Truyền thông Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei qua đời sau các đợt không kích từ Mỹ và Israel, để lại khoảng trống quyền lực lớn.
Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và quyền lực tuyệt đối tại Tehran
Ông Ali Khamenei, 87 tuổi, là người nắm giữ vị trí cao nhất trong hệ thống chính trị và tôn giáo của Iran từ năm 1989. Theo hiến pháp, ông không chỉ là lãnh đạo chính trị mà còn là tổng tư lệnh quân đội, người nắm quyền kiểm soát toàn bộ các hoạt động tình báo và an ninh. Vai trò này cho phép ông vạch ra các chính sách đối nội và đối ngoại cốt lõi mà không cần thông qua sự phê chuẩn của dân cử.
Phạm vi ảnh hưởng của ông được củng cố bởi mạng lưới khoảng 2.000 đại diện hiện diện ở mọi ngóc ngách của chính phủ. Những người này thường có quyền can thiệp vào các vấn đề nhà nước mạnh mẽ hơn cả các bộ trưởng. Ngoài ra, ông còn có quyền bổ nhiệm những vị trí trọng yếu như người đứng đầu ngành tư pháp, lãnh đạo quân đội và một nửa số thành viên của Hội đồng Giám hộ, cơ quan lọc ứng cử viên bầu cử.
Trong cơ cấu này, tổng thống Iran dù được bầu trực tiếp nhưng thực chất chỉ là nhân vật đứng thứ hai với quyền hạn bị giới hạn đáng kể. Mọi quyết định quan trọng về an ninh quốc gia, kinh tế vĩ mô hay các chính sách chiến lược đều phải phục tùng ý chí của lãnh tụ tối cao. Sự ra đi của ông Khamenei đánh dấu một bước ngoặt lớn, khi hệ thống quyền lực này mất đi người điều phối tối cao.
Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei: Hành trình từ giáo sĩ đến đỉnh cao
Sinh ra trong một gia đình sùng đạo tại Mashhad năm 1939, ông Khamenei đã trải qua quá trình đào tạo thần học bài bản trước khi tham gia phong trào chống chế độ quân chủ. Trong những năm 1960 và 1970, ông từng nhiều lần bị bắt giam và lưu vong vì các hoạt động chính trị. Sau cuộc cách mạng năm 1979, ông nhanh chóng thăng tiến và trở thành tổng thống Iran trong hai nhiệm kỳ liên tiếp trước khi kế nhiệm ông Khomeini.
Trong suốt 37 năm lãnh đạo, ông đã củng cố quyền lực cá nhân một cách triệt để và đưa Iran đi theo đường lối đối ngoại cứng rắn, đối đầu với ảnh hưởng của phương Tây. Dưới thời ông, Iran đã mở rộng các liên minh khu vực và tập trung vào khả năng răn đe quân sự. Ở trong nước, ông luôn là người giữ cán cân giữa các phe phái bảo thủ và cải cách, dù xu hướng bảo thủ luôn chiếm ưu thế.
Hiện tại, câu hỏi về người kế vị vẫn còn bỏ ngỏ khi các ứng viên tiềm năng đều gặp những rào cản riêng. Con trai ông, Mojtaba Khamenei, được nhắc đến như một gương mặt có ảnh hưởng ngầm, nhưng tình trạng của người này sau các đợt tấn công gần đây vẫn chưa rõ ràng. Sự vắng mặt của một người kế nhiệm chính thức khiến tương lai của chế độ tại Iran trở nên khó đoán định hơn bao giờ hết.
Theo: Báo Thanh Niên
