Quan niệm “bảo hiểm tuổi già” bằng con cái từng là điểm tựa tinh thần của nhiều bậc cha mẹ. Tuy nhiên, hiện nay không ít người cao tuổi phải tự xoay xở cuộc sống khi kỳ vọng ấy không còn như mong muốn.
- Bùn thải tại Quảng Ninh: Khởi tố giám đốc công ty đổ trộm bùn xuống hồ nước
- Sân bay Long Thành: ACV cam kết vận hành vào năm 2026 bất chấp thách thức
- Bí quyết ăn sầu riêng không lo tăng cân và tăng đường huyết
Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế của tuổi già
Giữa tháng 6/2026, bà Hoa, 70 tuổi, vẫn đều đặn gánh bánh rong trên một con phố ven sông Tô Lịch, Hà Nội. Ít ai biết rằng ngôi nhà phía bên kia đường từng là tài sản lớn nhất của bà. Sau khi chồng mất bà một mình nuôi hai con khôn lớn rồi trao toàn bộ tài sản tích cóp được cho các con khi lập gia đình, với mong muốn tuổi già sẽ có nơi nương tựa. Gia đình rơi vào cảnh ly tán, còn bà Hoa chọn cuộc sống tự lập thay vì trở thành gánh nặng cho con cháu. Hằng ngày, bà mưu sinh bằng gánh hàng rong, dành dụm từng khoản nhỏ để tự lo cho bản thân.
Tương tự, tại Nghệ An, ông Toàn, 90 tuổi, đang sống trong hoàn cảnh phụ thuộc vào sự chăm sóc luân phiên của các con. Sau lần tai biến năm 2019, sức khỏe giảm sút nghiêm trọng khiến ông không còn khả năng tự chăm sóc mình. Không có lương hưu hay khoản tích lũy đáng kể, ông chủ yếu sống dựa vào trợ cấp xã hội và sự hỗ trợ từ gia đình. Việc các con phải phân công nhau chăm sóc cha theo từng tháng cho thấy áp lực kinh tế và trách nhiệm ngày càng lớn đối với thế hệ con cái trong bối cảnh hiện nay.
Những câu chuyện như của bà Hoa hay ông Toàn phản ánh thực tế rằng mô hình “trẻ cậy cha, già cậy con” không còn vận hành thuận lợi như trước. Khi cuộc sống ngày càng nhiều biến động, việc đặt toàn bộ kỳ vọng tuổi già vào con cái có thể khiến không ít người cao tuổi đối diện với những rủi ro ngoài dự tính.
Chuẩn bị tuổi già độc lập trong xã hội đang già hóa
Theo số liệu của Cục Thống kê công bố năm 2026, Việt Nam hiện có gần 15 triệu người cao tuổi.Trong khi đó, mô hình gia đình nhiều thế hệ cùng sinh sống đang dần thu hẹp. Báo cáo năm 2021 của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) cho thấy khoảng 4,5 triệu người cao tuổi tại Việt Nam sống một mình hoặc trong các hộ gia đình khuyết thế hệ. Đây cũng là xu hướng đã diễn ra tại nhiều quốc gia châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, việc con cái trở thành nguồn hỗ trợ tài chính duy nhất cho cha mẹ già ngày càng khó thực hiện.
Trái với tâm lý phụ thuộc hoàn toàn vào con cháu, bà Tuyết Hồng, 86 tuổi ở Hà Nội, đã lựa chọn chuẩn bị cho tuổi già từ sớm bằng lương hưu, tiền tiết kiệm và các khoản tích lũy cá nhân. Theo các chuyên gia tâm lý và an sinh xã hội, sự chủ động về tài chính không làm suy giảm tình cảm gia đình mà còn giúp các thế hệ duy trì mối quan hệ tích cực hơn. Cha mẹ có điều kiện tự chủ sẽ giảm áp lực cho con cái, đồng thời giữ được sự độc lập và chất lượng cuộc sống khi tuổi cao.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng việc chăm sóc người cao tuổi vẫn là giá trị văn hóa cần được gìn giữ. Tuy nhiên, cùng với trách nhiệm gia đình, cần phát triển các mô hình hỗ trợ cộng đồng, dịch vụ chăm sóc tại nhà và hệ thống an sinh phù hợp để đáp ứng nhu cầu của xã hội già hóa. Quan trọng hơn, cha mẹ nên giữ lại một phần tài sản dự phòng cho bản thân thay vì trao hết cho con cái, đồng thời xây dựng mối quan hệ gia đình dựa trên tình yêu thương và sự tự nguyện thay vì những kỳ vọng mang tính nghĩa vụ.
Nguyễn Nhàn (Tổng hợp)
