Việt Nam sản xuất nhôm điện phân, hoàn thiện chuỗi bô xít

Đăk Nông – Nhà máy điện phân nhôm công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên đạt độ tinh khiết 99,71%, khép kín khâu chế biến sâu trong chuỗi bô-xít.

Sự kiện diễn ra sáng 26/7/2026 tại Nhà máy Điện phân Nhôm Đăk Nông, dự án do Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân làm chủ đầu tư với tổng vốn khoảng 18.000 – 18.423 tỷ đồng. Đây là lần đầu Việt Nam sản xuất được nhôm kim loại ở quy mô công nghiệp sau nhiều năm chỉ dừng ở khai thác bô-xít và sản xuất alumin.

Việc công bố sản phẩm nhôm thỏi đánh dấu mắt xích cuối cùng trong chuỗi bô-xít – alumin – nhôm kim loại được hình thành trong nước. Trước đó, dù sở hữu trữ lượng bô-xít khoảng 5,8 – 5,9 tỷ tấn thuộc nhóm lớn trên thế giới, Việt Nam chủ yếu xuất khẩu alumin với giá trị gia tăng thấp.

Đại tướng Phan Văn Giang cùng các đại biểu thực hiện nghi thức công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên sản xuất tại Việt Nam (Ảnh minh họa: Khai Mở)

Dự án được khởi công từ giai đoạn 2014–2015 tại Khu công nghiệp Nhân Cơ, huyện Đắk R’lấp, với quy mô hơn 129 ha và công suất thiết kế tối đa 450.000 tấn nhôm mỗi năm, chia thành ba phân kỳ. Sau hơn 10 năm triển khai với nhiều vướng mắc về vốn, công nghệ, hạ tầng và chính sách, nhà máy mới đạt mốc cho ra sản phẩm đầu tiên.

Quá trình điện phân nhôm yêu cầu alumin được nung ở nhiệt độ khoảng 950°C và sử dụng dòng điện lớn để tách kim loại nhôm, đòi hỏi hệ thống điện và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Đây là công đoạn có giá trị gia tăng cao nhất nhưng cũng phức tạp nhất trong toàn chuỗi sản xuất.

Dự án được triển khai trên khu đất khoảng 13.000 m², từng gây chú ý với khách sạn 5 sao Crowne Plaza West Hanoi. (Ảnh minh họa: Khai Mở)

Trong nhiều năm, việc chỉ xuất khẩu alumin khiến phần giá trị lớn của tài nguyên bô-xít nằm ở khâu chế biến sâu tại nước ngoài. Việc vận hành nhà máy điện phân giúp thay đổi mô hình từ khai khoáng thô sang sản xuất kim loại, đồng thời giảm phụ thuộc nhập khẩu nhôm trong nước.

Kết quả bước đầu với sản phẩm đạt độ tinh khiết 99,71% cho thấy khả năng làm chủ công nghệ đã hình thành, nhưng hiệu quả dài hạn phụ thuộc vào vận hành ổn định, chi phí điện và thị trường tiêu thụ. Khoảng cách giữa tiềm năng tài nguyên và giá trị kinh tế thực tế đang được thu hẹp, song trách nhiệm duy trì hiệu quả chuỗi sản xuất vẫn đặt ra cho nhà đầu tư và các bên liên quan.

Hoàng Anh (tổng hợp)