Tổng thống Mỹ sẽ áp thuế quan thứ cấp lên tới 100% với các quốc gia nhập khẩu hàng hóa từ Nga. Nếu Moscow không sớm chấm dứt chiến sự ở Ukraine. Động thái này có thể làm gia tăng căng thẳng toàn cầu, đẩy giá năng lượng leo thang. Khiến nhiều nền kinh tế đối mặt nguy cơ suy thoái dây chuyền.
- Trung Quốc tăng tốc đầu tư vào “công nghiệp tương lai”: Tham vọng dẫn đầu thế giới công nghệ
- Nhà máy không đèn định hình tương lai sản xuất
- Thủ tục thuế sau sát nhập: Doanh nghiệp gặp khó khăn
Căng thẳng leo thang: Chính sách thuế quan mới và cuộc chiến chưa có hồi kết
Ngày 14/7/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố khả năng Mỹ sẽ áp thuế quan thứ cấp lên tới 100% đối với các quốc gia tiếp tục nhập khẩu hàng hóa từ Nga. Nếu Moscow không đạt được tiến triển đáng kể trong tiến trình hòa bình tại Ukraine trong vòng 50 ngày tới.
Động thái này được đưa ra giữa lúc ông Trump và các đồng minh NATO công bố kế hoạch viện trợ vũ khí bổ sung cho Ukraine. Bao gồm các hệ thống tên lửa Patriot. Trong phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ nhấn mạnh ông “rất không hài lòng với Nga”. Và bày tỏ thất vọng khi không đạt được thỏa thuận hòa bình dù đã có cơ hội từ 2 tháng trước.
Trích dẫn lời phát biểu của ông Trump:
“Tôi rất không hài lòng với Nga. Tôi thất vọng với Tổng thống Vladimir Putin. Tôi nghĩ rằng chúng ta lẽ ra có thể đã đạt được một thỏa thuận từ 2 tháng trước”, ông Trump phát biểu.
“Chúng tôi sẽ áp thuế quan rất cao nếu như không có một thỏa thuận nào đạt được trong vòng 50 ngày tới. Thuế quan có thể ở mức khoảng 100%. Đây là thuế quan thứ cấp. Thuế quan này có sức mạnh rất lớn”.
Mỹ sẽ áp thuế quan thứ cấp: Cú đánh kép vào chuỗi cung ứng và giá cả toàn cầu
Khái niệm “thuế quan thứ cấp” đề cập đến hình thức trừng phạt gián tiếp. Không áp lên Nga mà nhằm vào các nước đang nhập khẩu hàng hóa Nga, đặc biệt là dầu khí. Nếu được kích hoạt, biện pháp này sẽ gây tác động dây chuyền tới các nền kinh tế lớn đang phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ Nga như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và Thổ Nhĩ Kỳ.
Nếu Mỹ áp thuế lên đến 100%, các doanh nghiệp tại các quốc gia nhập khẩu sẽ đối mặt với chi phí đầu vào tăng vọt. Từ đó kéo theo áp lực giá tiêu dùng nội địa. Đồng thời, người dân các nước này có thể phải chịu mức giá năng lượng cao hơn. Ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt, sản xuất và tăng trưởng.
Doanh nghiệp toàn cầu bị đẩy vào thế khó
Chính sách thuế quan thứ cấp do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất. Với mức có thể lên tới 100% đối với các quốc gia nhập khẩu hàng hóa từ Nga. Không chỉ làm rung chuyển cán cân thương mại toàn cầu. Mà còn đẩy nhiều doanh nghiệp vào tình thế bị động. Đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới đang hồi phục mong manh.
Các ngành tiêu thụ năng lượng lớn như vận tải, công nghiệp chế biến, hóa chất và logistics. Sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp do giá nguyên liệu đầu vào tăng cao. Việc mất ổn định chuỗi cung ứng năng lượng – đặc biệt là dầu và khí đốt. Không chỉ làm tăng chi phí sản xuất . Mà còn kéo dài thời gian giao hàng, giảm sức cạnh tranh và lợi nhuận.
Tại Mỹ, một số doanh nghiệp năng lượng có thể hưởng lợi ngắn hạn. Khi nhu cầu dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) từ các nước bị ảnh hưởng chuyển hướng sang nguồn cung Mỹ. Tuy nhiên, căng thẳng thương mại đa phương có thể dẫn đến các biện pháp trả đũa từ Trung Quốc, Ấn Độ hoặc Thổ Nhĩ Kỳ . Những nền kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề bởi chính sách này. hiến môi trường đầu tư và dòng vốn toàn cầu rơi vào trạng thái bất ổn.
Thay đổi lập trường và tín hiệu chính sách cứng rắn hơn
Việc ông Trump chuyển từ lập trường thận trọng sang biện pháp cứng rắn hơn. Phản ánh sự thay đổi đáng kể trong chính sách đối với xung đột Ukraine – Nga. Trước đó, dù các nước châu Âu đã liên tiếp mở rộng biện pháp trừng phạt. Mỹ dưới thời ông Trump chưa đưa ra động thái mạnh tay tương tự.
