Sáng 28-4, Tehran công bố dự luật thu phí tại eo biển Hormuz giữa bối cảnh Tổng thống Trump khước từ đề xuất hòa bình do bỏ qua vấn đề hạt nhân.
- Chiến lược của Trump: Biến vụ ám sát hụt thành cơ hội củng cố quyền lực
- Giá vàng hôm nay 28/4: Vàng thế giới và SJC cùng giảm mạnh vì áp lực lạm phát
- Tổng thống Trump cảnh báo đường ống dẫn dầu của Iran sắp nổ tung
Iran muốn IRGC thu phí qua lại eo biển Hormuz
Theo các báo cáo từ truyền thông nhà nước Iran vào ngày 27-4, ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Quốc hội nước này, đã thông báo về một bước đi pháp lý mới. Cơ quan này hiện đang hoàn thiện một dự luật gồm 11 điều khoản chi tiết nhằm điều chỉnh toàn bộ hoạt động quá cảnh của tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Đây là một động thái cho thấy Tehran đang muốn xác lập lại trật tự tại vùng biển vốn là huyết mạch vận tải dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, nơi một phần lớn lượng năng lượng toàn cầu đi qua mỗi ngày.
Nội dung gây chú ý nhất của dự luật là quy định bắt buộc các tàu thuyền phải nộp phí bằng đồng rial của Iran khi lưu thông qua khu vực này. Trong kế hoạch mới, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) sẽ đóng vai trò hạt nhân, chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc giám sát và thực thi việc thu phí. Ông Azizi khẳng định rằng các lực lượng vũ trang nước này trên thực tế đã thiết lập sự kiểm soát hoàn toàn đối với eo biển, và văn bản pháp lý lần này chỉ nhằm mục đích hợp thức hóa quyền kiểm soát đó trước cộng đồng quốc tế.
Dự luật còn bao gồm các biện pháp mang tính chính trị mạnh mẽ, như cấm hoàn toàn các tàu thuộc sở hữu hoặc có liên quan đến Israel quá cảnh. Các quốc gia mà Iran xếp vào nhóm “thù địch” hoặc từng áp đặt lệnh trừng phạt lên nước này sẽ bị yêu cầu phải bồi thường thiệt hại thông qua việc nộp phí quá cảnh cao hơn. Văn bản này được xây dựng dựa trên sắc lệnh của lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei về việc thiết lập một hệ thống quản trị mới tại vùng vịnh, bất chấp những cảnh báo về sự phản đối từ các tổ chức hàng hải và các cường quốc phương Tây.
Ông Trump không hài lòng với đề xuất hòa đàm của Iran
Trong khi Tehran đang siết chặt quyền kiểm soát biển, những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran lại rơi vào bế tắc trầm trọng. Hãng tin Reuters dẫn nguồn tin từ một quan chức Mỹ ngày 27-4 cho biết Tổng thống Donald Trump hiện đang bày tỏ thái độ không hài lòng với đề xuất hòa bình mới nhất từ phía Iran. Nguyên nhân chính khiến ông Trump bác bỏ là do văn kiện của Tehran hoàn toàn thiếu vắng các cam kết liên quan đến chương trình hạt nhân, vấn đề mà Washington luôn coi là điều kiện tiên quyết cho mọi thỏa thuận.
Theo các nguồn tin từ phía Iran, Tehran mong muốn tập trung vào việc mở lại eo biển Hormuz và giải quyết các tranh chấp về vận tải biển tại Vùng Vịnh trước khi bàn đến các hồ sơ quân sự. Họ đề xuất lùi việc thảo luận về chương trình hạt nhân sang các giai đoạn sau, một bước đi bị phía Mỹ coi là thiếu thực tế và đi ngược lại lập trường cứng rắn của ông Trump. Sự bất đồng về thứ tự ưu tiên trong đàm phán đang khiến những hy vọng mong manh về việc hạ nhiệt căng thẳng vừa được nhen nhóm đã nhanh chóng bị dập tắt bởi thực tế địa chính trị.
Triển vọng nối lại đàm phán giữa hai nước đang giảm rõ rệt sau khi ông Trump quyết định hủy chuyến đi của đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner tới Pakistan vào ngày 25-4. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận Tổng thống đã thảo luận chi tiết đề xuất của Iran với các cố vấn an ninh quốc gia hàng đầu nhưng kết quả không mấy khả quan. Việc thiếu hụt sự tin tưởng và những yêu cầu trái ngược nhau về hồ sơ hạt nhân đang khiến cho kênh đàm phán trực tiếp lẫn gián tiếp giữa Washington và Tehran gần như bị đóng sập hoàn toàn.
