Đền Cao An Phụ và tượng đài Trần Hưng Đạo lưu dấu hào khí Đông A trên núi An Phụ

Đền Cao An Phụ và tượng đài Trần Hưng Đạo trên núi An Phụ, Hải Phòng là quần thể di tích gắn với triều Trần, lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh đặc sắc vùng Đông Bắc

Không gian linh thiêng gắn với An Sinh vương Trần Liễu

Nằm trên đỉnh cao nhất của dãy núi An Phụ, thuộc phường Phạm Sư Mạnh, thành phố Hải Phòng, đền Cao An Phụ còn gọi là An Phụ Sơn từ. Đây là nơi thờ An Sinh vương Trần Liễu – thân phụ của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, nhân vật có vai trò quan trọng trong lịch sử triều Trần. Quần thể di tích tọa lạc ở vị trí có địa thế đặc biệt khi phía trước nhìn ra sông Kinh Thầy cùng vùng đồng bằng rộng lớn của xứ Đông xưa.

Theo các tư liệu lịch sử, đền được xây dựng từ thế kỷ XIII dưới triều Trần. Trải qua thời gian và nhiều biến động lịch sử, công trình từng xuống cấp trước khi được đầu tư trùng tu từ năm 2005 và hoàn thành vào năm 2007. Kiến trúc hiện nay mang phong cách truyền thống với bố cục tiền nhất hậu đinh gồm tiền tế, trung từ và hậu cung. Hệ thống vì kèo, mái ngói cổ cùng nhiều hoành phi, câu đối vẫn lưu giữ nét kiến trúc đặc trưng của các công trình tín ngưỡng cổ Việt Nam.

Trong hậu cung đặt tượng thờ An Sinh vương Trần Liễu. Tương truyền, sau khi ông qua đời vào năm 1251, gia nhân lên núi An Phụ tìm kiếm và phát hiện chiếc võng mắc giữa hai cây xoan đào cạnh một tổ mối lớn. Người dân địa phương sau đó lập miếu thờ và đắp mộ tưởng niệm. Hàng năm, lễ hội đền Cao An Phụ được tổ chức vào ngày 1/4 âm lịch, thu hút đông đảo người dân và du khách đến dâng hương, tham quan và tìm hiểu về lịch sử triều Trần.

Tượng đài Trần Hưng Đạo trên đỉnh núi An Phụ

Theo tài liệu của Ban Quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc, An Sinh vương Trần Liễu từng được giao trấn giữ vùng Đông Bắc Đại Việt với thái ấp trải dài tại An Sinh, An Bang và khu vực ven sông Kinh Thầy. Ông cho xây dựng nhiều công trình quân sự, kho lương, đền chùa nhằm phục vụ đời sống dân sinh và củng cố phòng thủ quốc gia trong bối cảnh Đại Việt chuẩn bị đối phó các cuộc xâm lược của quân Mông – Nguyên thế kỷ XIII.

Không chỉ gắn với vai trò của An Sinh vương, khu vực núi An Phụ còn là nơi tôn vinh Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn – vị anh hùng dân tộc có công lớn trong ba lần kháng chiến chống quân Mông – Nguyên. Cách đền Cao An Phụ khoảng 300 m là tượng đài Trần Hưng Đạo được xây dựng trên sườn núi ở độ cao gần 200 m so với mực nước biển. Công trình được khởi công sau hai năm chuẩn bị, hoàn thành sau ba năm thi công và khánh thành ngày 8/10/1998 nhân dịp tưởng niệm 698 năm ngày mất của Hưng Đạo Đại vương.

Tượng đài cao 12,7 m, nặng khoảng 200 tấn, khắc họa hình ảnh Trần Hưng Đạo trong tư thế hiên ngang với tay trái đặt lên chuôi kiếm, tay phải cầm binh thư. Bên cạnh tượng là bức phù điêu đất nung dài 45 m được ghép từ 526 viên gạch, tái hiện khí thế hào hùng của quân dân Đại Việt thời Trần. Hiện nay, quần thể đền Cao An Phụ và tượng đài Trần Hưng Đạo trở thành điểm đến văn hóa – tâm linh tiêu biểu của Hải Phòng, góp phần bảo tồn giá trị lịch sử và quảng bá di sản triều Trần tới du khách trong và ngoài nước.

Theo: Tạp chí Mekong ASEAN