Sự ra đi của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei để lại khoảng trống quyền lực lớn tại quốc gia Hồi giáo. Với vai trò chi phối tuyệt đối chính trị và quân sự, di sản của ông sẽ định hình tương lai địa chính trị khu vực này.

• Ấn Độ: Nổ lớn tại nhà máy sản xuất thuốc nổ khiến ít nhất 17 người thiệt mạng
• TP.HCM phát hiện bé gái mắc bệnh hiếm gặp chỉ vài ca thế giới
• Hành trình trốn nã xuyên biên giới của kẻ mua bán người

Người nắm giữ chìa khóa quyền lực tối thượng

Sáng ngày 1/3, truyền hình nhà nước Iran chính thức xác nhận Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã qua đời ở tuổi 87,. Đây là một biến động chính trị to lớn bởi ông không chỉ là một nhà lãnh đạo tinh thần mà còn là người nắm giữ quyền lực tối thượng trong hệ thống chính trị Tehran. Theo Hiến pháp Iran, Lãnh tụ tối cao là vị trí cao nhất, chịu trách nhiệm vạch ra và giám sát các chính sách chung của quốc gia, từ đối nội đến đối ngoại.

Ông Ali Khamenei giữ vai trò Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang và là người duy nhất có quyền tuyên bố chiến tranh hay hòa bình. Phạm vi ảnh hưởng của ông bao trùm lên toàn bộ bộ máy nhà nước thông qua quyền bổ nhiệm các lãnh đạo tư pháp, truyền hình nhà nước và các chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Ngoài ra, mạng lưới khoảng 2.000 đại diện của ông hiện diện khắp các cơ quan chính phủ, đảm bảo ý chí của Lãnh tụ được thực thi triệt để.

Trong cơ cấu quyền lực này, Tổng thống chỉ là nhân vật đứng thứ hai, điều hành các công việc hành chính trong khuôn khổ giới hạn mà Lãnh tụ tối cao đặt ra,. Mọi quyết định quan trọng về an ninh quốc gia, chính sách kinh tế vĩ mô hay các đạo luật của Quốc hội đều phải nhận được sự phê chuẩn cuối cùng từ vị Lãnh tụ tối cao,.

Hành trình từ nhà cách mạng đến đỉnh cao chính trường

Sinh năm 1939 trong một gia đình sùng đạo, ông Ali Khamenei sớm tham gia phong trào chống lại vương triều Pahlavi từ những năm 1960. Sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, ông nhanh chóng thăng tiến và từng giữ chức Tổng thống Iran trong hai nhiệm kỳ liên tiếp từ năm 1981 đến 1989,. Ông cũng là người sống sót sau một vụ ám sát hụt vào năm 1981 khiến cánh tay phải bị tàn tật vĩnh viễn.

Tháng 6/1989, sau khi vị cha đẻ cách mạng Khomeini qua đời, ông được Hội đồng Chuyên gia bổ nhiệm làm Lãnh tụ tối cao thứ hai của Iran. Trong hơn ba thập kỷ cầm quyền, ông đã củng cố quyền lực tuyệt đối và theo đuổi chính sách đối ngoại cứng rắn nhằm chống lại ảnh hưởng của Mỹ, đồng thời mở rộng các liên minh chiến lược tại khu vực. Dưới thời của ông, chính trường Iran luôn dao động giữa hai luồng tư tưởng cải cách và bảo thủ, nhưng quyền lực cuối cùng vẫn luôn tập trung vào tay ông.

Cơ chế kế vị và những biến động tương lai

Cái chết của ông Ali Khamenei đặt ra câu hỏi lớn về người kế vị. Theo quy định, Hội đồng Chuyên gia gồm 86 giáo sĩ sẽ chịu trách nhiệm bầu ra người đứng đầu mới,. Tuy nhiên, trên thực tế, quy trình này chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi các nhóm quyền lực như Hội đồng Giám hộ và IRGC. Sự thiếu vắng một cá nhân có uy tín tương đương có thể dẫn đến những cuộc cạnh tranh quyền lực gay gắt giữa các phe phái trong nước,.

Di sản của ông Khamenei để lại là một hệ thống chính trị đan xen chặt chẽ giữa tôn giáo và nhà nước, nơi mà vai trò của Lãnh tụ tối cao là bất khả xâm phạm,. Việc chuyển giao quyền lực trong thời điểm căng thẳng địa chính trị hiện nay sẽ là thử thách lớn nhất đối với sự ổn định của Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Theo: Báo Thanh Niên