Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ gia hạn ngừng bắn 60 ngày, trong khi chờ phê duyệt từ Tổng thống Trump và giải quyết các vấn đề hạt nhân, hàng hải.
- Không kích Iran: Mỹ phá hủy trạm điều khiển UAV tại Bandar Abbas
- Xung đột Iran: Mỹ đối mặt gánh nặng ngân sách và thách thức quân sự
- Tin thế giới ngày 28/5 với nhiều biến động tại Mỹ và châu Âu
Thỏa thuận hạt nhân và vấn đề an ninh hàng hải tại Hormuz
Theo thông tin từ Reuters và trang tin Axios vào ngày 28/5, Washington và Tehran đã tìm được tiếng nói chung trong việc kéo dài thời gian ngừng bắn thêm hai tháng. Mục tiêu cốt lõi của quãng nghỉ này là tạo không gian cho các vòng đàm phán sâu hơn về chương trình hạt nhân của Iran, một vấn đề vốn gây căng thẳng dai dẳng trong quan hệ quốc tế. Điểm đáng chú ý trong dự thảo là cam kết của Tehran về việc không theo đuổi vũ khí hủy diệt, đồng thời hai bên phải tìm ra phương án xử lý dứt điểm lượng uranium đã làm giàu mà Iran đang lưu giữ.
Vấn đề lưu thông hàng hải tại eo biển Hormuz cũng được đưa vào thỏa thuận như một điều khoản tiên quyết để hạ nhiệt kinh tế. Theo đó, Iran cam kết sẽ không cản trở, áp phí hay gây khó khăn cho các tàu vận tải thương mại đi qua vùng biển chiến lược này. Để minh chứng cho thiện chí, phía Tehran được yêu cầu phải hoàn tất việc tháo gỡ toàn bộ hệ thống thủy lôi đã phong tỏa trong vòng 30 ngày kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực. Đây là bước đi quan trọng nhằm khôi phục lại niềm tin cho các đơn vị vận tải quốc tế.
Đáp lại các bước đi từ phía Iran, Washington dự kiến sẽ dỡ bỏ hoàn toàn lệnh phong tỏa hải quân đối với các hải cảng của Tehran ngay khi hoạt động giao thương được xác nhận đã trở lại bình thường. Sự thay đổi này ngay lập tức tác động tích cực đến thị trường năng lượng toàn cầu, khi giá dầu thế giới ghi nhận đà giảm nhẹ do kỳ vọng eo biển Hormuz sớm mở cửa. Các nhà quan sát nhận định rằng, nếu được thực thi, đây sẽ là bước ngoặt lớn giúp giảm bớt áp lực kinh tế cho cả hai quốc gia sau thời gian dài đối đầu.
Những diễn biến quân sự phức tạp trước giờ phê duyệt chính thức
Mặc dù các điều khoản đã được định hình, quyết định cuối cùng vẫn nằm trong tay Tổng thống Donald Trump, người vốn thể hiện thái độ thận trọng với tiến trình này. Trong cuộc họp nội các ngày 27/5, ông Trump tuyên bố dù chiến sự có dấu hiệu hạ nhiệt nhưng ông vẫn chưa thực sự hài lòng với những gì đang diễn ra trên bàn đàm phán. Sự hoài nghi của người đứng đầu Nhà Trắng khiến thỏa thuận 60 ngày vẫn ở trạng thái chờ, buộc các bên phải tiếp tục nỗ lực chứng minh cam kết thực tế trên thực địa.
Thực tế, tình hình chiến sự vào ngày 28/5 vẫn xuất hiện những điểm nóng khiến dư luận lo ngại về tính bền vững của lệnh ngừng bắn. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo đã thực hiện bắn hạ 5 thiết bị bay không người lái của Iran và phá hủy một trạm điều phối tại cảng Bandar Abbas. Washington cáo buộc Tehran vẫn duy trì các hoạt động quân sự gây hấn, trong khi phía Iran cũng không ngần ngại lên tiếng phản pháo, tạo nên một bầu không khí đối đầu gay gắt ngay trước thềm ký kết chính thức.
Đáp trả các động thái từ phía Mỹ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận đã tiến hành một vụ tấn công vào căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait. Phía Tehran khẳng định đây là hành động tự vệ cần thiết sau các vụ oanh kích của Mỹ nhắm vào hạ tầng cảng biển của họ. Những cáo buộc vi phạm lẫn nhau liên tục nổ ra trong ngày 28/5 cho thấy con đường đi đến hòa bình vẫn còn nhiều chông gai. Thỏa thuận gia hạn 60 ngày vì thế không chỉ là văn bản pháp lý mà còn là một thử thách về niềm tin giữa hai đối thủ lâu đời.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
