Ngoại trưởng Marco Rubio bắt đầu chuyến công du nhằm thuyết phục các đồng minh chiến lược ủng hộ thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran. Tuy nhiên, các quốc gia Vùng Vịnh vẫn bày tỏ lo ngại sâu sắc về an ninh khu vực.
- Lê Diễm My trở thành nữ sinh thủ khoa chuyên Toán tại Thái Nguyên với hai điểm 10
- Đàm phán Mỹ – Iran tại Thụy Sĩ: Thiết lập lộ trình 60 ngày hướng tới thỏa thuận hòa bình cuối cùng
- Mỹ cấp phép bán dầu khi Iran mời thanh sát viên hạt nhân trở lại
Lãnh đạo các nước Vùng Vịnh lo ngại trước những nhượng bộ đối với Tehran
Chuyến công du của ông Marco Rubio diễn ra trong bối cảnh các nhà lãnh đạo Ả rập lo ngại Tehran sẽ có vị thế mạnh hơn sau thỏa thuận. Theo lịch trình, Ngoại trưởng Mỹ gặp gỡ các lãnh đạo tại Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất vào ngày 24/6, trước khi tới Kuwait và Bahrain để hội đàm với các quan chức của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh, bao gồm Ả rập Xê út, Qatar, Oman, Kuwait, Bahrain và UAE.
Tâm điểm lo ngại nằm ở các điều khoản dự thảo khi không giới hạn chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, đồng thời đề xuất quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD. Các nước láng giềng lo ngại nguồn lực tài chính này giúp Iran tăng cường sức mạnh quân sự và mở rộng ảnh hưởng tại các tuyến hàng hải chiến lược, đặc biệt là vai trò kiểm soát eo biển Hormuz trong tương lai.
Trước đó, cả sáu quốc gia thành viên GCC đều là đồng minh chiến lược và đã hỗ trợ Washington ở các mức độ khác nhau trong cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, việc Mỹ bất ngờ ký kết bản ghi nhớ tạm thời nhằm bình thường hóa quan hệ đã khiến nhiều quốc gia Vùng Vịnh ngỡ ngàng, buộc ông Rubio phải thực hiện sự cân bằng tinh tế để thuyết phục họ đồng ý với chiến lược mới.
Washington nỗ lực duy trì cấu trúc an ninh và niềm tin của các đối tác
Việc duy trì sự ủng hộ của các đối tác có ý nghĩa sống còn vì UAE, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait và Bahrain đều là nơi đặt các căn cứ quân sự Mỹ. Đây vốn là xương sống của cấu trúc an ninh mà Washington duy trì tại Trung Đông suốt thời gian qua. Nếu bất kỳ quốc gia nào điều chỉnh quan hệ an ninh, chiến lược quân sự của Mỹ trong khu vực sẽ bị tác động sâu sắc và toàn diện.
Để trấn an, cựu Phó Trợ lý Ngoại trưởng Andrew Peek nhận định ông Rubio cần nhắc lại lập trường cứng rắn của Tổng thống Donald Trump, người vừa ký thỏa thuận tuần qua. Theo ông Peek, Washington sẽ không ngần ngại quay lại các cuộc tập kích nếu bản ghi nhớ đổ vỡ, nhằm bảo vệ lợi ích trước các quan ngại từ một số nghị sĩ đảng Cộng hòa về việc bản văn này chứa điều khoản có lợi cho Iran.
Dù các nước Vùng Vịnh ủng hộ giải pháp ngoại giao, việc thiếu vắng các điều khoản về tên lửa đạn đạo – vốn là mục tiêu trọng tâm trước đây của chính quyền Trump – vẫn là nỗi lo lớn. Hiện giới quan sát nhận định Mỹ cần nỗ lực nhiều hơn để đồng minh hiểu rõ những tính toán chiến lược mới trong bối cảnh cán cân an ninh và dòng chảy dầu mỏ khu vực đang thay đổi.
Minh Tâm (tổng hợp)
