Thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran vừa được công bố đã nhanh chóng làm dấy lên làn sóng tranh cãi trong dư luận quốc tế, khi nhiều thông tin cho thấy Tehran có thể nhận được các lợi ích kinh tế đáng kể ngay từ giai đoạn đầu, trong khi Washington khẳng định mọi ưu đãi đều phụ thuộc vào mức độ tuân thủ cam kết.
- Giải thể Bộ Giáo dục Mỹ và tiến trình bàn giao các chức năng cốt lõi
- Bộ đội Biên phòng khảo sát tổ chức trung thu 2026 tại Mường Lát Thanh Hóa
- Giá dầu thế giới lao dốc sau thông điệp tích cực từ Tổng thống Mỹ
Lợi ích kinh tế tiềm năng khiến thỏa thuận gây tranh cãi
Thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran công bố ngày 14/6 nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế khi hé lộ nhiều chi tiết quan trọng. Theo kế hoạch, hai bên sẽ ký biên bản ghi nhớ vào 19/6, mở ra giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày liên quan đến chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, ngay từ giai đoạn đầu, các thông tin rò rỉ đã khiến giới quan sát đặt câu hỏi về mức độ nhượng bộ mà Washington dành cho Tehran.
Một trong những điểm gây chú ý là khả năng Iran được phép nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ gần như ngay lập tức trong thời gian chuyển tiếp. Đây được xem là nguồn thu quan trọng giúp nền kinh tế nước này phục hồi sau thời gian dài chịu lệnh trừng phạt. Ngoài ra, thỏa thuận còn mở ra triển vọng dỡ bỏ các hạn chế tài chính, cho phép Tehran tiếp cận lại nguồn tài sản bị đóng băng ở nước ngoài.
Đáng chú ý hơn, các nguồn tin quốc tế đề cập tới một quỹ đầu tư tái thiết có quy mô lên đến 300 tỷ USD dành cho Iran nếu đạt được thỏa thuận hạt nhân toàn diện. Nguồn vốn này được cho là đến từ các doanh nghiệp tư nhân toàn cầu, không phải từ ngân sách chính phủ. Thông tin này càng làm gia tăng tranh cãi khi nhiều ý kiến cho rằng Iran có thể hưởng lợi lớn về kinh tế trước khi thực hiện đầy đủ các cam kết.
Mỹ bác bỏ chỉ trích, nhấn mạnh điều kiện ràng buộc chặt chẽ
Trước những tranh cãi gia tăng, nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng Mỹ đang lặp lại cách tiếp cận từng áp dụng trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015, tức là nới lỏng sức ép kinh tế để đổi lấy các cam kết hạn chế chương trình hạt nhân của Iran. Lập luận này càng được nhắc lại khi chính quyền Tổng thống Donald Trump trước đây từng rút khỏi thỏa thuận cũ với lý do chưa đủ chặt chẽ.
Phản hồi trước các chỉ trích, Nhà Trắng khẳng định những thông tin lan truyền là không chính xác hoặc bị diễn giải sai lệch. Các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng mọi lợi ích kinh tế mà Iran có thể nhận được đều phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ tuân thủ các điều khoản đã cam kết trong biên bản ghi nhớ. Điều này nhằm đảm bảo rằng không có sự nhượng bộ vô điều kiện nào được đưa ra.
Cụ thể, Washington yêu cầu Iran phải không phát triển vũ khí hạt nhân, trung hòa lượng vật liệu đã được làm giàu và không gây cản trở hoạt động hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, truyền thông Iran cho rằng nước này có thể sớm tiếp cận tài sản bị đóng băng sau khi ký kết, nhưng phía Mỹ tiếp tục bác bỏ, khẳng định tiến trình thực thi sẽ được giám sát chặt chẽ trong thời gian tới.
Phương Anh (tổng hợp)
