Ngày 12/6, Ngoại trưởng Iran tuyên bố thỏa thuận với Mỹ gần đạt được hơn bao giờ hết, trong khi Tổng thống Trump có những phản ứng đầy chú ý trên mạng xã hội.
- Mỹ gia tăng sức ép kinh tế lên ngành dầu khí Cuba
- Đảo Kharg trở thành tâm điểm trong căng thẳng giữa Iran và Mỹ
- Israel dừng tấn công Iran sau đợt leo thang căng thẳng từ tháng 4
Diễn biến đàm phán và phản ứng từ phía Washington
Tiến trình ngoại giao giữa Tehran và Washington ghi nhận những tín hiệu mới vào ngày 12/6 khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định trên mạng xã hội X rằng hai bên đang ở rất gần một thỏa thuận chung. Ông Araghchi nhắc đến “Bản ghi nhớ Islamabad”, ám chỉ các vòng đàm phán diễn ra tại thủ đô của Pakistan, như một nền tảng quan trọng để chấm dứt xung đột kéo dài. Đây được coi là bước đi có trách nhiệm và minh bạch từ phía Tehran nhằm thông báo cho công chúng về triển vọng hòa bình sắp tới.
Tuy nhiên, phản ứng từ phía Mỹ lại mang sắc thái phức tạp hơn khi Tổng thống Donald Trump chia sẻ lại ảnh chụp tuyên bố của ông Araghchi trên trang Truth Social. Trước đó chỉ một tiếng, nhà lãnh đạo Mỹ đã bày tỏ sự bất bình gay gắt liên quan đến việc các chi tiết trong dự thảo bị rò rỉ, cho rằng chúng không phản ánh đúng nội dung văn bản mà hai bên đã thống nhất. Ông Trump yêu cầu phía Iran cần chấn chỉnh lại các hành động để đảm bảo tính bảo mật của quá trình thương lượng vốn đang ở giai đoạn nhạy cảm.
Sự kiện này diễn ra sau một chuỗi các mốc thời gian đáng chú ý, bắt đầu từ khi xung đột bùng nổ vào ngày 28/02 và sau đó là lệnh ngừng bắn tạm thời đạt được vào tháng 4. Trước đó, vào ngày 17/02, ông Araghchi cũng đã có bài phát biểu quan trọng tại hội nghị giải trừ quân bị của Liên hợp quốc bên lề cuộc đàm phán ở Geneva. Những diễn biến dồn dập vào ngày 12/6 cho thấy dù còn nhiều bất đồng về chi tiết, cả hai bên đều đang nỗ lực định hình một khuôn khổ chung cho tương lai quan hệ song phương.
Nội dung dự thảo và những mâu thuẫn về chương trình hạt nhân
Theo các nguồn tin từ Reuters, dự thảo thỏa thuận hiện tại bao gồm các điều khoản then chốt như dỡ bỏ lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Iran và giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa. Đổi lại, Tehran sẽ phải chấm dứt các hành động thù nghịch trên nhiều mặt trận, bao gồm cả khu vực Lebanon, và mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Các vấn đề liên quan đến hạt nhân, vốn là nút thắt khó gỡ nhất, dự kiến sẽ được tách riêng để hai bên tiếp tục thảo luận sâu hơn trong giai đoạn tiếp theo.
Phía Nhà Trắng cũng đưa ra thông tin cho rằng Iran đã đồng ý những nhượng bộ lớn, bao gồm việc chấm dứt hoàn toàn chương trình hạt nhân và tiêu hủy các vật liệu liên quan. Theo quan điểm từ Washington, Iran chỉ có thể nhận lại các tài sản bị đóng băng sau khi thực hiện đầy đủ và nghiêm túc mọi cam kết đã ký kết. Điều này phản ánh áp lực từ phía Israel, khi quốc gia này liên tục nhắc lại cam kết của ông Trump về việc buộc Tehran phải từ bỏ toàn bộ vật liệu hạt nhân đã làm giàu.
Ngược lại, hãng thông tấn IRNA của Iran lại khẳng định rằng nội dung từ bỏ hạt nhân hoàn toàn không nằm trong các điều khoản thảo luận chính thức. Theo lộ trình, sau khi ký thỏa thuận sơ bộ, hai bên sẽ có thêm 60 ngày đàm phán để Tehran bảo vệ quyền làm giàu uranium và sở hữu vật liệu hạt nhân cho mục đích dân sự. Những khác biệt này cho thấy giai đoạn hậu ký kết sơ bộ sẽ còn nhiều cam go trước khi một văn bản cuối cùng có thể được thực thi đầy đủ trên thực tế.
Đỗ Vân (tổng hợp)
