Ngày 15/6, cộng đồng quốc tế hoan nghênh thỏa thuận Mỹ – Iran đạt được nhằm chấm dứt xung đột, mở lại eo biển Hormuz và thiết lập lộ trình đàm phán hòa bình mới.
- Thỏa thuận Mỹ – Iran thống nhất chấm dứt xung đột và dỡ bỏ phong tỏa
- Nguyễn Thị Hoa và cái kết cho 15 năm trốn chạy xuyên biên giới
- Hòa bình Mỹ – Iran: Triển vọng mở lại eo biển Hormuz và những nút thắt hạt nhân
Phản ứng tích cực từ cộng đồng quốc tế và các bên trung gian
Ngày 15/6, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã lên tiếng chúc mừng Mỹ và Iran sau khi hai nước đạt được thỏa thuận hòa bình quan trọng. Văn bản này quy định việc ngừng bắn ngay lập tức và vĩnh viễn, mở lại eo biển Hormuz và thiết lập khung đàm phán cho giai đoạn tiếp theo. Ông Guterres cũng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các quốc gia trung gian như Qatar, Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Ả Rập Xê Út đã hỗ trợ các bên đi đến thống nhất.
Về phía Anh, Thủ tướng Keir Starmer khẳng định trọng tâm hiện nay là đảm bảo khôi phục tuyến hàng hải tự do tại eo biển Hormuz và không thu phí. Nhà lãnh đạo Anh cũng để ngỏ khả năng phối hợp với Pháp thành lập phái bộ đa phương nhằm triển khai các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, bao gồm rà phá bom mìn sau thỏa thuận. Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết các lãnh đạo G7 sẽ thảo luận vào ngày 15.6 để bàn về phương án mở cửa eo biển này trong dài hạn.
Các quốc gia thuộc nhóm E4 gồm Anh, Pháp, Đức và Ý tiết lộ nhiều bên đã sẵn sàng nới lỏng các lệnh cấm vận đối với Tehran sau khi thỏa thuận được công bố. Thủ tướng Qatar và Pakistan đều lên tiếng hoan nghênh tiến trình này, đồng thời kêu gọi các bên tham gia đàm phán với tinh thần tích cực để củng cố hòa bình. Đáng chú ý, các phương tiện truyền thông tại Islamabad, Pakistan đã đưa tin về tiến trình đàm phán đầy triển vọng này từ ngày 14/6.
Lộ trình thực thi bản ghi nhớ và kế hoạch đàm phán tương lai
Theo dự thảo bản ghi nhớ (MOU) do Bloomberg đăng tải ngày 15/6, tình trạng xung đột giữa Mỹ và Iran sẽ chấm dứt ngay tại thời điểm ký kết văn bản. Washington cam kết bắt đầu dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa hàng hải, trong khi Tehran sẽ tổ chức lại quy trình quá cảnh cho tàu thương mại từ vịnh Ba Tư đến biển Oman. Đồng thời, Mỹ cũng sẽ tiến hành nới lỏng dần các lệnh trừng phạt và cho phép Iran sử dụng các quỹ tài sản bị đóng băng.
Trong lộ trình 30 ngày kể từ khi ký MOU, Mỹ có nhiệm vụ đưa hoạt động vận tải biển trở lại công suất tối đa. Phía Iran cam kết khôi phục lưu lượng tàu thương mại về mức trước xung đột và thực hiện dọn dẹp thủy lôi trên các tuyến hải trình chiến lược. Đây là những bước đi cụ thể nhằm cụ thể hóa các cam kết ban đầu, tạo tiền đề cho việc bình thường hóa quan hệ kinh tế và an ninh khu vực.
Kế hoạch tiếp theo yêu cầu hai bên phải hoàn tất đàm phán thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày để giải quyết các vấn đề về hạt nhân và tái thiết kinh tế. Mặc dù chi tiết nội dung vẫn chưa được hai bên bình luận cụ thể, lễ ký kết chính thức dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 19/6 tới tại Thụy Sĩ. Hiện tại, phía Israel vẫn giữ thái độ im lặng và tuyên bố không tham gia vào thỏa thuận này.
Nguyễn Nhàn (tổng hợp)
