Tổng thống Donald Trump ngày 11/6 thông báo Mỹ hủy tấn công Iran, đồng thời cho biết thỏa thuận ngoại giao quan trọng có thể được các bên ký kết.
- Ukraine tập kích cầu Armiansk phá hủy 50 xe quân sự của Nga
- Lào cai: Để trẻ 9 tuổi lái xe máy, một thanh niên bị phạt nặng
- Người phụ nữ trốn truy nã 8 năm bằng cách liên tục sinh con bị bắt
Nỗ lực ngoại giao và bước ngoặt tại eo biển Hormuz
Ngày 11/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump gây bất ngờ khi xác nhận đã đình chỉ các cuộc không kích và ném bom dự kiến nhằm vào lãnh thổ Iran. Quyết định này được đưa ra vào phút chót sau khi các cuộc đàm phán cấp cao nhất giữa các bên đạt được những bước tiến triển đáng kể về mặt nội dung. Ông Trump khẳng định một thỏa thuận dàn xếp “tuyệt vời” đang ở rất gần, có khả năng được ký kết ngay cuối tuần này tại châu Âu nhằm chấm dứt hoàn toàn các hành động quân sự thù địch kéo dài suốt ba tháng qua giữa các bên.
Điểm cốt lõi của thỏa thuận tiềm năng này là việc tái mở cửa eo biển Hormuz, một tuyến đường hàng hải huyết mạch có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh năng lượng toàn cầu. Tổng thống Trump bày tỏ sự tin tưởng rằng Lãnh tụ Tối cao Iran đã chấp thuận các điều khoản cơ bản của bản dự thảo. Nếu được hiện thực hóa, đây sẽ được coi là một bước đột phá ngoại giao có ý nghĩa lịch sử, đánh dấu nỗ lực lớn nhất từ trước đến nay nhằm ổn định cục diện khu vực Trung Đông vốn đang hết sức căng thẳng.
Mặc dù các lệnh không kích tạm thời bị bãi bỏ, nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh các biện pháp phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran vẫn duy trì hiệu lực toàn diện cho đến khi có chữ ký chính thức. Phía Mỹ dự kiến Phó Tổng thống J.D. Vance sẽ là người đại diện ký kết thỏa thuận này. Nội dung văn bản đàm phán được cho là đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ các bên liên quan trực tiếp bao gồm Mỹ, Israel, Ả rập Xê út và một số quốc gia đồng minh khác trong khu vực.
Phản ứng từ Tehran và những rào cản còn tồn tại
Trái ngược với thái độ lạc quan từ phía Washington, các quan chức Iran tại Tehran vẫn duy trì sự thận trọng và hoài nghi cao độ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, khẳng định rằng nước này vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng và những thông tin về thời gian hay địa điểm ký kết hiện chỉ mang tính suy đoán. Iran tuyên bố kiên quyết bảo vệ các “lằn ranh đỏ” và sẽ không chấp nhận bất kỳ sự thỏa hiệp nào làm tổn hại đến lợi ích quốc gia cốt lõi của mình.
Phía Iran đặt ra những yêu cầu cụ thể bao gồm việc dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt quốc tế áp đặt lên họ, đồng thời giải phóng hàng tỷ USD tài sản đang bị phong tỏa tại nước ngoài. Họ cũng yêu cầu sự công nhận quốc tế đối với quyền kiểm soát của mình tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, phía Mỹ kiên trì với mục tiêu đảm bảo Iran không bao giờ có thể phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân, coi đây là điều kiện tiên quyết cho mọi nỗ lực hòa bình bền vững.
Dù ghi nhận động thái hủy bỏ tấn công của ông Trump, Tehran cảnh báo rằng bất kỳ hành vi xâm lược nào cũng sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và xóa sạch mọi thành quả đàm phán. Kể từ giữa tháng 3, dù hai bên liên tục vướng vào các cuộc đụng độ “ăn miếng trả miếng” làm rạn nứt lệnh ngừng bắn hồi tháng 4, các kênh liên lạc vẫn được duy trì. Sự hoài nghi hiện tại cho thấy tiến trình đi đến thỏa thuận cuối cùng vẫn còn đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật và chính trị.
Nguyễn Nhàn (tổng hợp)
