Sét hòn là hiện tượng gì, xuất hiện khi nào, ở đâu, vì sao hình thành và nguy hiểm ra sao vẫn là bí ẩn khiến giới khoa học trên thế giới chưa thể giải thích trọn vẹn.
- Chàng trai suýt mất mạng vì biến chứng “hủy xương vùng mặt” sau khi chảy mũi
- Mộ cổ 2.000 năm bị xâm hại bởi gói mì sản xuất năm 1994
- Phát hiện gói mì sản xuất năm 1994 trong mộ cổ 2.400 năm: Phi vụ trộm mộ chấn động
Sét hòn là gì và xuất hiện trong điều kiện nào?
Sét hòn là một hiện tượng tự nhiên hiếm gặp nhưng đã được ghi nhận tại nhiều nơi trên thế giới trong suốt hàng trăm năm qua. Không giống với tia sét thông thường chỉ xuất hiện trong tích tắc rồi biến mất, sét hòn tồn tại dưới dạng những quả cầu phát sáng có thể lơ lửng trong không trung trong vài giây, thậm chí kéo dài tới hàng chục giây trong một số trường hợp hiếm hoi. Kích thước của chúng khá đa dạng, thường dao động từ khoảng 5 đến 25 cm, tương đương với quả nho lớn hoặc quả cam.
Hiện tượng này thường được quan sát thấy trong các cơn giông bão có sấm sét mạnh. Tuy nhiên, điều khiến các nhà khoa học bối rối là có những trường hợp sét hòn xuất hiện ngay cả khi thời tiết khá ổn định, không có dấu hiệu của mưa bão. Điều đó cho thấy cơ chế hình thành của sét hòn không hoàn toàn phụ thuộc vào hoạt động sét thông thường.
Màu sắc của sét hòn cũng rất phong phú, có thể là đỏ, vàng, cam, trắng, xanh lam hoặc tím. Ánh sáng mà chúng phát ra thường ổn định, không lóe sáng chói như tia sét, mà mang tính liên tục, đôi khi thay đổi màu sắc trong quá trình tồn tại. Một số nhân chứng còn cho biết họ nhìn thấy sét hòn đi xuyên qua cửa sổ hoặc tường mà không gây ra hư hại rõ ràng, điều này làm tăng thêm sự kỳ bí của hiện tượng.
Sét hòn có thể xuất hiện bất ngờ rồi biến mất đột ngột. Trong nhiều trường hợp, khi biến mất, chúng phát ra tiếng nổ nhỏ hoặc tan biến một cách im lặng, để lại mùi đặc trưng giống ozone hoặc lưu huỳnh cháy. Chính những đặc điểm khác thường này khiến sét hòn trở thành một trong những hiện tượng khí quyển khó lý giải nhất cho đến hiện nay.
Những câu chuyện nhân chứng đầy ám ảnh
Trong thực tế, rất nhiều câu chuyện về sét hòn đã được ghi nhận với những chi tiết khiến người nghe không khỏi rùng mình. Một nhân chứng từng kể rằng trong một cơn giông dữ dội, ông nhìn thấy một quả cầu lửa màu đỏ từ trên trời lao xuống, đâm vào ngôi nhà của mình. Quả cầu này đã cắt đứt dây điện thoại, làm cháy khung cửa sổ rồi rơi vào bể nước ngay phía dưới. Điều kỳ lạ là chỉ vài phút sau, nước trong bể bắt đầu sôi lên, nhưng khi mọi thứ lắng xuống, không ai tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của quả cầu lửa đó.
Một trường hợp khác ghi nhận một quả cầu lửa nhỏ màu vàng xuất hiện ngay bên ngoài cửa sổ phòng tắm. Nó xuyên qua tấm rèm mà không làm rách hay hư hỏng vật liệu, sau đó bay vòng quanh chân của người trong phòng trước khi biến mất. Hiện tượng này diễn ra trong im lặng tuyệt đối, càng làm tăng cảm giác khó hiểu và đáng sợ.
Đáng chú ý hơn, có những câu chuyện liên quan đến động vật. Trong một sự việc, hai cậu bé trú mưa trong chuồng bò đã nhìn thấy một quả cầu lửa màu đỏ vàng nhảy từ cành cây xuống đất rồi lăn về phía chuồng. Khi một cậu bé đá vào quả cầu, nó phát nổ với tiếng rít chói tai. Hai cậu bé may mắn sống sót, nhưng phần lớn đàn bò trong chuồng đã chết sau đó.
