Căng thẳng Mỹ – Iran leo thang dữ dội sau các cuộc không kích vào mục tiêu quân sự cuối tháng 5. Dù đôi bên vẫn nhắc đến thỏa thuận, nhưng các vụ giao tranh tại Kuwait và eo biển Hormuz đang đe dọa nghiêm trọng tiến trình hòa bình.
- Iran bác bỏ thông tin tổng thống Masoud Pezeshkian từ chức
- Mâu thuẫn nảy sinh khi gửi trẻ về quê dịp hè
- Quân đội Mỹ phóng tên lửa chặn tàu hàng hướng về phía cảng Iran
Căng thẳng Mỹ – Iran diễn biến dồn dập của những đòn tấn công và trả đũa trên thực địa
Ngày 01/6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận triển khai các cuộc không kích nhắm vào nhiều mục tiêu quân sự của Iran trong hai ngày cuối tháng 5. Quyết định này được đưa ra sau khi Tehran bị cáo buộc bắn hạ máy bay không người lái MQ-1 của Mỹ trên vùng biển quốc tế. Các máy bay chiến đấu đã tấn công phá hủy hệ thống phòng không và trạm kiểm soát mặt đất tại thành phố Geruk cũng như đảo Qeshm. Washington khẳng định đây là hành động tự vệ cần thiết trước các mối đe dọa rõ ràng đối với an ninh hàng hải.
Iran lập tức đáp trả bằng cách nhắm vào các vị trí quân sự tại Kuwait, nơi Tehran tin là điểm xuất phát cho các cuộc tập kích của Mỹ. Hãng thông tấn KUNA báo cáo còi báo động đã vang lên tại nhiều khu vực, trong khi quân đội Kuwait nỗ lực đánh chặn các tên lửa và máy bay không người lái đang bay tới. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baqaei, chỉ trích hành động của Mỹ là gây hấn và khẳng định Tehran có quyền tấn công các căn cứ được sử dụng để xâm phạm lãnh thổ của họ.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào đầu tháng 4, ranh giới giữa hòa bình và giao tranh hạn chế đang dần mờ đi bởi các vụ đụng độ lẻ tẻ. Nguy cơ leo thang ngày càng lớn khi Iran duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz còn Mỹ vẫn tiếp tục phong tỏa các cảng biển quan trọng. Sự gián đoạn nghiêm trọng trong vận tải hàng hải đã khiến giá dầu thế giới tăng mạnh hơn 3% chỉ trong ngày đầu tháng 6. Tình hình hiện tại đang đẩy khu vực vào một vòng xoáy bất ổn mới đầy rủi ro.
Nỗ lực ngoại giao bế tắc trước sự hoài nghi và áp lực chính trị
Những đòn tấn công quân sự mới nhất đang khiến tiến trình đàm phán giữa Washington và Tehran trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cáo buộc phía Mỹ liên tục vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi không kiềm chế được các cuộc tấn công của Israel tại Li Băng. Tehran hiện đang cân nhắc sửa đổi dự thảo biên bản ghi nhớ sau khi nhận được một phiên bản có nội dung cứng rắn hơn từ chính quyền Mỹ. Sự thiếu hụt lòng tin sâu sắc khiến khả năng đạt được một giải pháp ngoại giao trở nên xa vời.
Dù tình hình thực địa căng thẳng, Tổng thống Donald Trump vẫn khẳng định trên mạng xã hội Truth Social rằng Iran thực sự mong muốn một thỏa thuận có lợi. Tuy nhiên, ông đang phải chịu sức ép lớn từ cả phe diều hâu trong nước lẫn nhu cầu hạ giá nhiên liệu trước kỳ bầu cử quốc hội vào tháng 11 tới. Việc mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz là mục tiêu cấp thiết, nhưng Washington không muốn bị xem là đang nhượng bộ quá mức trước các yêu sách của phía Tehran trong giai đoạn nhạy cảm này.
Giới chuyên gia từ các viện nghiên cứu như Johns Hopkins hay Quincy nhận định rằng một thỏa thuận toàn diện là khó khả thi ở thời điểm hiện tại. Thay vào đó, một lộ trình giảm bớt phong tỏa hoặc rút bớt lực lượng quân sự từng bước có thể là hướng đi khả quan để xây dựng lại lòng tin. Tuy nhiên, một số nhà quan sát cũng cảnh báo rằng những “thỏa thuận nhỏ” chỉ mang tính chất tạm hoãn khủng hoảng mà không giải quyết được gốc rễ xung đột. Tương lai quan hệ hai nước vẫn là một bài toán chưa có lời giải chính thức.
Theo: Báo Thanh Niên
