Ông Nguyễn Tùng Minh Tân, 53 tuổi, đang vận hành vườn chà là hơn 2.000m² với 85 cây thuộc nhiều giống nhập từ Thái Lan tại phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa.
- Tuyên Quang: Công an xác minh nghi vấn bất thường điểm thi toán
- Bộ đội Biên phòng Hải Phòng đưa hơn 4.400 ngư dân vào bờ tránh bão Maysak
- Thị trường lao động TPHCM tháng 6: thừa cử nhân, thiếu thợ có tay nghề
Vườn bước vào vụ thu hoạch thứ hai sau gần 5 năm thuần hóa và chăm sóc liên tục. Ông Tân bắt đầu mua 10 cây giống cấy mô đầu tiên vào năm 2021, giá từ 4,5 đến 5 triệu đồng mỗi cây, rồi mở rộng dần qua nhiều đợt tiếp theo.
Những ngày tháng 7 nắng gắt, ông đi dọc các hàng cây, vén lớp lưới bao quanh từng buồng để kiểm tra màu trái, độ chín và tình trạng sâu bệnh. Vườn có các giống Red Barhee, Yellow Barhee, Khenizi, Dahan, Red Joly – mỗi giống mang màu sắc và hương vị riêng; nhiều cành phải buộc dây đỡ vì buồng quả quá nặng.
“Trái này phải chăm kỹ từng chút. Từ lúc ra hoa đến thu hoạch là cả quá trình theo dõi, thụ phấn, tỉa quả, bao trái”, ông Tân nói.
Chà là ưa nắng, không chịu mưa nhiều – khí hậu khô hạn Phan Rang vừa khắc nghiệt vừa có nét tương đồng với các vùng trồng chà là ở Trung Đông. Ông Tân canh tác theo hướng hữu cơ, dùng phân chuồng và chế phẩm vi sinh để cải tạo đất, hạn chế can thiệp hóa học; cây chỉ cho một vụ mỗi năm, từ khi ra hoa đến thu hoạch kéo dài khoảng 6 tháng.
Khâu thụ phấn là giai đoạn quyết định năng suất. Khi cây ra hoa, ông đi từng gốc canh đúng thời điểm đưa phấn đực vào hoa cái; nếu trễ hoặc gặp nắng quá gắt, tỷ lệ đậu quả sẽ giảm rõ. Sau khi quả hình thành, mỗi buồng được bọc hai lớp – lưới chống côn trùng phía trong và lớp bọc ngoài – để hạn chế tác động của thời tiết.
Vụ thứ hai cho thấy năng suất tăng rõ rệt so với vụ đầu. Giống Red Barhee cho khoảng 10 buồng mỗi cây, mỗi buồng nặng chừng 10kg; giống Yellow Barhee đạt khoảng 30 buồng, sản lượng gần 300kg mỗi cây.
Chà là tươi tại vườn bán từ 500.000 đồng đến hơn 1 triệu đồng mỗi kg tùy giống, lượng đặt mua thường vượt khả năng cung ứng.
“Khách vào vườn, thấy trái tận mắt là thích. Người mua ăn, người làm quà biếu hay để thờ cúng. Hái bao nhiêu bán bấy nhiêu, nhiều lúc không đủ trái”, ông Tân nói.
Ông Tân không xuất thân từ nông nghiệp. Ông tốt nghiệp ngành kiến trúc tại Đại học Kiến trúc TP.HCM, từng công tác tại Sở Xây dựng Ninh Thuận rồi mở doanh nghiệp thiết kế, xây dựng. Hành trình từ người không có kinh nghiệm trồng trọt đến vận hành vườn chà là ổn định là kết quả của hơn chục năm tự mày mò tài liệu và quan sát từng giai đoạn sinh trưởng của cây.
Dù vườn đang có đầu ra tốt, ông Tân không khuyến khích trồng theo phong trào. Người muốn làm phải chọn giống chuẩn, nắm kỹ thuật thụ phấn và bao trái, đồng thời chấp nhận nhiều năm chờ đợi trước khi cây cho thu hoạch ổn định và chi phí ban đầu không nhỏ.
“Đây có thể là hướng đi tốt cho vùng đất khô hạn, nhưng phải làm đúng. Đừng thấy giá cao rồi trồng ồ ạt”, ông lưu ý.
Khu vườn đang thu hút người dân và du khách tìm đến vì tò mò muốn tận mắt xem chà là ra trái giữa vùng nắng gió. Ông Tân dự kiến mở cửa đón tham quan, trải nghiệm trong mùa thu hoạch – một hướng bổ sung giá trị từ mô hình vốn đã có đầu ra ổn định.
Sen Vàng (tổng hợp)
