Cá rô phi Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản làm sushi, sashimi

Công ty CP Thủy sản sạch Việt Nam (Cần Thơ) xuất lô cá rô phi phi lê đầu tiên trong tháng 7 sang Nhật Bản làm sushi, sashimi sau 6 tháng đầu tư quy trình nuôi, chế biến.

Theo ông Võ Văn Phục Tổng Giám đốc công ty, sản phẩm đã nhận phản hồi tích cực từ khách hàng Nhật Bản về chất lượng và hương vị. Doanh nghiệp dự kiến mở rộng xuất khẩu sang Mỹ, Canada và một số thị trường khác đồng thời tăng diện tích nuôi để đáp ứng nhu cầu và bảo đảm truy xuất nguồn gốc nguyên liệu.

Việc tiếp cận một thị trường khó tính như Nhật Bản không đến từ may mắn, toàn bộ chuỗi sản xuất — từ con giống, vùng nuôi, thu mua, chế biến đến xuất khẩu — được quản lý theo Luật Thủy sản và các quy định liên quan đến thú y, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc. Cơ sở nuôi phải đăng ký vùng nuôi ghi nhật ký sản xuất, kiểm soát thức ăn và thuốc thú y. Đây là điều kiện bắt buộc không phải lựa chọn để sản phẩm được chấp nhận ở các thị trường như Nhật Bản, Mỹ hay Liên minh châu Âu.

Bối cảnh ngành cho thấy vì sao thời điểm này thuận lợi, biến đổi khí hậu khiến nhiều nước nuôi cá biển gặp khó do tỷ lệ hao hụt tăng và chi phí sản xuất cao hơn. Trong khi đó vùng nước lợ ven biển Việt Nam phù hợp để phát triển cá rô phi quy mô lớn, Việt Nam hiện có khả năng sản xuất khoảng 1,4 tỷ con giống mỗi năm.

Số liệu 5 tháng đầu năm 2026 cho thấy tốc độ tăng trưởng của ngành: Kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt 62 triệu đô-la tăng hơn 100% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, cơ cấu thị trường vẫn còn lệch: Brazil chiếm hơn một nửa giá trị xuất khẩu, với khoảng 34 triệu đô-la trong 5 tháng. Việc mở thêm thị trường Nhật Bản, do đó, được kỳ vọng giúp ngành giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống và nâng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng.

Sự dịch chuyển này không chỉ diễn ra ở một doanh nghiệp, ông Đỗ Ngọc Tài Tổng giám đốc Công ty TNHH Tài Kim Anh cho biết doanh nghiệp đã xây dựng nhà máy chế biến cá rô phi tại khu công nghiệp An Nghiệp, tỉnh Sóc Trăng. Từ giữa năm 2025 nhà máy đạt công suất khoảng 200 tấn/ngày, sản xuất cá rô phi phi lê, cá nguyên con và các sản phẩm giá trị gia tăng khác.

Kết quả trước mắt là một lô hàng, điều đáng chú ý hơn nằm ở cách nó đạt được: sáu tháng chuẩn bị quy trình một hệ thống truy xuất nguồn gốc vận hành xuyên suốt và một chuỗi sản xuất được ràng buộc bởi quy định pháp luật thay vì lời cam kết đơn thuần. Đó là điều kiện để kết quả này có thể lặp lại không chỉ với Nhật Bản mà với những thị trường khắt khe khác đang chờ phía trước.

Minh Thu (tổng hợp)