Tuy nhiên, tình hình chiến sự leo thang những tuần gần đây. Với hàng loạt cuộc không kích bằng drone và tên lửa của Nga vào cơ sở hạ tầng Ukraine. Có thể là yếu tố khiến Nhà Trắng quyết liệt hơn. Song, nếu các đe dọa thuế quan được thực hiện. Hệ lụy sẽ không chỉ dừng lại ở lĩnh vực năng lượng. Mà còn lan sang thương mại hàng hóa, đầu tư và niềm tin thị trường toàn cầu.
Tác động lan truyền đến nền kinh tế Việt Nam
Việt Nam không nhập khẩu trực tiếp khối lượng lớn dầu mỏ từ Nga. Nhưng chịu ảnh hưởng gián tiếp rất rõ ràng qua ba kênh chính:
Giá dầu tăng – chi phí đầu vào leo thang
Khi các thị trường lớn như Trung Quốc và Ấn Độ bị đánh thuế khi nhập hàng Nga. Nguồn cung dầu toàn cầu sẽ bị phân hóa. Cầu vượt cung dẫn đến giá dầu leo thang. Với một nền kinh tế nhập khẩu dầu như Việt Nam. Điều này tăng chi phí sản xuất, vận tải và logistics. Khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu lâm vào thế khó khi biên lợi nhuận bị bào mòn.
Tác động đến xuất khẩu và chuỗi cung ứng
Việt Nam hiện là mắt xích trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, dệt may và thủy sản. Bất kỳ biến động nào về chi phí năng lượng và vận chuyển quốc tế. Cũng đều ảnh hưởng đến năng lực giao hàng và sức cạnh tranh của hàng Việt tại Mỹ, châu Âu và các thị trường lớn.
Ngoài ra, đối tác thương mại lớn như Trung Quốc. Vốn nhập khẩu nhiều dầu từ Nga – nếu bị Mỹ áp thuế. Sẽ phải tìm nguồn cung mới hoặc giảm sản xuất. Kéo theo nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam suy giảm.
Tâm lý thị trường và dòng vốn đầu tư
Căng thẳng thương mại gia tăng khiến giới đầu tư toàn cầu thận trọng. Ảnh hưởng đến dòng vốn FDI vào Việt Nam. Nhất là trong các ngành công nghệ cao và năng lượng sạch. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Việt Nam – vốn nhạy cảm với biến động quốc tế. Có thể chịu áp lực bán tháo ngắn hạn nếu lo ngại về suy thoái kinh tế toàn cầu lan rộng.
Lời khuyên cho doanh nghiệp Việt Nam
- Theo sát tình hình địa chính trị và chính sách quốc tế
Doanh nghiệp cần cập nhật thường xuyên các diễn biến liên quan đến xung đột Nga – Ukraine. Các biện pháp thương mại của Mỹ, nhất là những thay đổi về thuế quan thứ cấp. Việc nắm bắt kịp thời giúp chủ động điều chỉnh chiến lược sản xuất – xuất khẩu và dự phòng rủi ro thị trường. - Đa dạng hóa nguồn cung và thị trường đầu ra
Tránh phụ thuộc vào một nguồn nguyên liệu (như dầu, khí, phân bón, hóa chất…) hoặc một thị trường duy nhất. Việc đa dạng hóa sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng khi thị trường thế giới có biến động mạnh. - Tái cấu trúc chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả năng lượng
Trong bối cảnh giá năng lượng có nguy cơ tăng cao. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ tiết kiệm điện. Tối ưu hóa vận hành và rà soát lại các hợp đồng đầu vào – đầu ra để giảm chi phí không cần thiết. - Tăng cường quản trị rủi ro tài chính và tỷ giá
Biến động kinh tế vĩ mô toàn cầu có thể kéo theo rủi ro tỷ giá, lãi suất và chi phí logistics. Doanh nghiệp cần chủ động dự phòng tài chính. Xây dựng các kịch bản ứng phó với biến động tỷ giá hoặc lạm phát nhập khẩu. - Tận dụng các hiệp định thương mại (FTA) và chuyển đổi sang thị trường “an toàn” hơn.
Việt Nam có nhiều FTA với các đối tác lớn. Đây là cơ hội để doanh nghiệp chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường ít chịu ảnh hưởng từ chính sách trừng phạt. Giảm thiểu gián đoạn trong dòng chảy thương mại.
Chính sách thuế quan của Mỹ tưởng chừng là đòn trừng phạt nhắm đến Nga và các nước nhập khẩu hàng hóa từ Nga. Nhưng thực chất lại là “cơn chấn động dây chuyền” đối với cấu trúc thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu. Với một nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam. Điều này đòi hỏi nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp phải nâng cao năng lực dự báo. Đa dạng hóa nguồn cung và thị trường. Đồng thời theo dõi sát sao các chuyển động địa chính trị để điều chỉnh chiến lược kịp thời. Tránh bị động trước những cú sốc từ bên ngoài.
Tổng hợp
