Việt Nam tìm cách biến nước thải đô thị thành tài nguyên nông nghiệp

Việt Nam đang đứng trước cơ hội khai thác giá trị kinh tế từ tài nguyên nước thải, đổi mới tư duy từ sản phẩm bỏ đi sang nguồn lực quý cho ngành nông nghiệp.

Tài nguyên nước thải và triển vọng kinh tế tuần hoàn bền vững

Hội thảo InnovaConnect ngày 05/6 vừa qua. Thế giới đang chứng kiến sự bùng nổ của ngành công nghiệp xử lý nước. Theo Fortune Business Insights, quy mô thị trường này dự kiến đạt gần 714 tỷ USD vào năm 2034 với tốc độ tăng trưởng ổn định 7,5% mỗi năm. Tại Việt Nam, mặc dù tỷ lệ tiếp cận nước sạch đạt trên 95%, nhưng năng lực xử lý nước thải vẫn chưa bắt kịp tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, tạo ra áp lực lớn lên hạ tầng thoát nước và môi trường.

Hơn 300 chuyên gia quốc tế và trong nước đã thảo luận về việc tối ưu hóa nguồn nước đô thị cho sản xuất nông nghiệp. Các nhà khoa học từ Đại học Wageningen và Đại học Văn Lang thống nhất rằng nước thải không nên bị coi là điểm cuối của quá trình tiêu thụ. Thay vào đó, nó cần được nhìn nhận như một loại tài nguyên đầu vào giá trị, phục vụ mục tiêu xây dựng các thành phố bền vững trong tương lai.

Giáo sư Simon R. Bush nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu đang làm mất đi tính ổn định của nguồn nước tại các quốc gia gió mùa. Thách thức hiện nay không chỉ là chất lượng mà còn là trữ lượng nước cung ứng cho sản xuất. Việc chuyển đổi sang mô hình quản lý tuần hoàn sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn trước những biến động thất thường của thời tiết, đồng thời kiến tạo một hệ sinh thái quản lý tài nguyên nước tổng thể và hiệu quả hơn.

Giải pháp kỹ thuật và những thách thức về an toàn sức khỏe

Về mặt kỹ thuật, nước tái sử dụng chứa hàm lượng lớn nitơ, phốt pho và các dưỡng chất thiết yếu cho cây trồng. Giáo sư Adriaan Mels cho rằng khi nông dân hiểu rõ thành phần dinh dưỡng trong nước thải đã qua xử lý, họ có thể cắt giảm đáng kể lượng phân bón hóa học. Tuy nhiên, thách thức lớn nằm ở việc xây dựng hạ tầng phân phối và lưu trữ nước để cân bằng giữa nguồn cung nước thải liên tục với nhu cầu nông nghiệp thay đổi theo mùa.

Hiện nay, nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Đăng Khoa đang thử nghiệm mô hình đất ngập nước kiến tạo tại Việt Nam. Đây là hệ thống sử dụng các cơ chế sinh học tự nhiên từ đất, thực vật và vi sinh vật để làm sạch nước thải mà vẫn giữ lại dưỡng chất. Giải pháp này không chỉ hỗ trợ tưới tiêu mà còn đóng vai trò như một mắt xích điều tiết tài nguyên, giúp ưu tiên nguồn nước chất lượng cao cho các hoạt động đô thị khi cần thiết.

Dù tiềm năng kinh tế rất lớn, việc triển khai rộng rãi vẫn đòi hỏi quy trình kiểm soát rủi ro nghiêm ngặt. Các chuyên gia cảnh báo về nguy cơ lây lan mầm bệnh và sự tích tụ kim loại nặng trong đất cũng như cây trồng. Để đảm bảo an toàn cho chuỗi thực phẩm, Việt Nam cần nâng cao năng lực quan trắc định kỳ, đánh giá tác động môi trường và xây dựng các chiến lược quy hoạch dài hạn về quản trị tài nguyên nước.

Theo: CafeF