Sự thiếu vắng một nhà lãnh đạo tối cao có thực quyền tuyệt đối tại Tehran đang khiến lập trường của Iran trong các cuộc đối thoại với Mỹ trở nên cứng rắn.
- Dự trữ vàng Đức: Tranh luận về việc bán kho vàng 440 tỷ euro
- Cần Thơ: Huỳnh Hòa Tấn lĩnh án 8 năm tù vì tàng trữ ma túy
- Tử hình bị cáo sát hại hai người vì mâu thuẫn tình cảm
Chuyển đổi từ quyền lực giáo sĩ sang quân sự
Kể từ sau cuộc cách mạng năm 1979, hệ thống chính trị Iran luôn vận hành với một lãnh tụ tối cao nắm quyền quyết định cuối cùng. Tuy nhiên, cái chết đột ngột của Đại giáo chủ Ali Khamenei và việc con trai ông là Mojtaba bị thương đã tạo ra một sự đứt gãy quyền lực chưa từng có. Hiện nay, các chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đang nắm quyền chi phối, thay thế vai trò “trọng tài” vốn có của giới giáo sĩ.
Dù Mojtaba Khamenei đã được bổ nhiệm vào vị trí cao nhất, nhưng vai trò của ông thực chất chỉ mang tính hình thức để hợp thức hóa các quyết định từ giới tướng lĩnh. Quyền lực thực tế đã chuyển sang Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao (SNSC) và bộ máy an ninh. Điều này đánh dấu bước ngoặt lớn khi Iran chuyển dịch từ một chính thể thần quyền sang quyền lực cứng do giới quân sự điều hành.
Sự thay đổi này dẫn đến việc Tehran phản ứng rất chậm chạp trước các đề xuất quốc tế do thiếu một cấu trúc chỉ huy thống nhất. Các chuyên gia nhận định rằng giới quân sự hiện kiểm soát cả chiến lược quân sự lẫn các quyết định chính trị quan trọng. Trong bối cảnh chiến tranh, IRGC đã gạt các nhân vật thực dụng sang một bên để củng cố đường lối đối ngoại quyết đoán và bảo thủ hơn.
Đàm phán Mỹ – Iran: Bế tắc do tư duy không nhượng bộ
Trong các nỗ lực ngoại giao gần đây, Iran đã đưa ra đề xuất đàm phán theo từng giai đoạn, ưu tiên giải quyết các mâu thuẫn vận tải biển trước khi bàn tới vấn đề hạt nhân. Tuy nhiên, phía Mỹ kiên quyết yêu cầu vấn đề hạt nhân phải được xử lý ngay từ đầu, tạo nên một hố ngăn cách lớn giữa hai bên. Nhân vật trung tâm điều phối phía sau các phản hồi này không phải là các nhà ngoại giao mà là chỉ huy IRGC Ahmad Vahidi.
Các nhà quan sát cho rằng cả Washington và Tehran đều đang rơi vào thế kẹt khi coi sự linh hoạt là biểu hiện của sự yếu đuối. Phe cứng rắn tại Iran lo ngại việc nhượng bộ sẽ làm mất đi vị thế trước Mỹ, trong khi chính quyền Trump cũng chịu áp lực chính trị trong nước. Cả hai bên dường như đều tin rằng thời gian và áp lực kinh tế hoặc quân sự sẽ khiến đối phương phải suy yếu trước.
Hiện tại, mọi thỏa thuận quan trọng đều phải thông qua sự đồng thuận của bộ máy lãnh đạo thời chiến thay vì ý chí cá nhân của Lãnh tụ tối cao. Các nhà phân tích nhận định Mojtaba Khamenei khó có thể đi ngược lại ý chí của Hội đồng An ninh Quốc gia – những người đang trực tiếp điều hành cuộc chiến. Với tư duy “an ninh là trên hết”, IRGC đang biến các cuộc đàm phán thành một mặt trận đối đầu thay vì tìm kiếm giải pháp thỏa hiệp.
Theo: Báo Tiền Phong
