Trung Quốc khởi động dự án xây dựng đập thủy điện Medog quy mô lớn tại hạ lưu sông Yarlung Tsangpo ở Tây Tạng. Động thái này làm dấy lên lo ngại sâu sắc từ Ấn Độ, quốc gia phụ thuộc lớn vào nguồn nước xuyên biên giới.

• Bắt nghi phạm trộm 14 xe máy tại TPHCM
• Đàn cá voi “tự tử” hàng loạt – Vì sao?
• Doanh thu Temu vượt dự báo, PDD tăng trưởng quốc tế

Dự án siêu đập Medog và những lo ngại từ Ấn Độ

Theo thông tin công bố, Bắc Kinh đang triển khai dự án thủy điện lớn nhất thế giới tại khu vực Nyingchi, phía đông nam Tây Tạng. Công trình được đầu tư khoảng 1,2 nghìn tỷ nhân dân tệ (170 tỷ USD), dự kiến hoàn thành và vận hành vào giữa thập niên 2030. Vị trí xây dựng nằm ở đoạn hạ lưu sông Yarlung Tsangpo, trước khi con sông này chảy vào lãnh thổ Ấn Độ với tên gọi Brahmaputra.

Một báo cáo phân tích của Chính phủ Ấn Độ cho thấy đập Medog có thể điều tiết đến 40 tỷ m³ nước, tương đương một phần ba lưu lượng sông tại điểm xuyên biên giới then chốt. Điều này khiến New Delhi lo ngại rằng trong mùa khô, lưu lượng nước về hạ lưu có thể giảm tới 85%, tác động trực tiếp đến sinh hoạt, nông nghiệp và công nghiệp của hàng chục triệu người dân.

Lo ngại không chỉ dừng ở nhu cầu nước. Ấn Độ e rằng Trung Quốc có thể “vũ khí hóa” nguồn nước, dùng nó như công cụ gây sức ép trong các tranh chấp lâu dài.

Ấn Độ đẩy nhanh dự án thủy điện Upper Siang để đối phó

Để ứng phó, New Delhi tái khởi động kế hoạch xây dựng đập Upper Siang Multipurpose Storage Dam (SUMP) tại bang Arunachal Pradesh. Đây được coi là công trình thủy lợi lớn nhất Ấn Độ khi hoàn thành, với sức chứa khoảng 14 tỷ m³ nước. Mục tiêu của dự án là đảm bảo nguồn cung nước trong mùa khô và giảm thiểu rủi ro khi Trung Quốc xả lũ bất ngờ.

Tuy nhiên, dự án Upper Siang gặp trở ngại lớn từ sự phản đối mạnh mẽ của người dân bản địa, đặc biệt là cộng đồng người Adi. Họ lo ngại việc di dời sẽ hủy hoại sinh kế trồng lúa, cam, thanh yên và xóa bỏ lối sống truyền thống. Các cuộc khảo sát tại hiện trường nhiều lần bị người dân ngăn cản, thậm chí phá hoại thiết bị.

Để tháo gỡ, Chính phủ Ấn Độ đã cam kết đền bù và hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng cho cư dân. Công ty NHPC hứa đầu tư hơn 3 triệu USD cho giáo dục và hạ tầng, nhưng vẫn chưa đủ để thuyết phục số đông. Ước tính khoảng 100.000 người có thể bị ảnh hưởng trực tiếp nếu dự án triển khai.

Rủi ro môi trường và địa chính trị khu vực

Sông Yarlung Tsangpo bắt nguồn từ Tây Tạng, chảy vào Ấn Độ và Bangladesh trước khi đổ ra vịnh Bengal. Đây là huyết mạch của hàng trăm triệu cư dân, nuôi dưỡng nông nghiệp và cung cấp điện năng.

Giới chuyên gia cảnh báo các siêu đập ở khu vực Tây Tạng và Arunachal Pradesh tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng. Đây là vùng thường xuyên xảy ra động đất, sạt lở và biến đổi khí hậu cực đoan. Nếu xảy ra sự cố như vỡ hồ băng hoặc động đất lớn, hậu quả có thể mang tính thảm họa.

Về mặt địa chính trị, Ấn Độ lo ngại Trung Quốc sử dụng dự án Medog như một lợi thế chiến lược. Tranh chấp lãnh thổ kéo dài nhiều thập kỷ, cộng thêm tiền lệ xung đột biên giới từ thập niên 1960, càng khiến niềm tin giữa hai nước trở nên mong manh.

Trong khi Bắc Kinh khẳng định dự án có lợi cho phòng chống thiên tai toàn lưu vực, New Delhi vẫn coi đây là nguy cơ tiềm ẩn, đặc biệt khi các chi tiết kỹ thuật chưa được Trung Quốc công khai.

Theo: Tri Thức VN