Sầu riêng miền Tây gặp thách thức từ dư lượng kim loại nặng

Sầu riêng miền Tây dù chất lượng tốt nhưng đang đối mặt nguy cơ rớt giá và khó xuất khẩu do tồn dư chất Cadimi từ việc sử dụng phân bón không hợp lý.

Sầu riêng miền Tây bị ảnh hưởng bởi dư lượng chất Cadimi

Chất lượng sầu riêng tại khu vực miền Tây vốn được giới chuyên môn đánh giá cao và có khả năng cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm từ Thái Lan. Tuy nhiên, tại một cuộc hội thảo nông nghiệp diễn ra ở Cần Thơ vào ngày 09/6, giới quan sát nhận định rằng mặt hàng này đang rơi vào tình cảnh rớt giá ngay trong vụ thu hoạch chính. Nguyên nhân cốt lõi khiến giá trị sầu riêng sụt giảm không chỉ nằm ở quy luật cung cầu mà còn do sự xuất hiện của chất Cadimi tồn dư trong trái, vốn có nguồn gốc từ các loại phân bón hóa học được sử dụng trong thời gian dài.

Bà Nguyễn Hồng Trâm Tuyên, đại diện doanh nghiệp xuất khẩu trái cây tại Đồng Tháp, cho biết tình trạng nhiễm kim loại nặng này đang là rào cản lớn nhất đối với việc đưa trái sầu riêng ra thị trường quốc tế. Theo ghi nhận từ các mẫu kiểm nghiệm, tỷ lệ sầu riêng miền Tây nhiễm Cadimi ở mức rất cao so với các khu vực như miền Đông hay Tây Nguyên. Việc không đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe về an toàn thực phẩm đã khiến nhiều lô hàng không thể thông quan, dẫn đến tình trạng ùn ứ và mất giá tại vườn ngay trong thời điểm bà con nông dân kỳ vọng nhất.

Vấn đề tồn dư kim loại nặng đã được các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, đưa ra cảnh báo trong nhiều năm qua nhưng vẫn chưa được giải quyết triệt để. Giới phân tích cho rằng nếu không có những biện pháp khắc phục kịp thời, sự hiện diện của Cadimi sẽ đe dọa đến sự tồn tại lâu dài của ngành hàng sầu riêng và các loại cây ăn trái khác tại miền Tây. Dù hương vị và phẩm cấp trái được thị trường đánh giá rất tốt, nhưng những chỉ số về độc chất đang vô tình kéo lùi mọi nỗ lực xây dựng thương hiệu của nông dân và doanh nghiệp về điểm xuất phát.

Kiểm soát quy trình bón phân để ổn định thị trường xuất khẩu

Theo nghiên cứu từ các chuyên gia Đại học Cần Thơ, đất đai tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã có sự suy giảm về dinh dưỡng sau hơn 30 năm canh tác liên tục. Một trong những nguyên nhân khiến cây sầu riêng phản ứng tiêu cực như hiện tượng sượng múi hay cháy cơm là do thói quen bón phân theo cảm tính của người dân. Việc lạm dụng phân bón hóa học và thiếu sự đầu tư vào các loại phân hữu cơ đã làm tích tụ các kim loại nặng có hại trong tầng đất, từ đó ngấm vào cây và kết tinh trong trái sầu riêng.

Để khắc phục tình trạng này, giới chuyên môn khuyến nghị nông dân cần ngay lập tức thay đổi phương thức canh tác bằng cách hạn chế các loại phân bón có hàm lượng Cadimi vượt ngưỡng. Thay vào đó, việc chuyển sang sử dụng các dòng vật tư nông nghiệp an toàn và tăng cường phân bón hữu cơ được coi là chiến lược then chốt để phục hồi chất lượng đất. Cơ quan chức năng cũng cần sớm công bố danh mục các loại phân lân và vật tư thay thế đạt chuẩn để người sản xuất có cơ sở lựa chọn, tránh việc tiếp tục đưa chất độc hại vào quy trình sản xuất.

Bên cạnh đó, các địa phương tại miền Tây đang có kế hoạch thắt chặt việc giám sát mã số vùng trồng và các cơ sở đóng gói thông qua hình thức kiểm tra đột xuất. Việc lấy mẫu ngẫu nhiên trước kỳ thu hoạch sẽ giúp phát hiện sớm các nguy cơ về dư lượng hóa chất để có hướng xử lý kịp thời. Song song đó, các chương trình tập huấn sẽ được đẩy mạnh nhằm cập nhật các quy định quốc tế mới nhất cho nhà vườn, giúp họ hiểu rõ trách nhiệm đối với sức khỏe người tiêu dùng và sự ổn định của kinh tế vùng.

Lê Toan (Tổng hợp)