Hà Nội – Cơ quan điều tra xác định cựu lãnh đạo Viện pháp y tâm thần Trung ương nhận hối lộ để “vẽ” bệnh án tâm thần cho nhiều bị can ma túy, trong đó có người từng bỏ trốn khỏi nơi chữa bệnh bắt buộc để tiếp tục mua bán ma túy.
- Mồ côi cả cha lẫn mẹ, học sinh lớp 7 làm thêm hè mua bảo hiểm y tế
- Mỹ tái phong tỏa cảng biển Iran, thu phí tàu qua Hormuz
- Voi rừng xuất hiện dày đặc ở Đồng Nai, nguy cơ xung đột tăng cao
Kết luận điều tra vụ án đưa, nhận hối lộ và làm sai lệch hồ sơ tại Viện pháp y tâm thần Trung ương và Trung tâm pháp y tâm thần Miền núi phía Bắc đã làm rõ hành vi của 57 bị can, trong đó cựu Viện trưởng Trần Văn Trường bị cáo buộc nhận 3 tỷ đồng để can thiệp kết luận giám định cho 17 người. Hành vi này diễn ra trong nhiều năm, nhằm giúp các bị can trốn tránh trách nhiệm hình sự bằng cách xác định họ mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi để đưa đi chữa bệnh bắt buộc thay vì bị xét xử.
Một trong những trường hợp được “vẽ” bệnh án là Trần Thái Hoàng, tức DJ Thái Hoàng, người bị Công an TP Hải Dương cũ khởi tố và tạm giam về tội tàng trữ trái phép chất ma túy. Tháng 8/2023, Hoàng được trưng cầu giám định tâm thần tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, nơi ông Trần Văn Trường khi đó giữ chức Viện trưởng và trực tiếp làm chủ tịch hội đồng giám định.
Trong thời gian Hoàng được theo dõi giám định, bị can Nguyễn Thị Mai Anh mang 200 triệu đồng đến nhà riêng ông Trường để nhờ kết luận Hoàng mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Trước buổi họp hội đồng cuối cùng, ông Trường gọi riêng từng thành viên vào phòng làm việc, đưa 30 triệu đồng cho Phó Viện trưởng Lâm Văn Thành và 50 triệu đồng cho thư ký hội đồng để tạo điều kiện cho Hoàng.
Hội đồng giám định sau đó ban hành kết luận xác định Trần Thái Hoàng mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi tại thời điểm giám định. Từ kết luận này, Viện Kiểm sát nhân dân TP Hải Dương cũ quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh thay vì tiếp tục xử lý hình sự đối với bị can.
Quá trình điều tra, ông Trường, ông Thành và thư ký hội đồng đều thừa nhận hành vi nhận tiền để làm sai lệch kết luận. Riêng bị can Nguyễn Thị Mai Anh phủ nhận việc đưa tiền, nên cơ quan điều tra tách nội dung này để tiếp tục làm rõ.
Nhóm ông Trường còn “vẽ” bệnh án cho hai đối tượng Đỗ Trần Cường và Lê Minh Đức, những người bị bắt trong vụ tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy tại một căn hộ chung cư ở quận Hoàng Mai cũ, Hà Nội. Sau khi cả hai bị khởi tố, gia đình họ tìm gặp Nguyễn Thị Mai Anh để nhờ chạy giám định tâm thần, với mức giá được báo từ 1,8 tỷ đồng đến 2 tỷ đồng cho mỗi trường hợp.
Gia đình Lê Minh Đức đã chuyển trước 1 tỷ đồng nhưng việc chạy án không thành, nên số tiền này được hoàn trả. Gia đình Đỗ Trần Cường chuyển hơn 2 tỷ đồng, và đến 9/2024, Cường được trưng cầu giám định tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương.
Quá trình làm bệnh án cho Cường, cựu Viện trưởng Trần Văn Trường nhận 150 triệu đồng từ Nguyễn Thị Mai Anh. Trước ngày hội đồng họp kết luận, ông Trường đưa mỗi người 20 triệu đồng cho Phó Viện trưởng Lâm Văn Thành và giám định viên Nguyễn Tô Hiệu, kèm lời dặn “tạo điều kiện” để Cường được chữa bệnh bắt buộc thay vì chịu trách nhiệm hình sự. Hội đồng giám định sau đó kết luận Đỗ Trần Cường mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi tại thời điểm giám định, đúng như yêu cầu đã được trả giá từ trước.
Trường hợp gây chú ý nhất trong kết luận điều tra là Bùi Thị Thanh Thủy, người từng có ba tiền án liên quan đến ma túy trước khi được đưa vào diện giám định tâm thần. Năm 2019, dù không hề có hồ sơ bệnh án tâm thần từ trước, Thủy vẫn được hướng dẫn giả các triệu chứng để hội đồng giám định kết luận bà mắc bệnh trầm cảm nặng kèm loạn thần.
Kết luận này xác định Thủy mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, từ đó bà được đưa đi chữa bệnh bắt buộc thay vì bị xử lý hình sự theo quy định. Tuy nhiên, trong thời gian chữa bệnh, Thủy đã bỏ trốn khỏi cơ sở điều trị và tiếp tục mua bán trái phép chất ma túy, cho đến khi bị bắt lại vào năm 2022.
Năm 2023, khi Thủy tiếp tục bị trưng cầu giám định lần nữa, cựu điều tra viên Lê Văn Thưởng thuộc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Hà Nội đã trực tiếp gặp ông Trần Văn Trường để nhờ giúp đỡ. Ông Thưởng đưa tổng cộng 250 triệu đồng cho cựu Viện trưởng và nhóm lãnh đạo Viện, và hội đồng giám định sau đó lại kết luận Thủy mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.
Sau kết luận giám định lần này, vụ án đối với Bùi Thị Thanh Thủy bị tạm đình chỉ, và bị can tiếp tục được đưa trở lại Viện Pháp y tâm thần Trung ương để chữa bệnh bắt buộc. Một người từng nhiều lần vi phạm pháp luật về ma túy, từng bỏ trốn khỏi nơi điều trị, vẫn được chính cơ chế giám định ấy xác nhận là mất năng lực chịu trách nhiệm hình sự.
Tính chung trong toàn bộ vụ án, ông Trần Văn Trường bị cáo buộc nhận 3 tỷ đồng để tạo điều kiện cho 17 bị can, bị cáo, bị án được kết luận giám định không đúng thực trạng bệnh, và giữ lại cho riêng mình 2,3 tỷ đồng sau khi chia cho cấp dưới. Các kết luận giám định lẽ ra phải dựa trên tình trạng sức khỏe tâm thần thực tế đã trở thành công cụ để những người có tiền tránh né việc xét xử, trong khi chính hệ thống pháp y được lập ra để phục vụ công lý lại là nơi tạo ra khoảng cách đó.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
