Bộ Công Thương vừa công bố dự thảo Nghị định Kinh doanh xăng dầu, theo đó Nhà nước sẽ bỏ cơ chế công bố giá cơ sở định kỳ và trao quyền định giá bán lẻ cho thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối.
- Xe khách mất lái lao vào vách núi trên đèo Khánh Lê, 5 người bị thương
- Tiền dư sau khi thi hành án phải được trả lại cho cựu Chủ tịch Vĩnh Phúc
- Thanh Hóa kiểm tra 22 dự án nhà ở xã hội: Mua sai đối tượng, cho thuê lại trái phép sẽ bị thu hồi
Dự thảo được đưa ra trong bối cảnh Bộ Công Thương thừa nhận thị trường xăng dầu còn nhiều bất cập nghiêm trọng: quá nhiều tầng nấc trung gian, mua bán lòng vòng, găm hàng, chiết khấu bằng 0 và nhiều doanh nghiệp vi phạm quy định về dự trữ, tồn kho. Bộ nhận định thị trường “đòi hỏi phải có sự cải tổ”, dù 7 tháng đầu năm 2026 không xảy ra đứt gãy nguồn cung lớn.
Thay đổi cốt lõi của dự thảo là xóa bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở định kỳ — nền tảng vận hành thị trường xăng dầu nhiều năm qua. Thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối sẽ tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình theo công thức quy định tại Nghị định, đồng thời phải kê khai với cơ quan quản lý để giám sát.
Hệ quả trực tiếp là thị trường có thể xuất hiện nhiều mức giá bán lẻ khác nhau giữa các hệ thống phân phối tại cùng một thời điểm, thay vì gần như một mức giá thống nhất trên toàn quốc như hiện nay. Riêng với vùng sâu, vùng xa, dự thảo quy định giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn.
Về cấu trúc phân phối, dự thảo sắp xếp lại các loại hình đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền bán lẻ và thương nhân phân phối theo hướng tinh gọn hơn, nhằm cắt bớt tầng nấc trung gian và hạn chế tình trạng mua bán lòng vòng. Điều kiện để trở thành thương nhân đầu mối cũng được nâng đáng kể: phải có ít nhất 36 tháng hoạt động liên tục với tư cách thương nhân phân phối, sở hữu kho tiếp nhận tối thiểu 15.000m³, ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ và bảo đảm tổng nguồn cung tối thiểu 100.000m³ mỗi năm.
Doanh nghiệp không đáp ứng sản lượng tối thiểu trong hai năm liên tiếp sẽ bị xem xét thu hồi giấy phép — một điều kiện ràng buộc trách nhiệm rõ hơn so với quy định hiện hành. Song song đó, dự thảo yêu cầu thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương, thực hiện kê khai giá và báo cáo trực tuyến về nguồn hàng, tồn kho, hệ thống phân phối để giám sát theo thời gian thực.
Dự thảo cũng định hướng phát triển cửa hàng xăng dầu thành hạ tầng thương mại đa dịch vụ, không còn chỉ kinh doanh xăng dầu như hiện nay. Sau khi Nghị định được ban hành, Bộ Công Thương cho biết sẽ đồng thời triển khai các quy định về niêm yết giá, hóa đơn điện tử, quản lý chất lượng xăng E10 và các quy chuẩn kỹ thuật đối với cửa hàng và bồn chứa — tức là bộ khung vận hành thực tế vẫn còn phụ thuộc vào các văn bản ban hành kèm theo.
Đỗ Vân (tổng hợp)
