Tổng thống Trump ra tối hậu thư yêu cầu Iran phải chuyển uranium về Mỹ hoặc tiêu hủy tại chỗ dưới sự giám sát quốc tế để chấm dứt chương trình hạt nhân.
- Thỏa thuận Mỹ – Iran: Ông Trump hoãn ký kết để gia tăng sức ép
- Tên lửa Oreshnik: Ukraine đề nghị Liên Hiệp Quốc họp khẩn cấp
- Mỹ hoãn ký thỏa thuận hòa bình với Iran
Uranium Iran và phương án tiêu hủy tại chỗ được đề xuất
Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố kế hoạch cụ thể nhằm giải quyết kho vật liệu hạt nhân của Iran. Ông khẳng định trên mạng xã hội Truth Social vào ngày 25/5 rằng toàn bộ số “bụi hạt nhân” làm giàu này phải được chuyển về Mỹ ngay lập tức để tiêu hủy. Đây được xem là động thái mạnh mẽ nhất của Washington nhằm xóa bỏ hoàn toàn nguy cơ phổ biến vũ khí nguyên tử từ phía Tehran.
Bên cạnh phương án vận chuyển về lãnh thổ Mỹ, ông Trump cũng để ngỏ khả năng phối hợp với Iran để xử lý vật liệu này tại chỗ hoặc ở một địa điểm trung gian được chấp nhận. Tuy nhiên, quá trình này bắt buộc phải diễn ra dưới sự giám sát chặt chẽ của Ủy ban Năng lượng Nguyên tử quốc tế hoặc một cơ quan chuyên trách tương đương. Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh mục tiêu tối thượng là không để Tehran nắm quyền kiểm soát số vật liệu nguy hiểm này nữa.
Trong những tuyên bố gần đây tại Phòng Bầu dục, ông Trump khẳng định Washington sẽ không có bất kỳ sự nhượng bộ nào trong việc thu hồi kho uranium làm giàu. Mặc dù vẫn thể hiện thái độ cởi mở về sự tham gia của Tehran trong tiến trình kỹ thuật, Mỹ coi việc kiểm soát uranium là một “lằn ranh đỏ” không thể thỏa hiệp. Quan điểm này nhằm đảm bảo Iran không thể vượt qua ngưỡng chế tạo vũ khí hạt nhân trong tương lai.
Những rào cản chính trị trong nỗ lực giải tỏa căng thẳng hạt nhân
Hiện nay, Iran được cho là đang nắm giữ hơn 400kg uranium đã làm giàu ở mức độ 60%, tiến gần sát ngưỡng 90% cần thiết cho mục đích quân sự. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright đã cảnh báo giới chức rằng Tehran chỉ cần vài tuần để nâng cấp một lượng lớn vật liệu này lên cấp độ vũ khí. Những lo ngại về năng lực hạt nhân của Iran chính là lý do chính khiến ông Trump duy trì áp lực quân sự và ngoại giao tối đa.
Phía Tehran liên tục bác bỏ các cáo buộc phát triển vũ khí nguyên tử và khẳng định quyền phát triển chương trình hạt nhân vì mục đích hòa bình. Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin đề xuất Moscow có thể đứng ra lưu trữ kho uranium này như một giải pháp giảm nhiệt căng thẳng, tương tự mô hình thỏa thuận năm 2015. Nga cho rằng đây là phương án khả thi nhất để cân bằng lợi ích giữa các bên trong bối cảnh hiện tại.
Tuy nhiên, nỗ lực ngoại giao đang rơi vào bế tắc khi cả Mỹ và Iran đều thắt chặt các điều kiện riêng. Washington chỉ muốn tiếp nhận uranium trên đất Mỹ, còn Tehran lại muốn thành lập liên danh với Nga ngay trên lãnh thổ của mình để pha loãng vật liệu. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng khẳng định hiện tại không có kế hoạch chấp nhận việc Nga tiếp quản số uranium này trong các cuộc đàm phán chấm dứt xung đột.
Theo: Báo Dân trí
