Cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ vừa mở ra cơ hội mới khi Iran đồng ý để thanh sát viên IAEA trở lại và Mỹ tạm thời gỡ bỏ rào cản xuất khẩu dầu mỏ cho Tehran.
- Vua Anh công khai thuế lần đầu tiên trong lịch sử hoàng gia
- Bốn nhóm thực phẩm vàng giúp con người sống thọ đến trăm tuổi
- Đánh bạc tại TPHCM: Bắt giữ chủ quán cà phê tổ chức đá gà qua mạng
Hạt nhân Iran và quyết định mời lại thanh sát viên quốc tế
Tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock, Thụy Sĩ, Phó tổng thống Mỹ JD Vance vừa thông báo một bước ngoặt quan trọng khi Iran chấp thuận cho các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) quay trở lại. Ông Vance mô tả đây là “cột mốc quan trọng” và là những viên gạch đầu tiên trong nỗ lực hướng tới việc phi hạt nhân hóa vĩnh viễn tại khu vực này. Dù khẳng định nền móng cho một thỏa thuận cuối cùng đã được thiết lập, phía Mỹ vẫn thận trọng cho rằng hai bên còn rất nhiều vấn đề phức tạp cần tiếp tục thảo luận trong thời gian tới.
Theo các điều khoản hạt nhân mới được công bố, Iran đã đồng ý thực hiện việc pha loãng kho uranium đã làm giàu của mình ngay tại chỗ dưới sự giám sát chặt chẽ của các chuyên gia quốc tế. Hiện nay, ước tính Iran đang sở hữu khoảng 440kg uranium được làm giàu ở mức 60%, một con số tiệm cận ngưỡng có thể sản xuất vũ khí hạt nhân. Việc đưa các thanh sát viên trở lại được kỳ vọng sẽ bắt đầu ngay lập tức để kiểm soát số nhiên liệu này sau một thời gian dài Tehran ngừng hợp tác kể từ biến cố hồi tháng 6-2025.
Dù có những tín hiệu tích cực từ phía Mỹ, chính phủ Iran hiện vẫn chưa đưa ra lời xác nhận chính thức nào về các tuyên bố của ông JD Vance. Trong khi đó, dư luận tại Israel lại bày tỏ sự lo ngại và bi quan trước những nhượng bộ sơ bộ này, cho rằng Iran đang chiếm ưu thế trong cuộc đối đầu ở Trung Đông. Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng đang đối mặt với sự sụt giảm tín nhiệm khi người dân hoài nghi về tính hiệu quả của thỏa thuận đối với an ninh quốc gia.
Hoạt động xuất khẩu dầu mỏ được khôi phục qua eo biển Hormuz
Song song với các cam kết hạt nhân, Bộ Tài chính Mỹ đã chính thức cấp giấy phép cho Iran được phép sản xuất và cung ứng dầu thô cùng các sản phẩm hóa dầu ra thị trường quốc tế đến hết ngày 21-8. Đây là một phần của bản ghi nhớ đã được ký kết, theo đó Washington chấp nhận miễn trừ trừng phạt cho các hoạt động vận tải, bảo hiểm và giao dịch ngân hàng liên quan đến dầu mỏ của Tehran. Tuy nhiên, các giao dịch này sẽ bị kiểm soát nghiêm ngặt và không áp dụng cho các thực thể liên quan đến Triều Tiên hay Cuba.
Sự nới lỏng này ngay lập tức mang lại sức sống mới cho tuyến đường hàng hải quan trọng nhất thế giới khi eo biển Hormuz chính thức thông suốt trở lại. Dữ liệu hàng hải cho thấy nhiều tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar và các siêu tàu chở dầu đã bắt đầu tiến vào vùng Vịnh để tiếp nhận hàng. Trong ngày 22-6, hàng triệu thùng dầu thô đã bắt đầu rời eo biển để ra vịnh Oman, đánh dấu sự hồi sinh của dòng chảy năng lượng vốn bị đình trệ trong nhiều năm qua do mạng lưới trừng phạt chằng chịt.
Về vấn đề tài chính, chính quyền Washington cam kết rằng nếu các tài sản bị đóng băng của Iran được giải tỏa, họ sẽ thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo nguồn tiền này được sử dụng đúng mục đích. Thay vì tài trợ cho các hoạt động quân sự hay khủng bố, dòng tiền sẽ được điều hướng vào các chương trình hỗ trợ đời sống cho người dân Iran. Đây là bước đi nhằm xoa dịu những chỉ trích cho rằng việc nới lỏng trừng phạt có thể gây ra những rủi ro an ninh gián tiếp tại khu vực Trung Đông.
Hồng Sơn (tổng hơp)
