Đề xuất cơ chế đặc biệt tháo gỡ vướng mắc trong phát triển nhà ở xã hội

Trước những vướng mắc về pháp lý và quy hoạch khiến nhiều dự án nhà ở xã hội bị đình trệ. Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Chính phủ vềviệc ban hành một số cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc và chỉ tiêu pháp lệnh nhằm đột phá phát triển nhà ở xã hội

Tháo gỡ “nút thắt” quy hoạch và thủ tục đầu tư

Theo dự thảo, Bộ Xây dựng đề xuất cơ chế đặc biệt cho phép UBND cấp tỉnh xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư. Và giao chủ đầu tư đối với các khu đất chưa có hoặc chưa phù hợp quy hoạch đô thị, nông thôn. Hoặc chưa nằm trong chương trình phát triển nhà ở.

Sau khi được chấp thuận, chủ đầu tư sẽ tiến hành lập, thẩm định. Và phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500. Làm cơ sở cho báo cáo nghiên cứu khả thi và triển khai dự án. Các nội dung quy hoạch này sau đó sẽ được cập nhật vào quy hoạch đô thị, nông thôn và chương trình phát triển nhà ở của địa phương.

Cách làm này được kỳ vọng giúp rút ngắn quy trình, đẩy nhanh tiến độ dự án. Nhất là trong bối cảnh nhiều dự án nhà ở xã hội bị “tắc”. Do chờ điều chỉnh quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.

Cơ chế linh hoạt cho nhà đầu tư và đối tượng thụ hưởng

Dự thảo cũng nêu rõ, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội có thể dành tối đa 20% tổng diện tích đất ở trong phạm vi dự án . Sau khi đã đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật – để xây dựng nhà ở thương mại. Phần diện tích này sẽ phải nộp tiền sử dụng đất theo bảng giá đất của UBND tỉnh tại thời điểm được giao hoặc cho thuê đất.

Trường hợp dự án không bố trí quỹ đất riêng cho thương mại. Chủ đầu tư được phép kinh doanh dịch vụ hoặc thương mại trên diện tích sàn. Không vượt quá 20% tổng diện tích sàn nhà ở của dự án. Ngoại trừ các khu vực phục vụ cộng đồng, bãi đỗ xe và hạ tầng thiết yếu.

Tại các khu vực phường thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Chủ đầu tư phải xây dựng nhà ở xã hội dưới dạng chung cư để bán, cho thuê hoặc thuê mua. Với các khu vực khác, UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện thực tế. Để quyết định loại hình nhà ở phù hợp – có thể là chung cư hoặc nhà ở riêng lẻ . Nhưng vẫn phải đáp ứng quy chuẩn, tiêu chuẩn diện tích nhà ở xã hội.

Đáng chú ý, người thuộc diện tái định cư, hộ gia đình bị thu hồi đất hoặc chuyển nhượng đất cho dự án phát triển nhà ở xã hội. Sẽ được ưu tiên mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội mà không cần chứng minh điều kiện về nhà ở . Hoặc thu nhập (trừ trường hợp đã từng được hưởng chính sách này trước đó).

Thúc đẩy phát triển nguồn cung, đảm bảo đúng đối tượng thụ hưởng

Theo Bộ Xây dựng, các cơ chế đặc biệt này sẽ giúp khơi thông nguồn lực đất đai. Giảm áp lực pháp lý và đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án. Chủ đầu tư có thể chủ động trong triển khai. Trong khi người dân – đặc biệt là nhóm thu nhập thấp – sẽ có thêm cơ hội tiếp cận nhà ở với giá phù hợp.

Ngoài ra, dự thảo cũng cho phép chủ đầu tư được lựa chọn áp dụng quy định tại Điều 7 Nghị quyết số 201/2025/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội để được miễn giấy phép xây dựng. Hoặc áp dụng quy định tại Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi, bổ sung). Nhằm rút ngắn thêm thủ tục hành chính.

Nếu được thông qua, Nghị quyết này được kỳ vọng sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng. Góp phần hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở xã hội. Đảm bảo cân bằng giữa nhu cầu thực tế của người dân và lợi ích chính đáng của doanh nghiệp.

Việc ban hành cơ chế đặc biệt cho phát triển nhà ở xã hội không chỉ là giải pháp tháo gỡ vướng mắc trước mắt. Mà còn mở ra hướng đi dài hạn cho chính sách an sinh về chỗ ở. Khi rào cản pháp lý được gỡ bỏ, thị trường minh bạch và nhà ở xã hội đến đúng tay người cần. Đó cũng là nền tảng cho một xã hội phát triển bền vững và nhân văn hơn.

Theo: VnEconomy