Lệnh ngừng bắn bấp bênh cùng sự tiến triển ít ỏi trong đàm phán khiến cuộc đối đầu Mỹ – Iran có nguy cơ biến thành một cuộc chiến không có hồi kết thực sự.
- Mỹ chặn tàu dầu Iran tại châu Á giữa căng thẳng phong tỏa hàng hải
- Sét đánh ở Thanh Hóa và diễn biến mưa lớn tại vùng núi
- Mỹ và Iran căng thẳng khi Washington tăng cường lực lượng tại vùng Vịnh
Xung đột Mỹ – Iran và những toan tính đằng sau lệnh ngừng bắn
Trạng thái xung đột đóng băng không phải là một sự tĩnh lặng tuyệt đối mà là một cuộc chiến chưa có lời giải, nơi các giao tranh vẫn tiếp diễn ở mức độ thấp. Điều này thường xảy ra khi các bên không thể đạt được một thỏa thuận chính trị toàn diện để chấm dứt hoàn toàn thù địch. Minh chứng rõ nhất là cục diện tại miền Đông Ukraine từ năm 2014, vốn duy trì trạng thái đóng băng cho đến khi những biến động quân sự lớn xảy ra vào năm 2022.
Cách tiếp cận của chính quyền Mỹ hiện nay cho thấy một xu hướng đáng chú ý khi coi lệnh ngừng bắn là kết thúc thay vì là bước đệm đàm phán. Tổng thống Donald Trump thường tuyên bố thành công ngay khi các hành động thù địch tạm dừng để chuyển sang các vấn đề toàn cầu khác. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng đây thực chất là những thỏa thuận mong manh, nơi các vấn đề thực chất vẫn bị bỏ ngỏ, để lại sự căng thẳng thường trực giữa các bên liên quan.
Sự khác biệt khổng lồ về sức mạnh quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran cũng đóng vai trò then chốt khiến cuộc chiến này trở nên khó giải quyết. Iran đã linh hoạt sử dụng các chiến thuật bất đối xứng, nhắm vào cơ sở hạ tầng vùng Vịnh và đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz để gây áp lực kinh tế toàn cầu. Những nghiên cứu về xung đột bất đối xứng chỉ ra rằng bên yếu hơn thường cố gắng vắt kiệt đối phương bằng áp lực tâm lý và kinh tế thay vì tìm kiếm một chiến thắng quân sự trực diện.
Bế tắc hạt nhân và bóng ma từ những tiền lệ lịch sử
Cả Washington và Tehran đều chưa cho thấy sự cam kết thực chất đối với các giải pháp dài hạn cho những căng thẳng ngầm, đặc biệt là chương trình hạt nhân. Vòng đàm phán tại Pakistan mới đây đã bị hủy bỏ do phía Iran kiên quyết không thỏa hiệp về quyền làm giàu uranium cho mục đích dân sự. Sự thiếu hụt lòng tin này là rào cản lớn nhất ngăn chặn một thỏa thuận hòa bình toàn diện giữa hai quốc gia vốn đã có nhiều duyên nợ.
Nhìn lại lịch sử, thỏa thuận hạt nhân JCPOA năm 2015 từng mất tới 20 tháng để hoàn tất nhưng đã bị Mỹ rút khỏi sau đó 3 năm. Với tiền lệ này, một giải pháp nhanh chóng và rõ ràng cho tranh chấp phức tạp hiện nay được đánh giá là khó có thể xảy ra trong tương lai gần. Thực tế, Iran đang nỗ lực khẳng định một trạng thái bình thường địa chiến lược mới thông qua việc sẵn sàng làm gián đoạn dòng chảy kinh tế thế giới để bảo vệ quyền lợi của mình.
Tình trạng hiện tại của quan hệ Mỹ – Iran có nhiều nét tương đồng với cục diện đang bị đóng băng tại dải Gaza. Dù các bên đã đạt được một số thỏa thuận bước đầu về trao đổi con tin và viện trợ, nhưng các vấn đề cốt lõi về quản trị và giải giáp lực lượng vẫn chưa có tiến triển. Kết quả là sự hiện diện quân sự vẫn duy trì và các cuộc giao tranh nhỏ lẻ tiếp tục bùng phát, biến hòa bình trở thành một khái niệm xa xỉ và đầy rẫy rủi ro.
Theo: Báo Dân trí
