Trong một nghiên cứu công bố tại Mỹ, các nhà khoa học phát hiện điều gì đang xảy ra dưới đáy Thái Bình Dương: một mảng kiến tạo đang tự tách rời, đặt ra câu hỏi vì sao quá trình này diễn ra và nhân loại sẽ đối diện điều gì?
- Ứng xử trên mạng xã hội – Trẻ có đang thiếu “đạo đức số”?
- An toàn Internet cho trẻ: Dạy con chọn lọc thông tin thay vì cấm đoán
- Bản đồ Piri Reis – Tấm bản đồ cổ ghi lại Nam Cực chưa có băng?
Hành trình đến “giao lộ nguy hiểm” của bốn mảng kiến tạo
Nếu có thể lặn sâu xuống đáy Thái Bình Dương, phía ngoài khơi đảo Vancouver (Canada). Bạn sẽ bước vào một thế giới mà thời gian được đo bằng triệu năm. Nơi những khối đá khổng lồ di chuyển như dòng sông ngầm. Tại đây, nằm khuất sau làn nước lạnh giá và bóng tối vĩnh hằng, một cuộc “tách rời” âm thầm đang diễn ra – và con người chỉ vừa kịp nhận ra.
Vùng biển ấy chính là đới hút chìm Cascadia. Nơi bốn mảng kiến tạo – Explorer, Juan de Fuca, Thái Bình Dương và Bắc Mỹ – gặp nhau trong một “giao lộ địa chất” đầy xung đột. Mỗi mảng đá lớn bằng lục địa không ngừng dịch chuyển, va chạm, trượt lên nhau. Tạo nên một bức tranh địa chất khốc liệt mà Trái Đất đã “vẽ” suốt hàng chục triệu năm.
Trong nhiều thập kỷ, Cascadia được xem như “quả bom địa chất nín thở” của Bắc Mỹ. Với khả năng sinh ra những trận siêu động đất (mega-quake) mạnh hơn 9 độ Richter. Và sóng thần có thể san phẳng bờ biển chỉ trong vài phút. Nhưng phát hiện mới đây đã bổ sung một mảnh ghép bất ngờ vào bức tranh này: một mảng kiến tạo đang tự tách rời bên dưới đáy biển.
Từ phòng thí nghiệm địa chấn của Trường Đại học Bang Louisiana (Mỹ). Nhà địa chất Brandon Shuck và cộng sự, là những người đầu tiên ghi nhận bằng chứng rõ ràng, về quá trình hiếm hoi này. “Điều chúng tôi nhìn thấy, giống như một đoàn tàu đang lao dốc hết tốc lực, rồi đột ngột bật tung khỏi đường ray” – Shuck mô tả.
“Siêu âm” Trái Đất: Phát hiện vết nứt dài 75 km dưới đáy đại dương
Để khám phá điều gì đang xảy ra bên dưới lớp vỏ đại dương dày hơn 30 km. Nhóm nghiên cứu phải triển khai một “cuộc phẫu thuật xuyên lòng đất” bằng công nghệ hiện đại. Họ sử dụng dữ liệu từ địa chấn phản xạ đáy biển, sóng âm địa chấn do động đất tạo ra và mô phỏng hình ảnh 3D vỏ Trái Đất.
Những tín hiệu tưởng như mơ hồ thu thập được từ các cảm biến dưới đáy đại dương được chuyển hóa thành hình ảnh. Từ đây, cho thấy hệ thống đứt gãy chằng chịt. Và biến dạng mạnh ở khu vực tiếp giáp giữa các mảng. Nổi bật nhất là, một đứt gãy khổng lồ dài 75 km, chạy sâu dưới đáy biển, đang tiếp tục mở rộng. Dấu hiệu cho thấy mảng Explorer đang bị “xé rời” thành nhiều phần.
Không giống quá trình tách giãn đáy biển thường tạo ra lớp vỏ mới. Hiện tượng này giống như việc mảng đá tự vỡ dưới áp lực nội tại. Hệ quả, một phần mảng Explorer đang trượt theo hướng khác với phần còn lại, như tấm kính nứt dần từ bên trong.
Điều khiến giới khoa học kinh ngạc là tốc độ. Những vết nứt này đang lan rộng nhanh hơn dự đoán về mặt địa chất. Cho thấy mảng Explorer có thể đang bước vào giai đoạn “chuyển mình” sau hàng triệu năm, bị nén và xoắn bởi lực đẩy từ ba phía.
Nếu mảng kiến tạo vỡ vụn: Điều gì chờ đợi hành tinh xanh?
Mặc dù quá trình tách rời có thể kéo dài hàng chục nghìn hoặc hàng triệu năm. Điều này là rất lâu so với tuổi đời con người. Nhưng tác động của nó có thể định hình lại bản đồ địa chất toàn khu vực. Các nhà khoa học cảnh báo. Khi mảng Explorer tách rời hoàn toàn, Cascadia có thể bước vào chu kỳ kiến tạo mới.
Ba kịch bản được dự báo:
🔹 Hình thành đới hút chìm mới:
Một “cửa ngõ địa chất” mới có thể được mở ra. Từ đó tạo nên vùng hút chìm khác dọc bờ Tây Bắc Mỹ.
🔹 Chuỗi núi lửa bùng lên ngoài khơi:
Sự tách rời có thể khiến magma trồi lên mạnh hơn. Và hình thành dãy núi lửa dưới nước hoặc thậm chí trồi lên mặt đất trong tương lai.
🔹 Thay đổi nguy cơ động đất – sóng thần:
Một đới hút chìm biến dạng, đồng nghĩa với việc tái phân bố năng lượng dưới lòng đất. Điều đó có thể dẫn đến các chu kỳ động đất mới. Khiến công tác dự báo thiên tai cần điều chỉnh, do gặp nhiều khó khăn.
Nếu hình dung Trái Đất như một cơ thể sống. Thì các mảng kiến tạo chính là bộ xương và cơ bắp, không ngừng co giãn. Nó thay đổi để phù hợp với nhịp vận động của hành tinh. Mảng Explorer đang tách ra có thể là một phần của “chu kỳ tái sinh” tự nhiên.
Theo: Dân Trí