Mỹ cảnh báo trừng phạt doanh nghiệp làm ăn với hàng không Iran
Song song với việc khước từ đàm phán, chính quyền Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế bằng những đòn trừng phạt mới nhắm vào ngành vận tải hàng không của Iran. Ngày 27-4, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã đưa ra cảnh báo đanh thép nhắm vào bất kỳ doanh nghiệp nào có hoạt động hỗ trợ cho các hãng hàng không Iran đang bị áp lệnh trừng phạt. Ông nhấn mạnh rằng việc cung cấp các dịch vụ dù là cơ bản nhất cũng có thể khiến các công ty nước ngoài bị cuốn vào các biện pháp trừng phạt liên đới của Hoa Kỳ.
Thông điệp được đăng tải trên mạng xã hội X của ông Bessent yêu cầu các chính phủ nước ngoài phải kiểm soát chặt chẽ các công ty trong phạm vi tài phán của họ. Các dịch vụ bị cấm bao gồm cung cấp nhiên liệu phản lực, suất ăn, phí hạ cánh và các hoạt động bảo dưỡng kỹ thuật cho máy bay Iran. Đây là một phần trong chiến lược “vòng siết tài chính” mà Washington đang triển khai để ngăn chặn Chính phủ Iran tiếp cận các nguồn lực quốc tế, đồng thời làm tê liệt khả năng hoạt động của các đội bay thương mại nước này.
Cảnh báo trừng phạt này được đưa ra ngay sau khi truyền thông nhà nước Iran hân hoan thông báo việc nối lại các chuyến bay thương mại quốc tế từ sân bay Tehran tới Istanbul, Muscat và Doha. Đây là lần đầu tiên các chuyến bay này được lên lịch kể từ khi chiến sự nổ ra vào cuối tháng 2, vốn được Tehran kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt sự cô lập kinh tế. Tuy nhiên, đòn tấn công tài chính mới từ Bộ Tài chính Mỹ cho thấy Washington đang theo dõi sát sao và sẵn sàng bóp nghẹt mọi nỗ lực bình thường hóa giao thương của Iran khi các bất đồng chính trị chưa được giải quyết.
Israel không kích Hezbollah, 4 người chết
Tại mặt trận Lebanon, tình hình xung đột cũng đang diễn biến hết sức phức tạp với những đợt tấn công đẫm máu bất chấp các thỏa thuận ngừng bắn. Ngày 27-4, Bộ Y tế Lebanon xác nhận các cuộc không kích từ phía quân đội Israel vào khu vực miền nam nước này đã khiến ít nhất 4 người thiệt mạng và 51 người khác bị thương. Đáng chú ý, trong số những nạn nhân bị thương có 3 trẻ em, cho thấy mức độ tàn khốc của chiến sự đối với dân thường tại các vùng biên giới đang bị chia cắt bởi hận thù.
Quân đội Israel nhanh chóng lên tiếng xác nhận các đợt tấn công nhưng khẳng định họ không hề vi phạm thỏa thuận ngừng bắn vừa được gia hạn. Phía Israel lập luận rằng theo nội dung bản thỏa thuận, họ vẫn giữ quyền hành động quân sự để chống lại các mối đe dọa cận kề nhắm vào an ninh quốc gia. Thủ tướng Benjamin Netanyahu nhấn mạnh rằng các đợt bắn rocket và máy bay không người lái của Hezbollah vẫn là những mối nguy thường trực buộc quân đội nước này phải có các biện pháp đáp trả mang tính phòng ngừa để bảo vệ người dân.
Bầu không khí thù địch càng gia tăng khi giới lãnh đạo hai bên liên tục đưa ra những tuyên bố nảy lửa thách thức đối phương. Bộ trưởng Quốc phòng Israel cảnh báo lãnh đạo Hezbollah đang đùa với lửa sau khi ông này bác bỏ kế hoạch đàm phán trực tiếp và gọi đó là một tội lỗi nghiêm trọng. Trong khi Tổng thống Lebanon Joseph Aoun nỗ lực tìm cách chấm dứt tình trạng chiến tranh, thì các cấp chỉ huy quân sự Israel lại dự báo rằng năm 2026 sẽ tiếp tục là một năm chiến đấu căng thẳng, khiến hy vọng về một nền hòa bình lâu dài tại Trung Đông trở nên mịt mờ hơn bao giờ hết.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
