tình yêu đích thực là yêu cả khi con không dễ thương

Tình yêu không phải là phần thưởng khi con ngoan ngoãn, mà là nơi con có thể quay về dù có giận dữ, lầm lỗi hay bốc đồng. Sự hiện diện kiên nhẫn và dịu dàng của cha mẹ chính là “cái neo” giúp trẻ không trôi dạt trong cơn bão cảm xúc của tuổi trưởng thành.

Con không cần một người cha, người mẹ hoàn hảo – Con cần một điểm tựa vững vàng. Người luôn đủ yêu thương để nhìn ra tổn thương phía sau những lần con nổi loạn.

Đừng để con đi qua cơn giận một mình

Điều đáng sợ nhất không phải là con giận, mà là con phải vượt qua những tổn thương đó một mình. Khi cha mẹ chọn lùi lại một nhịp, lắng nghe thay vì phán xét, cảm thông thay vì trừng phạt, chính là lúc con bắt đầu học cách kết nối với chính mình.

Bởi chỉ cần cha mẹ thay đổi cách phản ứng, cả cuộc đời con có thể bước sang một ngã rẽ khác – Nơi bình yên, hiểu biết và được yêu thương vô điều kiện.

Theo MUC News

Cô gái Aurora, bị bắt cóc từ nhỏ, được cộng đồng mạng Thái Lan và Trung Quốc hỗ trợ tìm lại gia đình ruột thịt sau hành trình đầy gian nan.

• Tai nạn ô tô tông liên hoàn tại Trần Đại Nghĩa – Đại La, 6 người bị thương
• Tay vợt Perricard người Pháp phá kỷ lục giao bóng tại Wimbledon 2025
• Người Thầy giáo – Mắt xích giữa ba thời đại

Aurora tìm lại gia đình qua hành trình đầy cảm xúc

Auyoya Yich, 20 tuổi, hay còn gọi là Aurora, là sinh viên trao đổi tại Đại học Rangsit, Thái Lan. Cô nổi tiếng trên mạng xã hội với biệt danh Tao Hoo (đậu phụ). Biệt danh này xuất phát từ một video hài hước khi cô cố phát âm tên món đậu phụ bằng tiếng Thái. Vẻ ngoài xinh đẹp và nội dung video thu hút giúp cô được nhiều người yêu mến. Tuy nhiên, đằng sau nụ cười rạng rỡ là một câu chuyện đầy bi kịch. Aurora sinh ra ở Trung Quốc nhưng bị bắt cóc từ nhỏ và đưa đến Thái Lan sống cùng gia đình nuôi.

Gần đây, cô quyết định chia sẻ câu chuyện của mình, khiến cộng đồng mạng xúc động. Câu chuyện được lan tỏa mạnh mẽ qua bản dịch tiếng Thái trên trang Facebook Luijeen. Aurora tiết lộ, cô được truyền cảm hứng từ một người cha Trung Quốc tìm con gái sau 19 năm. Điều này thúc đẩy cô kể lại hành trình đau thương của mình.

Aurora tìm lại gia đình từ tuổi thơ bi kịch

Aurora bị bắt cóc khi còn rất nhỏ và bị bán cho cha nuôi. Cô nhớ mình là con út trong gia đình có hai chị gái và một anh trai. Sau khi bố mẹ ly hôn, cô sống cùng bố. Bố cô tái hôn, và mẹ kế đối xử tốt với cô. Tuy nhiên, một người phụ nữ lạ mặt đã dụ cô đến khu vui chơi trẻ em. Aurora ngây thơ đi theo và bị đưa đến một nơi xa lạ cùng nhiều đứa trẻ khác. Cuối cùng, cha nuôi mua cô về. Cuộc sống của cô trở thành chuỗi ngày đau khổ. Cô không sống với cha nuôi mà ở cùng gia đình chị gái của ông. Người này bắt cô làm mọi việc nhà và thường xuyên hành hạ cô. Đáng sợ hơn, cô bị chồng của bà ta lạm dụng tình dục.

Trong tuyệt vọng, Aurora nhiều lần tìm đến cái chết nhưng không thành. Khi bước vào tuổi thiếu niên, cha nuôi đón cô về. Tuy nhiên, ông gây áp lực buộc cô học giỏi để làm rạng danh dòng họ. Khi không đạt kết quả như mong đợi, cô bị mắng nhiếc thậm tệ. Cha nuôi còn lạm dụng cô, khiến cô quyết định bỏ trốn.

Hành trình tìm kiếm ánh sáng và hy vọng

Sau khi bỏ trốn, Aurora đến một con kênh và định kết thúc cuộc đời. May mắn, một người phụ nữ tốt bụng phát hiện và ngăn cô lại. Người này dành cho Aurora tình yêu thương và sự chăm sóc mà cô chưa từng nhận được. Bà trở thành chỗ dựa tinh thần lớn lao cho cô. Không may, người phụ nữ ấy qua đời vì ung thư. Trước khi mất, bà để lại ngôi nhà cho Aurora cùng lá thư nhắn nhủ cô kiên cường tìm bố mẹ ruột. Hiện tại, Aurora tự chủ tài chính và bắt đầu hành trình tìm lại gia đình. Manh mối duy nhất là bức ảnh chụp cô khi nhỏ, đứng cạnh nhà ga xe lửa. Bức ảnh được tìm thấy trên tài khoản mạng xã hội của cha nuôi, có thể do băng nhóm buôn người chụp.

