Việc khơi thông eo biển Hormuz là điều khoản cốt lõi trong biên bản ghi nhớ vừa đạt được giữa Washington và Tehran nhằm cứu vãn kinh tế.
- Thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran: Cơ hội hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông
- Nghệ An: Khám sàng lọc bệnh hô hấp cho hơn 6.500 người dân
- Mỹ và Iran đạt thỏa thuận lịch sử, chính thức mở lại eo biển Hormuz
Vai trò của eo biển Hormuz trong ổn định thị trường dầu mỏ
Theo giới phân tích, eo biển này được xem là “yết hầu” năng lượng của thế giới khi đảm nhiệm vận chuyển 20% lượng dầu khí toàn cầu mỗi ngày. Thông tin về việc Washington và Tehran thống nhất mở lại tuyến đường thủy chiến lược này vào ngày 15/6 đã mang lại tâm lý thở phào cho các nhà đầu tư. Mặc dù văn kiện chính thức sẽ được ký tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6, nhưng các tác động tích cực đã lan tỏa mạnh mẽ trên các sàn giao dịch chứng khoán từ châu Á đến Mỹ.
Thỏa thuận quy định Tehran sẽ chịu trách nhiệm rà phá thủy lôi trong vòng một tháng đầu tiên để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua lại. Trong vòng 60 ngày tiếp theo, các phương tiện vận tải biển sẽ được miễn phí hoàn toàn khi lưu thông qua tuyến đường này như một động thái thiện chí. Đổi lại, phía Mỹ cam kết sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhắm vào xuất khẩu dầu mỏ và các cảng biển của Iran, giúp khơi thông lại nguồn cung năng lượng vốn bị đóng băng suốt thời gian qua.
Sự cải thiện về lưu lượng dầu đã bắt đầu được ghi nhận từ ngày 12/6 với mức 7 triệu thùng mỗi ngày, tăng gấp đôi so với thời điểm đỉnh điểm của cuộc xung đột. Các ngân hàng quốc tế như JPMorgan cũng ước tính lượng dầu bình quân qua khu vực trong tháng 6 đã đạt trên 5 triệu thùng mỗi ngày. Dù vậy, giá dầu Brent vẫn ghi nhận bước giảm đáng kể khi lùi sâu về mốc dưới 83 USD mỗi thùng, cho thấy sự kỳ vọng lớn của thị trường vào tiến trình hòa bình.
Thách thức logistics và sự thiếu hụt niềm tin chính trị
Bất chấp các cam kết, các hãng tàu lớn vẫn bày tỏ sự e ngại khi liên hệ tình huống hiện tại với cuộc khủng hoảng từng xảy ra tại Biển Đỏ. Nhiều doanh nghiệp vận tải vẫn chọn phương án đi đường vòng thay vì mạo hiểm di chuyển qua khu vực vừa trải qua giao tranh quân sự căng thẳng. Giới chuyên môn nhận định rằng công tác điều phối tàu sẽ mất rất nhiều thời gian vì năng lượng vận tải không thể khôi phục chỉ trong một thời gian ngắn.
Thống kê cho thấy có hơn 500 tàu hàng vẫn đang ùn ứ tại vùng Vịnh, và với công suất xử lý trung bình, việc giải tỏa ách tắc sẽ phải kéo dài nhiều tuần lễ. Các tổ chức hàng hải quốc tế cảnh báo rằng tình trạng tắc nghẽn có thể trở nên tồi tệ hơn nếu việc thông tàu diễn ra thiếu kiểm soát trong khi năng lực giám sát quân sự vẫn hạn chế. Ngoài ra, hạ tầng năng lượng bị hư hại cũng là một rào cản lớn khiến thị trường có thể khan hiếm đến tận năm 2027.
Về bản chất, thỏa thuận lần này được thúc đẩy bởi áp lực lạm phát tại Mỹ và nhu cầu chính trị của các nhà lãnh đạo trước các cuộc bầu cử quan trọng. Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Israel đều đang đối mặt với những thách thức về uy tín và tương lai chính trị, khiến họ không muốn căng thẳng quân sự tái bùng phát. Tuy nhiên, giới quan sát cảnh báo rằng nếu không có sự thấu hiểu thực sự và các cam kết hạt nhân rõ ràng, tình hình vẫn sẽ tiềm ẩn nhiều biến số nguy hiểm.
Phạm Mai (tổng hợp)
