TP.HCM đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xanh hóa giao thông đô thị bằng kế hoạch chuyển đổi phương tiện từ xăng sang điện. Động thái này không chỉ góp phần kiểm soát khí thải, mà còn mở ra nhiều cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp, tài xế công nghệ và người dân.
- Thảm họa cháy trung tâm thương mại Al-Kut, Iraq: Ít nhất 50 người thiệt mạng
- Mỹ dọa áp thuế 100% với nước nhập hàng Nga: Việt Nam chịu tác động thế nào?
- Thủ tục thuế sau sát nhập: Doanh nghiệp gặp khó khăn
Lộ trình chuyển đổi rõ ràng, ưu tiên xe hai bánh và xe buýt
Trong bối cảnh ô nhiễm không khí đô thị ngày càng trầm trọng, TP.HCM đã xây dựng lộ trình chi tiết nhằm kiểm soát khí thải giao thông. Nổi bật là đề án chuyển đổi phương tiện hai bánh chạy xăng – đặc biệt là nhóm tài xế công nghệ và giao hàng – sang sử dụng xe điện, với 4 giai đoạn cụ thể từ năm 2026 đến 2029:
- Từ 1/2026: Áp dụng ưu đãi mua xe điện, ngừng cấp phù hiệu mới cho xe xăng.
- Từ 1/2027: Hạn chế xe xăng hoạt động giờ cao điểm tại vùng phát thải thấp.
- Từ 1/2028: Tăng cường kiểm soát khí thải.
- Từ 12/2029: Cấm hoàn toàn xe xăng cung cấp dịch vụ công nghệ.
Song song, TP.HCM cũng đẩy mạnh thay thế toàn bộ 2.771 xe buýt hiện có bằng xe điện hoặc sử dụng năng lượng sạch vào năm 2030.
Doanh nghiệp và người lao động được hỗ trợ gì?
Hỗ trợ tài chính thiết thực
TP.HCM đang phối hợp với các ngân hàng, tổ chức tín dụng vi mô (như CEP) và Quỹ SAT. Để xây dựng các gói vay 24–30 tháng với mức trả góp tương đương tiền xăng tiết kiệm được. Thành phố cũng vận dụng Nghị quyết 198. Hỗ trợ ít nhất 2% lãi suất vay mua xe điện, giảm gánh nặng tài chính cho người lao động.
Đặc biệt, TP.HCM đề xuất Chính phủ miễn lệ phí trước bạ trong 2 năm. Thuế VAT đối với tài xế công nghệ sử dụng xe điện – chính sách. Có thể tạo ra “cú hích” lớn cho quá trình chuyển đổi.
Doanh nghiệp sản xuất, cung ứng xe điện: Cơ hội mở rộng thị phần
Các hãng xe điện, trạm sạc và công nghệ pin đang đứng trước cơ hội “vàng” . Để mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm và chiếm lĩnh thị phần. Chính sách hỗ trợ người tiêu dùng sẽ kích thích cầu lớn đối với xe điện giá rẻ. Pin đạt chuẩn, giải pháp sạc nhanh và an toàn.
Tác động kinh tế và môi trường: Đa chiều nhưng tích cực
Góp phần giảm phát thải và cải thiện sức khỏe cộng đồng
Với trung bình hơn 100 km/ngày, tài xế công nghệ được xem là nguồn phát thải cao nhất trong hệ thống giao thông. Việc chuyển đổi 400.000 xe xăng (tương đương hơn 85% tài xế công nghệ tại TP.HCM) sang xe điện. Dự kiến giúp giảm hàng trăm nghìn tấn CO₂ và bụi mịn mỗi năm, cải thiện chất lượng không khí đáng kể.
Tái cơ cấu ngành dịch vụ xe máy và sửa chữa
Chuỗi cung ứng xe xăng – từ cửa hàng sửa chữa đến đại lý phân phối . Sẽ chịu áp lực lớn, buộc phải chuyển đổi mô hình kinh doanh hoặc đối mặt nguy cơ bị loại bỏ. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp nhỏ tái định vị. Đầu tư vào bảo trì xe điện, cung ứng linh kiện và dịch vụ sạc pin.
Bài toán hạ tầng: Trạm sạc và lưới điện liệu có đáp ứng?
Theo các chuyên gia, áp lực lên hạ tầng điện trong ngắn hạn chưa quá lớn do xe hai bánh có thể sạc ban đêm tại nhà. Tuy nhiên, với dự báo tăng thêm 400.000 xe điện trong vòng 3 năm tới. TP.HCM cần quy hoạch sớm mạng lưới trạm sạc. Đặc biệt tại chung cư, bãi giữ xe và trung tâm thương mại.
Ngoài ra, nâng cấp lưới điện hạ thế và trạm biến áp cũng là yêu cầu bắt buộc. Nhất là khi mở rộng sang ô tô điện với nhu cầu tiêu thụ lớn hơn (15–20 kWh/100 km so với 2–3 kWh/100 km của xe máy).
Bài học từ Hà Nội và nguy cơ “dạt” xe xăng ra vùng nông thôn
Tương tự TP.HCM, Hà Nội cũng lên kế hoạch hạn chế xe xăng tại vành đai 1 từ năm 2026. Một vấn đề được chỉ ra là xe xăng cũ có thể bị “đẩy” ra các địa phương lân cận. Nơi chưa có quy định kiểm soát khí thải chặt chẽ.
Nếu không kiểm soát từ cấp Trung ương. Việc dồn phát thải từ đô thị sang nông thôn sẽ tạo ra bất bình đẳng môi trường. Làm chậm mục tiêu giảm phát thải quốc gia.
Những đề xuất chính sách bổ sung cần được xem xét
Các chuyên gia kiến nghị thêm nhiều chính sách đồng bộ như:
- Chính sách thu mua xe cũ hoặc thành lập sàn giao dịch xe xăng giữa các vùng.
- Quy chuẩn về pin, xử lý rác thải pin và PCCC tại khu dân cư.
- Chính sách thu hút đầu tư trạm sạc nhanh và ưu tiên đấu nối điện hạ thế.
- Xây dựng bộ tiêu chí và quy trình rõ ràng cho việc xét duyệt, giám sát quá trình chuyển đổi.
Bước đi tất yếu, cần đồng bộ từ Trung ương đến địa phương
Việc chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện là xu hướng tất yếu trong chiến lược chuyển dịch xanh. Góp phần thực hiện các cam kết khí hậu và nâng cao chất lượng sống đô thị. Tuy nhiên, quá trình này không chỉ là bài toán kỹ thuật hay môi trường. Là một chính sách kinh tế vĩ mô cần tính toán kỹ lưỡng để cân bằng giữa mục tiêu giảm phát thải, sinh kế người lao động và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
TP.HCM đang đi đầu với kế hoạch rõ ràng, linh hoạt và có tính hỗ trợ cao . Một mô hình đáng học hỏi nếu được nhân rộng và hỗ trợ bởi khung pháp lý từ Trung ương.
Tổng hợp
