Trung Đông – Quân đội Mỹ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tiếp tục đáp trả lẫn nhau bằng các đợt tập kích quy mô lớn nhắm vào nhiều mục tiêu quân sự, trong khi giới chức hai nước tại Oman và Qatar vẫn xúc tiến đàm phán về quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
- Khởi tố người phụ nữ ở Phú Thọ sản xuất tinh bột nghệ giả từ bột ngô và bột sắn
- Công an Hà Tĩnh phá đường dây môi giới núp bóng hoa hậu
- Lũ nhấn chìm sở thú Trung Quốc, sư tử chết, rắn độc sổng chuồng
Rạng sáng 12/7, quân đội Mỹ đã mở đợt không kích thứ ba trong vòng một tuần vào Iran, sau khi cáo buộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran chặn giữ tàu container M/V GFS Galaxy tại eo biển Hormuz. Iran đáp trả bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu liên quan đến Mỹ tại Jordan, Kuwait, Bahrain, Qatar và Oman, đẩy toàn bộ khu vực vào một vòng xoáy leo thang khó kiểm soát.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết đợt tấn công lần này nhắm đến khoảng 140 mục tiêu, bao gồm trận địa tên lửa, kho đạn, hệ thống UAV và các cơ sở giám sát ven biển của Iran. Washington tuyên bố chiến dịch nhằm làm suy yếu năng lực của Iran trong việc tấn công tàu dân sự và tàu thương mại qua lại khu vực. Tuy nhiên, ngay trong ngày, Iran ghi nhận nhiều vụ nổ liên tiếp tại các thành phố phía nam, cho thấy phạm vi thiệt hại thực tế vượt xa những gì giới chức Mỹ công bố công khai.
Cùng ngày, Iran tuyên bố đã tập kích căn cứ Prince Hassan tại Jordan cùng nhiều cơ sở radar và hậu cần của Mỹ nằm rải rác khắp vùng Vịnh. Việc mở rộng danh sách mục tiêu cho thấy Tehran muốn buộc toàn bộ mạng lưới căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực phải cùng gánh chịu hậu quả, thay vì chỉ giới hạn ở phạm vi lãnh thổ Iran.
Trong tuyên bố được Hãng thông tấn Fars đăng tải ngày 11/7, Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei khẳng định việc trả thù cho cha ông, cố lãnh tụ Ali Khamenei là “yêu cầu của dân tộc” và “nhất định phải được thực hiện”. Sang ngày 12/7, nghị sĩ Iran Alaeddin Boroujerdi tuyên bố thẳng rằng Nhà Trắng “sẽ không còn an toàn” đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong khi Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định “thời kỳ của các thỏa thuận đơn phương đã chấm dứt” và cảnh báo Mỹ phải thực hiện cam kết hoặc “trả giá”.
Trước đó, Tổng thống Trump đã đe dọa sẽ “tiêu diệt” Iran nếu Tehran thực hiện hoặc âm mưu ám sát ông, đẩy mức độ đối đầu ngôn từ lên một nấc thang mới. Trả lời phỏng vấn trên kênh CNN ngày 12/7, cựu đại tá không quân Mỹ Cedric Leighton mô tả các đòn tấn công và phản đòn giữa hai bên là một “nhịp điệu chiến đấu”, được duy trì để tạo sức ép chứ chưa đẩy hai nước vào một cuộc chiến tranh toàn diện. Dù vậy, khi phạm vi mục tiêu liên tục mở rộng và ngôn từ trả đũa ngày càng gay gắt, nguy cơ tính toán sai lầm dẫn đến xung đột vượt tầm kiểm soát cũng tăng lên tương ứng.
Song song với các đòn tập kích, eo biển Hormuz vẫn là tâm điểm của một kênh thương lượng riêng biệt giữa các bên liên quan. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran ngày 12/7 tuyên bố sẽ phong tỏa tuyến hàng hải này cho đến khi Mỹ chấm dứt can thiệp vào khu vực, trong khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ khẳng định tàu thương mại vẫn tiếp tục lưu thông bình thường. Sự mâu thuẫn giữa hai tuyên bố không chỉ nằm ở việc Hormuz đóng hay mở, mà còn phản ánh cuộc tranh giành quyền xác lập cơ chế vận hành tuyến hàng hải chiến lược này.
Trước đó một ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đến Muscat để gặp người đồng cấp Oman Badr Albusaidi nhằm bàn về vấn đề Hormuz. Theo phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei, các đoàn pháp lý và kỹ thuật của hai nước đã thảo luận cụ thể về cơ chế quản lý giao thông hàng hải tại eo biển này, với sự tham gia trung gian của Qatar. Thực tế đó cho thấy Iran không chỉ dùng Hormuz như một công cụ gây sức ép quân sự, mà còn tìm cách đưa yêu sách kiểm soát tuyến đường này vào một khuôn khổ đàm phán chính thức được quốc tế công nhận.
Việc làm gián đoạn hoạt động vận tải giúp Iran gây sức ép cùng lúc lên Mỹ, các quốc gia vùng Vịnh và thị trường năng lượng toàn cầu, trong khi Washington đáp trả bằng các chiến dịch quân sự để chứng minh Iran không thể biến lợi thế địa lý thành quyền chi phối tuyến hàng hải quốc tế. Ông Ian Ralby, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Chiến lược Hàng hải của Mỹ, nói với Al Jazeera rằng cả hai phía đều quyết tâm tiếp tục làm suy yếu đối phương, một công thức cho một cuộc xung đột kéo dài chứ không phải một giải pháp dứt điểm. Khi các tuyên bố cứng rắn từ cả Washington lẫn Tehran tiếp tục vượt xa những gì thực tế chiến trường có thể kiểm chứng, trách nhiệm kiềm chế leo thang vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ đối với cả hai bên.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