Cộng đồng mạng Trung Quốc nhanh chóng xác định địa điểm là nhà ga Bắc Quảng Châu. Aurora đã trở về Trung Quốc, nộp đơn tố cáo băng nhóm buôn người và cung cấp mẫu ADN. Cô hy vọng tìm được bố mẹ ruột. Aurora gửi lời cảm ơn đến người hâm mộ ở Thái Lan và Trung Quốc. Cô cam kết cập nhật hành trình tìm kiếm gia đình đầy hy vọng này.

Theo: Tin 360

Muối mắm truyền thống đang dần thay thế sản phẩm công nghiệp trong căn bếp nhiều gia đình Việt. Nhiều người tin rằng trở về nguyên bản sẽ tốt cho sức khỏe hơn. Nhưng các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo: không nên tuyệt đối hóa, mà cần sử dụng có chọn lọc và hiểu biết.

• Người Thầy giáo – Mắt xích giữa ba thời đại
• Hai người Trung Quốc đi lạc giữa quốc lộ, hé lộ cú lừa “việc nhẹ lương cao”
• Cảnh báo cuộc gọi nhá máy đầu số 022, 024, 028 – Mánh khóe lừa đảo tinh vi

Từ thói quen đến thay đổi căn bếp

Hai tháng qua, chị An Vy (Đà Nẵng) đã bỏ hoàn toàn các loại gia vị công nghiệp. Bắt đầu từ một video phân tích nước mắm, chị chuyển sang dùng mắm cốt, muối hạt, gia vị tự làm.

“Mắm cốt mặn gắt nhưng đậm vị cá, tôi yên tâm hơn khi nêm nếm cho gia đình”, chị nói.

Xu hướng “detox bếp” này đang lan nhanh trên mạng xã hội. Nhiều người chia sẻ về việc bỏ mắm đóng chai, muối tinh luyện, quay về với mắm cốt từ làng nghề, muối biển phơi lu đất… Việc “ăn sạch” dần trở thành tiêu chuẩn trong nấu ăn hiện đại.

Muối thô có gì khác muối tinh?

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thủy – Phó khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đà Nẵng – muối tinh luyện chứa 97–99% natri clorua, thường được bổ sung i-ốt. Tuy nhiên, quá trình tinh chế đã loại bỏ gần hết các khoáng chất tự nhiên như magie, kali, kẽm…

Ngược lại, muối thô (muối biển) giữ được nhiều vi chất, vị dịu nhẹ, ngọt hậu. Dùng đúng cách – bảo quản khô ráo, tránh nhiễm bẩn – muối thô giúp cơ thể bổ sung vi khoáng với hàm lượng phù hợp.

Nước mắm truyền thống khác gì nước chấm?

TS Trần Bá Thoại – Ủy viên Hội Nội tiết – Đái tháo đường Việt Nam – nhấn mạnh: nước mắm truyền thống được ủ từ cá và muối, trong khi “nước mắm công nghiệp” thực chất chỉ là nước chấm pha chế từ dịch cá, nước, phụ gia và hương liệu.

Theo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 5107:2003), nước mắm được đánh giá qua độ đạm toàn phần (≥10°N). Mắm cốt có thể đạt đến 40–50°N, cao hơn rất nhiều so với nước chấm trên thị trường, vốn chỉ dưới ngưỡng này.

FAO cũng khẳng định: dưới 10°N, sản phẩm không được gọi là nước mắm.

Ăn nguyên bản – lợi hay hại?

Bác sĩ Thủy lưu ý: xu hướng trở về mắm muối nguyên bản là tích cực, nhưng cần chọn sản phẩm rõ nguồn gốc. Mắm cốt không bảo quản đúng dễ nhiễm khuẩn. Muối thô không xử lý kỹ có thể chứa kim loại nặng.

Do đó, chỉ nên chọn từ làng nghề uy tín, có kiểm định. Dùng đúng lượng theo nhu cầu là điều quan trọng nhất.

“Dù là muối thô hay tinh, dùng nhiều đều hại thận. Mắm truyền thống quá mặn cũng cần dùng có kiểm soát”, bác sĩ Thủy nhấn mạnh.

Sống lành mạnh: Chọn lọc, không cực đoan

Việc chọn mắm cốt, muối thô phản ánh sự quan tâm sức khỏe ngày càng cao của người tiêu dùng. Nhưng theo chuyên gia, không nên thần thánh hóa bất kỳ loại gia vị nào.

Muối mắm truyền thống có lợi nếu sử dụng hợp lý, kết hợp chế độ ăn cân bằng, sạch và đủ chất. Đó mới là nền tảng của sức khỏe bền vững.

Theo Tin 360