Washington công bố bản ghi nhớ 14 điểm với Tehran nhằm chấm dứt quân sự và mở lại eo biển Hormuz. Thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran này tạo lộ trình dỡ bỏ trừng phạt và giải quyết hạt nhân.
- Nghệ An điều tra nguyên nhân cá chết trắng tại đập thủy lợi Ba Tru
- Hải Phòng: Chủ khu du lịch quốc tế Đồi Rồng bị xử phạt
- Lợi ích từ việc trồng cây chanh tại nhà đối với sức khỏe và đời sống
Thỏa thuận Islamabad hướng đến chấm dứt xung đột quân sự và mở cửa eo biển Hormuz
Ngày 17/6, một quan chức cấp cao thuộc chính quyền Mỹ đã công bố văn bản chính thức của bản ghi nhớ đạt được với Iran vào cuối tuần trước. Văn bản mang tiêu đề “Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran” được công khai sau khi vấp phải nhiều ý kiến phản đối về việc giữ kín nội dung đàm phán. Đây được xem là một thỏa thuận quan trọng cho phép hai quốc gia giải quyết các mâu thuẫn quân sự và kinh tế đang bế tắc.
Nội dung bản ghi nhớ gồm 14 điểm, nhấn mạnh việc chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả tại Li Băng. Mỹ và Iran cam kết từ nay về sau sẽ không khởi xướng bất kỳ hoạt động quân sự nào chống lại nhau, đồng thời đảm bảo sự tôn trọng đối với chủ quyền cũng như toàn vẹn lãnh thổ của đối phương, kiềm chế mọi hình thức đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trong tương lai.
Về an ninh hàng hải, Mỹ cam kết bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và rút dần quân đội khỏi khu vực lân cận Iran trong vòng 30 ngày. Phía Iran sẽ nỗ lực đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại di chuyển qua eo biển Hormuz mà không thu phí. Hoạt động rà phá thủy lôi do Iran thực hiện sẽ diễn ra trong vòng một tháng để khôi phục lưu thông hàng hải bình thường như trước xung đột, phù hợp với các quy định quốc tế.
Cam kết tái thiết kinh tế và cơ chế kiểm soát chương trình hạt nhân của Iran
Mỹ cam kết cùng các đối tác khu vực xây dựng một kế hoạch cụ thể với ngân sách ít nhất 300 tỷ USD để phục vụ việc tái thiết và phát triển kinh tế của Iran. Washington cũng sẽ cung cấp đầy đủ các giấy phép và quyền miễn trừ cần thiết cho các giao dịch tài chính liên quan. Lịch trình chấm dứt mọi hình thức trừng phạt từ Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ sẽ được thống nhất cụ thể trong các cuộc đàm phán tới.
Liên quan đến lĩnh vực hạt nhân, Iran tái khẳng định cam kết không mua hoặc phát triển vũ khí nguyên tử. Hai bên nhất trí xử lý lượng vật liệu làm giàu dự trữ bằng phương pháp pha loãng tại chỗ dưới sự giám sát chặt chẽ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA). Các cuộc đàm phán về nhu cầu uranium và vấn đề làm giàu sẽ tiếp tục được thảo luận dựa trên một khuôn khổ thỏa đáng để đạt được sự nhất trí bền vững trong thỏa thuận cuối cùng.
Bản ghi nhớ dự kiến được ký kết chính thức vào ngày 19/6, mở ra thời hạn 60 ngày để các bên đàm phán những điều khoản cuối cùng của thỏa thuận. Trong giai đoạn này, Mỹ và Iran đồng ý duy trì hiện trạng về chương trình hạt nhân cũng như việc triển khai lực lượng quân sự tại khu vực. Thỏa thuận sau khi hoàn tất sẽ được thông qua bằng một nghị quyết có tính ràng buộc pháp lý của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để đảm bảo tính thực thi cao nhất.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
