Thượng đỉnh Alaska giữa Donald Trump và Vladimir Putin mở ra hy vọng đối thoại trong lúc chiến sự Ukraine vẫn căng thẳng. Song những toan tính chiến lược của Mỹ, Nga và Ukraine cho thấy hòa bình còn là chặng đường đầy phức tạp.

• Thượng đỉnh Alaska và cuộc trao đổi Trump – Zelensky: Hướng tới hòa bình cho Ukraine
• Ông Medvedev: Mỹ từ chối gia tăng áp lực lên Nga sau thượng đỉnh Trump – Putin
• Thư hòa bình Melania Trump gửi Tổng thống Putin

Cuộc gặp lịch sử tại Alaska

Trong một khoảnh khắc được tạo ra cho truyền hình; hai nhà lãnh đạo đã gặp nhau trên đường băng tại Căn cứ Liên hợp Elmendorf–Richardson ở Anchorage, Alaska; với chiếc Air Force One và hai chiến đấu cơ F-35 làm nền. Khi họ cùng bước đi, xóa ngang bầu trời là tiếng gầm của những chiếc F-35; tiếp theo là chiếc máy bay ném bom tàng hình B-2 lướt qua — một biểu hiện sức mạnh không quân Hoa Kỳ; và là sự nhắc nhở về lịch sử Chiến tranh Lạnh giữa hai quốc gia.

Vài giờ sau, sau các cuộc thảo luận kín; Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin xuất hiện lần nữa — lần này trên một khán đài nâng cao; mỗi người đứng sau một bục phát biểu, cờ Hoa Kỳ và Nga đứng hai bên, phông nền xanh phía sau với dòng chữ “Theo đuổi hòa bình.” Đây là hội nghị thượng đỉnh đầu tiên do Mỹ tổ chức giữa các tổng thống Mỹ và Nga trên đất quân sự Mỹ.

Cuộc họp báo cẩn trọng

Putin mở lời trước, mô tả các cuộc thảo luận là “xây dựng và có sự tôn trọng lẫn nhau.” Ông nhớ lại các thời điểm trong lịch sử khi Mỹ và Nga “hợp tác”; và cho biết ông muốn một “dàn xếp lâu dài.” Ông công nhận những “quan ngại hợp pháp” của Nga; và nói rằng điều rất quan trọng là các nước của chúng ta cần phải “lật trang mới.” Ông mô tả một “giọng điệu tin cậy” trong cuộc trò chuyện; và khen ngợi Trump vì có “ý tưởng tốt về những gì ông muốn.” Putin nói rằng Trump đã nói với ông; nếu ông đã là tổng thống sớm hơn, “sẽ không có chiến tranh,” và Putin xác nhận ông tin điều đó là đúng.

Trump sau đó phát biểu, cũng không chấp nhận các câu hỏi. “Chúng tôi đã có các cuộc họp hiệu quả,” ông nói. “Có những thỏa thuận lớn. Không có thỏa thuận cho đến khi có một thỏa thuận.” Ông hứa gọi “NATO,” gọi cho “Zelenskyy” và tuyên bố, “Chúng tôi thực sự đã đạt được tiến bộ quan trọng hôm nay.” Ông nhấn mạnh về “mối quan hệ tuyệt vời với Putin” và đánh giá rằng có “khả năng lớn đạt được điều đó,” dù “chúng tôi chưa ở đó.” Quan trọng nhất, Trump nói, “Chúng ta cần ngăn chặn hàng ngàn người bị giết mỗi tuần.”

Thực trạng trên thực địa

Mặc dù các cờ bay phấp phới ở Anchorage, chiến tranh không dừng lại. Các lực lượng Nga tiến lên nhích gần hơn ở gần Dobropillia thuộc vùng Donetsk; thử thách các phòng thủ của Ukraine. Ukraine nhanh chóng điều động lực lượng tăng viện, ổn định được tuyến phòng thủ tạm thời; nhưng cuộc chiến vẫn gay gắt.

Cuộc tấn công tầm xa của Nga không có dấu hiệu giảm. Chỉ riêng trong tháng 7, Moscow phóng hơn 70 tên lửa hành trình; và hàng ngàn máy bay không người lái Shahed do Iran chế tạo vào các mục tiêu của Ukraine. Ukraine đã trả đũa bằng các cuộc tấn công sâu — bao gồm việc đánh vào một nhà máy lọc dầu của Nga; và đánh bom một tàu hàng chở bộ phận của máy bay không người lái ở Biển Caspi. Cả hai bên không có dấu hiệu cho thấy chiến tranh sắp kết thúc.

