Hoa Kỳ và tám quốc gia đối tác sẽ họp tại Nhà Trắng ngày 12/12 để thống nhất xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm và trí tuệ nhân tạo (AI) mới. Thỏa thuận nhằm giảm phụ thuộc vào các vật liệu chiến lược do Trung Quốc kiểm soát. Động thái này diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung ngày càng rõ nét.
- Lũ kèm gỗ trôi ở Indonesia gây thảm họa 770 người chết
- Làn sóng trở về quê hương năm nay đến sớm bất thường, dồn dập và lặng lẽ
- Xe điện bị hạn chế, người mua hoang mang xin trả xe
Liên minh 9 nước và mục tiêu xây dựng chuỗi cung ứng mới
Apollo News Network cho biết cuộc họp có sự tham gia của Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Hà Lan, Vương quốc Anh, Israel, UAE và Úc. Đây đều là các quốc gia giữ vai trò lớn trong công nghệ, khai khoáng hoặc sản xuất chip. Sự kiện được đánh giá là bước ngoặt trong nỗ lực củng cố nền tảng công nghệ của phương Tây.
Bloomberg nêu rằng Hoa Kỳ muốn thành lập mạng lưới hợp tác để bảo đảm nguồn vật liệu cho chip và AI. Washington cho rằng chuỗi cung ứng ổn định sẽ quyết định sức mạnh cạnh tranh của phương Tây trong kỷ nguyên AI. Các quốc gia tham gia đều kỳ vọng đóng góp vào cấu trúc công nghệ mới.
Trung Quốc gần đây áp dụng biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm. Quyết định này khiến nhiều doanh nghiệp lo ngại về rủi ro thiếu hụt nguyên liệu. Một số công ty cảnh báo đứt gãy nguồn cung trong thời gian tới. Điều này buộc Hoa Kỳ đẩy nhanh tái thiết ngành đất hiếm trong nước.
Mỹ đã áp dụng nhiều biện pháp phi thị trường để phục hồi năng lực khai thác và chế biến. Washington cũng ký thỏa thuận khoáng sản với Úc, Malaysia, Thái Lan, Campuchia và Nhật Bản. Dù vậy, các thỏa thuận song phương vẫn chưa đủ để giảm hoàn toàn sự phụ thuộc vào Trung Quốc – quốc gia chiếm phần lớn thị phần đất hiếm toàn cầu.
Trong bối cảnh này, Hoa Kỳ quyết định mở rộng hợp tác sang lĩnh vực AI. Mục tiêu là hình thành chuỗi cung ứng kép gồm đất hiếm, bán dẫn và hạ tầng AI. Chuỗi cung ứng này sẽ hỗ trợ chiến lược công nghệ dài hạn của phương Tây.
Mục tiêu kép: giảm phụ thuộc và củng cố sức mạnh công nghệ
Theo Thứ trưởng Ngoại giao Jacob Helberg, cuộc họp ngày 12/12 sẽ thảo luận về khoáng sản quan trọng, sản xuất chip, năng lượng, hạ tầng AI và logistics. Mỗi quốc gia tham gia giữ một vai trò cụ thể trong chuỗi cung ứng mới.
Helberg cho rằng cuộc cạnh tranh AI hiện nay là cuộc đua song mã giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Washington muốn duy trì quan hệ ổn định với Bắc Kinh, nhưng vẫn chuẩn bị cho cạnh tranh dài hạn. Mục tiêu của Mỹ là bảo đảm doanh nghiệp trong nước không phụ thuộc vào nguồn lực của đối thủ.
Một điểm đáng chú ý là Mỹ sẽ tăng cường biện pháp phi thị trường. Những biện pháp này gồm mua sắm dài hạn, tài trợ nghiên cứu và hỗ trợ doanh nghiệp trong mọi khâu sản xuất. Đây là sự chuyển hướng quan trọng so với chính sách thị trường tự do trước đây.
Ông Helberg, 36 tuổi, từng là cố vấn cấp cao của Palantir và đồng sáng lập Diễn đàn Hill and Valley. Ông cho rằng hợp tác AI với các đồng minh phải “tập trung vào Hoa Kỳ”, thay vì chỉ phản ứng trước Trung Quốc. Ông nhấn mạnh AI có tác động lớn đến kinh tế và an ninh. Vì vậy, các quốc gia đều muốn tham gia vào hệ sinh thái AI của phương Tây.
(Ảnh: Apollo)
Vai trò khu vực tư nhân và xu hướng tách rời chuỗi cung ứng
Cùng với chính phủ, khu vực tư nhân giữ vai trò thiết yếu. Các tập đoàn công nghệ và nhà sản xuất chip đang tăng tốc đầu tư để giảm rủi ro từ gián đoạn chuỗi cung ứng. Họ mở rộng tìm nguồn cung mới, ký hợp đồng dài hạn và tham gia dự án khai thác tại nhiều khu vực.
Nhiều doanh nghiệp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn để tái sử dụng và tái chế vật liệu hiếm. Giải pháp này giúp giảm nhu cầu khai thác và hỗ trợ an ninh nguồn cung. Bên cạnh đó, nghiên cứu vật liệu thay thế cũng được đẩy mạnh.
Hoa Kỳ tiếp tục mở rộng mạng lưới đối tác tại Úc, Canada, Nhật Bản và Malaysia. Các quốc gia này có trữ lượng khoáng sản lớn và khả năng chế biến cao. Sự hợp tác này giúp phương Tây tránh phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.
Tuy vậy, nhiều thách thức vẫn còn. Xây dựng mỏ mới cần vốn cao và thời gian dài. Các yêu cầu về môi trường cũng ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Ngoài ra, giá đất hiếm biến động mạnh khiến doanh nghiệp khó ổn định kế hoạch dài hạn.
Xu hướng tách rời giữa hai chuỗi cung ứng – một của Trung Quốc và một của phương Tây – đang rõ ràng hơn. Cạnh tranh trong khoáng sản, bán dẫn và AI sẽ tiếp tục định hình cấu trúc kinh tế toàn cầu.
Theo: Apollo