Nhiều báo cáo khác cũng cho thấy sét hòn có xu hướng gây hại cho động vật nhiều hơn con người. Có trường hợp một quả cầu phát nổ gần trẻ em nhưng không gây thương tích, trong khi một con mèo gần đó lại chết ngay lập tức. Những câu chuyện này khiến hiện tượng sét hòn trở nên vừa đáng sợ vừa khó hiểu.
Đặc điểm chuyển động và “hành vi” kỳ lạ của sét hòn
Một trong những yếu tố khiến sét hòn trở nên đặc biệt là cách chúng di chuyển và tương tác với môi trường xung quanh. Không giống sét thông thường luôn đi theo đường dẫn điện, sét hòn có thể bay lơ lửng trong không khí, di chuyển theo phương ngang với tốc độ chậm, chỉ vài mét mỗi giây. Chúng có thể dừng lại giữa không trung, đổi hướng đột ngột hoặc bay vòng quanh các vật thể.
Nhiều nhân chứng cho biết sét hòn dường như “quan sát” môi trường xung quanh. Chúng có thể bay quanh một căn phòng, lượn gần con người hoặc treo lơ lửng gần các vật thể như thể đang khám phá. Điều này tạo ra cảm giác rằng hiện tượng này có một dạng “hành vi” tương tự sinh vật sống, dù thực tế không phải vậy.
Điểm đáng chú ý là sét hòn không bị hút mạnh bởi kim loại hoặc nước như các hiện tượng điện khác. Thay vào đó, chúng có thể đi xuyên qua các vật liệu cách điện như kính hoặc composite mà không gây hư hại rõ rệt. Một số báo cáo còn cho thấy chúng có thể tự xoay khi di chuyển hoặc “nhảy” qua các vật thể cứng.
Thời gian tồn tại của sét hòn thường rất ngắn, phổ biến chỉ dưới 5 giây, nhưng cũng có những trường hợp kéo dài hơn một phút. Khi kết thúc, chúng có thể phát nổ hoặc biến mất mà không để lại dấu vết rõ ràng. Âm thanh đi kèm thường là tiếng rít hoặc tiếng huýt gió, cùng với mùi lạ giống ozone hoặc oxit nitric.
Các giả thuyết khoa học và nỗ lực giải mã
Dù đã có nhiều nỗ lực nghiên cứu, sét hòn vẫn chưa có một lời giải thích thống nhất trong khoa học hiện đại. Một trong những giả thuyết được chấp nhận rộng rãi cho rằng hiện tượng này liên quan đến silica có trong đất. Khi sét đánh xuống khu vực giàu silica, nhiệt độ cao làm bay hơi vật chất này, tạo thành các hạt nano mang điện tích. Những hạt này kết hợp lại thành một cấu trúc phát sáng, tạo nên sét hòn.
Một nghiên cứu năm 2007 tại Brazil đã mô phỏng hiện tượng này trong phòng thí nghiệm bằng cách sử dụng điện để làm bay hơi silicon. Kết quả tạo ra các quả cầu phát sáng có kích thước nhỏ, tồn tại trong vài giây và có màu sắc tương tự sét hòn tự nhiên.
Ngoài ra, một giả thuyết khác cho rằng sét hòn là dạng plasma được giữ ổn định bởi năng lượng vi sóng hình thành trong quá trình sét đánh. Điều này có thể giải thích khả năng tồn tại lâu hơn và chuyển động tự do của chúng.
Năm 2012, các nhà khoa học tại Trung Quốc đã ghi lại được hình ảnh sét hòn bằng camera tốc độ cao, cho thấy sự thay đổi màu sắc từ tím sang cam và đỏ trước khi biến mất. Những dữ liệu này giúp củng cố giả thuyết rằng hiện tượng liên quan đến phản ứng hóa học và plasma.
Dù vậy, do sét hòn xuất hiện hiếm và khó dự đoán, việc nghiên cứu vẫn còn nhiều hạn chế. Cho đến nay, hiện tượng này vẫn được xem là một trong những bí ẩn lớn của tự nhiên, thách thức hiểu biết của con người.
Theo: Tân Thế Kỷ
