Mỹ và Iran vừa đạt được thỏa thuận sơ bộ nhằm bình thường hóa lưu thông hàng hải và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế nghiêm trọng. Văn bản ghi nhớ 14 điểm này mở đường cho gói tài chính tái thiết trị giá 300 tỷ USD trong tương lai.
- UAE đầu tư hàng tỷ USD xây hạ tầng để thoát lệ thuộc eo biển Hormuz
- Giải thể Bộ Giáo dục Mỹ và tiến trình bàn giao các chức năng cốt lõi
- Trung Quốc dẫn độ Liu Ren đồng bọn của trùm lừa đảo Chen Zhi về nước
Washington gỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và cho phép Tehran xuất khẩu dầu thô trở lại
Ngày 17/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức ký Bản ghi nhớ hiểu biết (MOU) gồm 14 điểm nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần 4 tháng với Iran. Theo quy định tại Điều 4 và Điều 5, Mỹ cam kết dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, trong khi phía Iran thực hiện loại bỏ các chướng ngại vật như thủy lôi để đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz. Các chuyên gia đánh giá việc khôi phục vận tải hàng hải về mức trước xung đột trong vòng 30 ngày tới là bước tiến quan trọng cho kinh tế toàn cầu, giúp giải quyết triệt để nút thắt tại khu vực chiến lược này.
Một nhượng bộ đáng kể khác nằm ở Điều 10 khi Washington ban hành lệnh miễn trừ đối với hoạt động xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm hóa dầu của Tehran. Quyết định này cho phép Iran bán dầu không giới hạn theo giá thị trường, dự kiến mang lại nguồn thu từ 60 tỷ USD đến 70 tỷ USD mỗi năm (khoảng 1.527 nghìn tỷ đồng đến 1.782 nghìn tỷ đồng) cho ngân sách nước này. Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt, đưa vị thế kinh tế của quốc gia Trung Đông này trở lại tương tự thời điểm ký kết thỏa thuận hạt nhân JCPOA dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama.
Cam kết về chương trình hạt nhân và lộ trình giải ngân quỹ tái thiết kinh tế khổng lồ
Liên quan đến các tài sản tài chính, Điều 11 của bản ghi nhớ nêu rõ Mỹ cam kết giải phóng toàn bộ các quỹ bị đóng băng để Iran sẵn sàng sử dụng hoàn toàn dưới sự xác định của ngân hàng trung ương nước này. Đồng thời, tại Điều 8, Tehran tái khẳng định cam kết không phát triển hoặc mua sắm vũ khí hạt nhân, một tuyên bố mà Tổng thống Donald Trump ca ngợi là rào cản ngăn chặn nguy cơ hạt nhân trong tương lai. Tuy nhiên, các nhà phân tích lưu ý rằng ngôn từ này vốn đã tồn tại trong các thỏa thuận cũ và những vấn đề kỹ thuật về vật liệu hạt nhân sẽ chỉ được giải quyết cụ thể trong thỏa thuận cuối cùng.
Văn bản cũng mở ra triển vọng về một kế hoạch phục hồi toàn diện với quỹ tái thiết kinh tế trị giá ít nhất 300 tỷ USD (khoảng 7.635 nghìn tỷ đồng) do Mỹ và các đối tác khu vực cùng phối hợp thực hiện. Ngoài ra, Điều 7 ghi nhận cam kết của Washington trong việc chấm dứt tất cả các lệnh trừng phạt đơn phương và đa phương theo lộ trình thống nhất, đổi lại Iran có thể phải cắt giảm hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm. Các bên có khoảng thời gian 60 ngày để tiếp tục đàm phán giai đoạn hai nhằm tiến tới một thỏa thuận hòa bình bền vững và lâu dài hơn cho toàn khu vực.
Đỗ Vân (tổng hợp)
