Bom chùm là vũ khí có sức hủy diệt diện rộng từ Thế chiến II, hiện bị quốc tế lên án vì tính sát thương bừa bãi cùng các hệ lụy nhân đạo dai dẳng nhất.
Đặc điểm và cơ chế hủy diệt bừa bãi đe dọa dân thường
Bom chùm được định nghĩa là loại vũ khí nổ được thiết kế để giải phóng các đạn con có trọng lượng dưới 20kg. Loại vũ khí này có thể được thả từ máy bay hoặc gắn trên các đầu đạn tên lửa, đạn pháo phóng từ mặt đất. Khi đến gần mục tiêu, bom mẹ sẽ nổ tung trên không để rải hàng loạt bom con xuống một khu vực rộng lớn nhằm tối đa hóa thiệt hại.
Lịch sử ghi nhận loại vũ khí này xuất hiện lần đầu vào năm 1942 trong Thế chiến II khi quân đội Liên Xô dùng để chống lại xe tăng Đức. Sau đó, Phát xít Đức cũng phát triển công nghệ tương tự để đáp trả, dẫn đến việc nhiều quốc gia như Mỹ và Anh sao chép, cải tiến. Đến nay, ít nhất 23 chính phủ đã sử dụng loại đạn này trong các cuộc xung đột vũ trang suốt 75 năm qua trên khắp thế giới.
Cần phân biệt rõ bom chùm với bom bi, vốn là loại bom nhỏ chứa các viên bi thép gây sát thương bộ binh trong bán kính hẹp khoảng 15m. Trong khi bom bi thường nổ ngay khi chạm đất, bom chùm lại có phạm vi phá hủy rộng lớn và các quả bom con bên trong có thể là bom bi hoặc các loại nổ khác. Chính sự khác biệt về quy mô khiến bom chùm trở thành nỗi khiếp sợ cho cả các công trình kiên cố.
Bom chùm trong bối cảnh pháp lý và nỗ lực cấm vận quốc tế
Điểm nguy hiểm nhất của bom chùm nằm ở tỷ lệ xịt có thể lên tới 40%, khiến chúng trở thành mìn tiềm tàng sau chiến tranh. Theo thống kê, hàng chục nghìn người đã trở thành nạn nhân của loại vũ khí này, trong đó phần lớn là dân thường vô tội. Những quả bom chưa nổ ẩn mình trong lòng đất vẫn tiếp tục gây thương vong ngay cả khi tiếng súng đã tắt từ lâu.
Để ngăn chặn thảm họa nhân đạo, Công ước về bom, đạn chùm (CCM) đã được thông qua vào năm 2008 và chính thức có hiệu lực từ tháng 8 năm 2010. Công ước này cấm tuyệt đối việc sử dụng, sản xuất hay chuyển giao các loại vũ khí này giữa các quốc gia thành viên. Ngoài ra, các thành viên tham gia có nghĩa vụ rà phá bom mìn và hỗ trợ y tế, tâm lý cho các nạn nhân bị ảnh hưởng.
Hiện nay đã có 124 quốc gia ký kết công ước, thể hiện sự đồng thuận cao của cộng đồng quốc tế trong việc loại bỏ vũ khí sát thương bừa bãi. Tuy nhiên, một số cường quốc quân sự lớn như Mỹ, Nga, Trung Quốc và các bên đang xung đột như Ukraine vẫn chưa tham gia hiệp ước. Việc thiếu vắng sự cam kết từ các quốc gia này vẫn là thách thức lớn cho tiến trình kiểm soát bom chùm toàn cầu.
Theo: Báo Dân trí