Những điều hội nghị làm rõ

Nếu có gì Alaska tiết lộ, thì đó là những dòng chân sắp.

Đối với Putin, đó là về việc khóa chặt lại các lãnh thổ chiếm được; và giảm nhẹ áp lực kinh tế đang gặm nhấm bộ máy chiến tranh của ông. Việc nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với các quốc gia giúp ông lách qua các hạn chế sẽ tăng cường nguồn thu của ông; và gửi tín hiệu đến các quốc gia khác rằng chiến tranh kinh tế của Mỹ là có thể thương lượng.

Đối với Trump, đó là thử nghiệm xem liệu Putin có thể hướng đến hạ nhiệt; mà không làm tổn hại uy tín của Mỹ. Việc lôi kéo Zelenskyy vào đảm bảo rằng số phận của Ukraine không bị quyết định trong sự thiếu vắng; và việc tái khẳng định sự hỗ trợ của NATO trấn an các đồng minh.

Đối với Ukraine, đó là một con dao hai lưỡi. Một cuộc họp tiếp sau mang lại cơ hội ngoại giao; nhưng những yêu cầu lãnh thổ rõ ràng của Putin vẫn là giới hạn chính trị, pháp lý và đạo đức không thể vượt qua.

Ý nghĩa đối với các bên liên quan chính

Hoa Kỳ: Washington phải kiên quyết từ chối việc trao đổi sự giảm nhẹ cấm vận; chỉ để lấy lại những lời hứa mơ hồ. Chế độ cấm vận là một trong vài đòn bẩy hiệu quả; và bất kỳ sự nhẹ bớt nào cũng phải ràng buộc với sự tuân thủ có thể đo lường; được xác minh bởi tình báo độc lập cũng như các giám sát viên trung lập.

Nga: Putin rời Alaska với hình ảnh của một nhà đàm phán sẵn sàng — hữu dụng cho hình ảnh trong nước của ông — nhưng không có sự giảm nhẹ ngay lập tức trên cấm vận; hoặc công nhận của phương Tây về các chiếm đóng của ông. Hãy kỳ vọng ông sẽ thử sức mạnh của phương Tây bằng những leo thang nhỏ lẻ trong vài tuần tới.

Ukraine: Kyiv có một cửa sổ ngắn để củng cố hệ thống phòng thủ; và chuẩn bị một lập luận rõ ràng cho cuộc họp tiếp theo: đảm bảo an ninh rõ ràng, thời gian giao vũ khí và lập trường không thể thương lượng về chủ quyền.

Châu Âu: Các thủ đô đồng minh có thể chỉ ra một thắng lợi nhỏ: Mỹ không cắt một thỏa thuận bên lề. Nhưng họ phải sẵn sàng bước lên để thi hành và lấp lại các lỗ hổng; nếu sự kiên định của Mỹ bị lung lay.

Trung Quốc: Bắc Kinh sẽ nghiên cứu kỹ Alaska. Nếu phương Tây nhượng bộ trong việc thực thi cấm vận; nó có thể khuyến khích sự mạo hiểm của Trung Quốc ở Thái Bình Dương. Một ấn tượng phương Tây thống nhất sẽ gửi thông điệp ngược lại.

Đường phía trước

Nếu Hoa Kỳ muốn các cuộc đàm phán ngừng bắn này đi đến đâu; ba bước thiết yếu cần được thực hiện:

Hội nghị thượng đỉnh Alaska không phải là đột phá mà nhiều người mong đợi; nhưng cũng không phải là thất bại. Nó cho cả hai bên hình ảnh rõ ràng hơn về địa hình đàm phán; và mua thời gian để định vị. Nhưng thời gian ưu tiên dành cho bên ai sử dụng nó tốt nhất.

Đối với Hoa Kỳ, điều đó có nghĩa là phải kiên trì trên cấm vận, củng cố phòng thủ của Ukraine; và xem xét mọi ngừng bắn như khởi đầu của một quy trình xác minh nghiêm ngặt; không phải là kết thúc của chiến tranh. Đối với Ukraine, điều đó có nghĩa là chuẩn bị cho hai con đường khác nhau: ngoại giao ý nghĩa hoặc xung đột leo thang. Đối với Nga, điều đó có nghĩa là quyết định xem liệu tiếp tục chiến tranh có đáng với các chi phí ngày càng cao; khi phương Tây từ chối trả bằng lãnh thổ.

Nếu Alaska chỉ là một khoảng dừng; thì cuộc họp tiếp theo sẽ quyết định liệu nó trở thành một cầu nối tới hòa bình — hay một cầu nối tới vô vọng.

Theo: Fox News (bản dịch)