Giới y học ghi nhận: duy trì thói quen uống 2-4 tách (500-1000 ml) trà không đường mỗi ngày có liên quan đến việc giảm rõ rệt nguy cơ tử vong do các bệnh lý tim mạch.
- Truyền dịch kích trắng tại nhà làm chết người, ba kẻ bị bắt ở TP HCM
- Số người chết do động đất Venezuela vượt 1.700, Mỹ khôi phục cảng viện trợ
- Nước dừa và những hệ lụy sức khỏe khi lạm dụng để giải nhiệt
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) bệnh tim mạch hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu toàn cầu cướp đi khoảng 17,9 triệu sinh mạng mỗi năm. Trong bối cảnh đó nhiều nghiên cứu quốc tế những năm gần đây tập trung xem xét mối liên hệ giữa thói quen uống trà và khả năng phòng ngừa các bệnh lý này, với kết luận rằng lượng trà tiêu thụ và cách uống mới là yếu tố quyết định hiệu quả.
Cơ sở của mối liên hệ này nằm ở thành phần hóa học của lá trà, lá trà chứa nhiều hợp chất thực vật như catechin, theaflavin, flavonoid và polyphenol có khả năng chống oxy hóa và chống viêm giúp hạn chế tác động của gốc tự do lên mạch máu. Khi mạch máu chịu áp lực oxy hóa kéo dài, lớp nội mạc dễ rối loạn chức năng tạo điều kiện cho cholesterol tích tụ và hình thành mảng xơ vữa động mạch; các polyphenol trong trà được ghi nhận có thể cải thiện độ đàn hồi mạch máu và hỗ trợ tuần hoàn, qua đó giảm viêm mãn tính chứ không trực tiếp chữa bệnh tim.
Về liều lượng một phân tích tổng hợp từ 14 nghiên cứu tiền cứu trên hơn 510.000 người cho thấy việc uống trà có liên quan đến giảm nguy cơ đột quỵ. Cụ thể mỗi ngày uống thêm 3 tách trà giúp giảm trung bình khoảng 13% nguy cơ đột quỵ, hiệu quả rõ nhất ở dạng đột quỵ do thiếu máu cục bộ và phần lớn các nghiên cứu đồng thuận rằng mức 2-4 tách (500-1000 ml) trà không đường mỗi ngày là phạm vi cân bằng giữa lợi ích và an toàn.
Các số liệu chi tiết hơn cho thấy cứ tăng thêm một tách trà mỗi ngày nguy cơ tử vong do tim mạch giảm khoảng 4%, nguy cơ đột quỵ giảm khoảng 4% tỷ lệ gặp biến cố tim mạch giảm khoảng 2% và tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân giảm khoảng 1,5%. Một nghiên cứu quy mô lớn công bố năm 2020 trên tạp chí European Journal of Preventive Cardiology theo dõi hơn 100.000 người trưởng thành ghi nhận nhóm duy trì thói quen uống trà trên 3 lần/tuần có nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong thấp hơn nhóm uống dưới 3 lần/tuần, đồng thời có thể trì hoãn thời điểm khởi phát bệnh tim mạch trung bình 1,4 năm.
Dù vậy các nhà nghiên cứu lưu ý đây mới là mối liên hệ tương quan chưa đủ cơ sở khẳng định uống trà là nguyên nhân trực tiếp làm giảm bệnh tật. Loại trà và liều lượng tối ưu vẫn cần thêm các nghiên cứu lâm sàng để xác định rõ, do đó uống trà nên được nhìn nhận như một phần của lối sống lành mạnh chứ không phải giải pháp phòng bệnh duy nhất.
Về việc chọn loại trà, trà xanh, trà đen và trà ô long đều xuất phát từ cùng một loại cây Camellia sinensis, khác nhau chủ yếu ở mức độ lên men. Trà xanh không lên men giữ nhiều catechin và được nghiên cứu nhiều nhất; trà ô long lên men bán phần, trà đen lên men toàn phần giàu theaflavin và thearubigin. Hiện chưa có bằng chứng cho thấy một loại trà nào vượt trội hoàn toàn so với các loại còn lại, nên việc duy trì uống đều đặn loại trà phù hợp khẩu vị được đánh giá quan trọng hơn việc chọn đúng loại trà.
Bên cạnh lợi ích giới chuyên môn chỉ ra bốn sai lầm phổ biến khiến thói quen uống trà mất tác dụng bảo vệ tim mạch. Một; nhầm trà sữa hoặc trà đóng chai với trà nguyên chất: Một ly trà sữa trân châu full đường có thể chứa hơn 40g đường, tương đương hơn 8 viên đường phèn làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường và bệnh tim mạch. Hai; dùng trà đặc thay nước lọc trong thời gian dài dẫn đến nạp quá nhiều caffeine gây tim đập nhanh, lo âu và mất ngủ. Ba; uống lượng lớn trà khi bụng đói khiến axit tannic kích ứng niêm mạc dạ dày gây đầy hơi hoặc trào ngược. Bốn; uống trà đặc vào buổi tối ảnh hưởng giấc ngủ, trong khi thiếu ngủ tự thân đã là yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch, người nhạy cảm với caffeine được khuyến cáo tránh trà đặc trong vòng 6 tiếng trước khi ngủ.
Trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về người uống trong việc kiểm soát lượng và cách dùng. Trà chỉ đóng vai trò hỗ trợ để phòng ngừa bệnh tim mạch hiệu quả, chế độ ăn cân bằng, tập thể dục đều đặn và thói quen sinh hoạt lành mạnh vẫn là nền tảng và khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường, người dân cần đến cơ sở y tế để thăm khám kịp thời.
Minh Thu (tổng hợp)
