Hai món ăn quen thuộc của người Việt là canh chua cá và cá kho tộ vừa được xếp vào danh sách món cá ngon nhất châu Á, đồng thời được giới chuyên gia dinh dưỡng đánh giá là có lợi cho sức khỏe.
- Ký sang tên nhà để vay tiền, người đàn ông suýt mất tài sản 5 tỷ đồng
- 98.000 con đập, 33.000 chưa từng kiểm định: Bí mật “70 năm” hé lộ sau vụ vỡ đập Quảng Tây
- Danh xưng trung tướng giả và những nạn nhân chưa kịp lên tiếng
Theo bảng xếp hạng năm 2024 của trang ẩm thực Taste Atlas, canh chua cá đứng thứ 11 với 4,4/5 sao, còn cá kho tộ đứng thứ 44 với 3,6/5 sao, dựa trên bình chọn của thực khách và chuyên gia ẩm thực khắp thế giới. Tiến sĩ, bác sĩ Từ Ngữ, Hội Dinh dưỡng Việt Nam, xác nhận đây là hai món cá bổ dưỡng, tốt cho sức khỏe.
Vì sao cá bổ dưỡng, và canh chua cá giữ được trọn vẹn giá trị đó
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Khoa học và Công nghệ, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết cá cung cấp nguồn protein dồi dào cùng lượng chất béo động vật đáng kể cho cơ thể. Khác với thịt, cấu trúc protein trong cá lỏng lẻo hơn, sợi ngắn và mềm hơn, nên sau khi rán, nấu hay kho đến chín nhừ, cá sẽ dễ nhai hơn thịt, thậm chí tan ngay khi vào miệng.
Nhờ đặc điểm này, khi tiếp xúc với enzym trong dạ dày, thành phần trong cá phân giải thành axit amin dễ dàng và nhanh hơn, giúp quá trình tiêu hóa thuận lợi hơn so với thịt. Chính vì vậy, cá được xem là thực phẩm giàu dinh dưỡng, có lợi cho sức khỏe, đặc biệt phù hợp với người cao tuổi. Cá còn chứa nhiều khoáng chất quý mà cơ thể cần.
Trong các cách chế biến, canh chua cá giữ lại nhiều dinh dưỡng và hương vị nguyên bản nhất. Nước dùng thường nấu cùng me, dứa, cà chua, đậu bắp, giá đỗ và nhiều loại rau khác, còn nguyên liệu cá phổ biến là cá da trơn, cá chép, cá lóc hoặc cá hồi. Phần lớn được nấu từ cá tươi nên giữ nguyên vị đặc trưng.
Đặc biệt, lượng mỡ cá không bị hao hụt nhiều mà hòa tan trong nước dùng, có thể sử dụng luôn phần nước này. Ngược lại, cá rán phải chế biến ở nhiệt độ cao, ngập trong dầu mỡ nên được khuyến cáo không dùng nhiều, còn cá nướng làm mất phần lớn lượng mỡ, chưa kể phải ướp nhiều gia vị khiến hương vị cá bị giảm đi.
Một lợi thế khác của canh chua cá là sự kết hợp với nhiều loại rau như rau ngổ, thì là, mùi ta, mùi tàu, dọc mùng, giúp món ăn cân đối hơn về nhóm thực phẩm. Chỉ một bát canh đã có đủ protein, vitamin, khoáng chất và chất béo, người ăn chỉ cần bổ sung thêm tinh bột là đủ các nhóm chất cần thiết.
Tuy nhiên, do có vị chua, món này không nên ăn quá nhiều, nhất là với người có bệnh lý về dạ dày hoặc hệ tiêu hóa. Đây là điểm cần lưu ý dù món ăn được đánh giá lành mạnh và phù hợp với nhiều đối tượng.
Cá kho tộ: Nguồn canxi từ xương cá nhưng cần kiểm soát muối đường
Món cá thứ hai được vinh danh là cá kho tộ, sử dụng nguyên liệu chính là cá nước ngọt hoặc cá da trơn, được nhiều gia đình Việt ưa chuộng. Bên cạnh cá, người chế biến thường cho thêm nhiều loại gia vị truyền thống, tạo nên hương vị đậm đà, đặc trưng cho món ăn.
Xét về tính đa dạng thực phẩm, cá kho tộ không cân đối bằng canh chua cá do có ít rau đi kèm hơn, nhưng đây lại là món rất hợp khi ăn cùng cơm, được nhiều bữa cơm gia đình lựa chọn thường xuyên. Một điểm cộng đáng chú ý là khi kho các loại cá nhỏ, người ăn có thể dùng được cả phần xương.
Đây là nguồn bổ sung canxi khá dồi dào cho cơ thể, điều mà món canh cá không thể mang lại vì phần xương thường không ăn hết được. Tuy vậy, cá kho tộ thường chứa nhiều muối và đường nên cần hạn chế sử dụng thường xuyên trong bữa ăn hằng ngày.
Tốt nhất, mỗi bữa chỉ nên ăn với lượng nhỏ, kết hợp thêm nhiều rau xanh và các thực phẩm dễ tiêu hóa khác để cân bằng dinh dưỡng. Trong quá trình chế biến, người nấu cũng nên cân nhắc giảm lượng muối và đường cho vừa phải, vừa giữ được hương vị đặc trưng, vừa hạn chế tác động không tốt đến sức khỏe.
Nhìn chung, cả hai món ăn đều là lựa chọn tốt trong bữa cơm gia đình, miễn là được sử dụng đúng cách và điều độ. Việc kết hợp linh hoạt giữa canh chua cá và cá kho tộ trong thực đơn hằng tuần sẽ giúp bữa ăn vừa ngon miệng, vừa đảm bảo cân bằng dinh dưỡng cho cả gia đình.
Thanh Tâm (tổng hợp)
