Với tốc độ già hóa dân số nhanh chóng, Việt Nam đang đối mặt nghịch lý sống thọ nhưng không khỏe. Nâng cao chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội trở thành nhiệm vụ then chốt cho tương lai bền vững.
- Tuổi thọ vua Hùng: Những con số phi thường và lý giải của giới nghiên cứu
- Quảng Ninh: phát hiện gần 26 tấn thực phẩm bẩn tại khu vực gần biên giới
- Kinh hoàng vụ sạt lở đất gây thiệt hại hơn 3 tỉ đồng
Nghịch lý “chưa già đã yếu” và gánh nặng bệnh tật bủa vây
“Người Việt không chỉ đang ‘chưa giàu đã già’ mà còn ‘chưa già đã yếu'”, thạc sĩ Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Nghiên cứu phát triển TP HCM, nói tại họp báo công bố dự án “Vì một Việt Nam khỏe mạnh” do Báo Tuổi trẻ phối hợp tổ chức, chiều 24/4..Theo dự báo, đến năm 2025, cả nước sẽ có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm tới 16% tổng dân số. Riêng tại TP HCM, dù già hóa muộn hơn mặt bằng chung, nhưng dự báo sẽ chạm ngưỡng dân số già vào năm 2038 và chuyển sang giai đoạn siêu già sau năm 2048.
Nghịch lý lớn nhất hiện nay là dù tuổi thọ trung bình tăng lên, nhưng mỗi người Việt phải đối mặt với khoảng 10 năm sống chung với bệnh tật. Kết quả tầm soát cho thấy đa số người trên 60 tuổi mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính, trung bình trên hai bệnh. Cụ thể, hơn 63% bị tăng huyết áp và hơn 26% mắc đái tháo đường. Đáng báo động là 15% trường hợp tăng huyết áp chỉ được phát hiện tình cờ.
Thách thức còn đến từ thực tế 70% người già không có lương hưu, tạo áp lực tài chính lớn. Tại đô thị, cấu trúc gia đình thay đổi khiến việc con cái chăm sóc cha mẹ trực tiếp bị hạn chế. Trong khi đó, hệ thống dịch vụ hỗ trợ dài hạn và các cơ sở dưỡng lão vẫn còn thiếu hụt trầm trọng, chưa đáp ứng được nhu cầu tăng nhanh khi nguồn lực gia đình dần suy giảm. Những khoảng trống này yêu cầu sự can thiệp đồng bộ từ cả chính sách và hạ tầng y tế xã hội.
Từ “già hóa tại chỗ” đến hệ sinh thái “kinh tế bạc” năng động
Giới chuyên gia đề xuất áp dụng mô hình chăm sóc 5 tầng theo chuẩn quốc tế, lấy trọng tâm là “già hóa tại chỗ”. Theo đó, người cao tuổi được khuyến khích duy trì lối sống chủ động tại nhà trong chính môi trường quen thuộc của mình. Mô hình này kết hợp giữa việc tự chăm sóc, tham gia cộng đồng “nhà già”, và sự hỗ trợ tại chỗ của bác sĩ gia đình hoặc điều dưỡng. Việc chuyển đến cơ sở dưỡng lão hoặc nhập viện chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết nhằm giảm quá tải y tế
Thay vì coi người già là gánh nặng, xã hội cần nhìn nhận họ là trung tâm của “kinh tế bạc”, vừa là đối tượng tiêu dùng vừa đóng góp kinh nghiệm quý báu. Để phát triển bền vững, cần xây dựng hệ sinh thái đồng bộ từ bảo hiểm chăm sóc dài hạn đến thiết kế đô thị thân thiện với người già. Việc đẩy mạnh hợp tác công tư sẽ thu hút doanh nghiệp đầu tư vào viện dưỡng lão và công nghệ y tế hiện đại.
Song song đó, y tế dự phòng đóng vai trò then chốt trong việc quản lý sức khỏe xuyên suốt vòng đời người dân. Một trạm y tế giỏi không cần chữa bệnh khó mà phải nắm rõ địa bàn để sàng lọc, phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm. Việc ngăn ngừa nguy cơ trước khi bệnh xuất hiện sẽ giúp kéo dài số năm sống khỏe mạnh thực tế. Đầu tư vào y tế cơ sở và sàng lọc bệnh từ sớm chính là giải pháp cốt lõi để thích ứng với kỷ nguyên già hóa nhanh chóng.
Theo: VnExpress
