Trung Đông – Iran và Mỹ tiếp tục các đòn tấn công đáp trả lẫn nhau, trong khi lực lượng Houthi đe dọa phong tỏa các tuyến hàng hải trọng yếu, đẩy nguy cơ tổn hại kinh tế toàn cầu lên mức cao hơn.
- Tàu dầu Arab Saudi mất thêm hàng triệu USD khi tránh chiến sự Trung Đông
- Hai mươi hộ dân Thanh Hóa mòn mỏi chờ di dời xưởng đá
- Bốn vụ tai nạn xe khách trong 5 ngày đều xảy ra từ nửa đêm đến rạng sáng
Ngày 24/7/2026, Tehran tuyên bố đã tập kích các cơ sở của Mỹ tại Bahrain và Jordan, đáp trả việc Washington tấn công các mục tiêu quân sự Iran trước đó trong đợt giao tranh kéo dài 13 ngày. Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Washington chưa sẵn sàng đàm phán, còn phía Iran bác bỏ cáo buộc từ chối đề nghị ngừng bắn và quy trách nhiệm cho Mỹ về việc xung đột tiếp tục leo thang.
Hôm qua (24/7/2026), Iran tuyên bố lực lượng nước này đã tập kích các cơ sở của Mỹ tại Bahrain và Jordan, ngay sau khi Washington tấn công các mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Iran. Hai bên đã liên tục “ăn miếng trả miếng” trong suốt 13 ngày kể từ khi chiến sự tái bùng nổ giữa hai nước.
Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây truyền đi thông điệp rằng Washington chưa sẵn sàng bước vào đàm phán với Tehran. Ngược lại, phía Iran cũng bác bỏ thông tin cho rằng nước này từ chối đề nghị ngừng bắn, đồng thời quy trách nhiệm cho Mỹ về việc xung đột tiếp tục leo thang.
Hôm qua, chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster, hiện đang giảng dạy tại Đại học Hawaii – Thái Bình Dương, nhận định: “Việc lực lượng Houthi ở Yemen đột ngột đe dọa phong tỏa các cảng của Ả Rập Xê Út trên biển Đỏ và eo biển Bab al Mendab làm tăng thêm đòn bẩy cho Iran về vấn đề kinh tế và chính trị trong cuộc chiến hiện tại. Mối đe dọa từ Houthi có thể khiến đình trệ việc tàu thuyền qua lại eo biển Bab al Mendab và vào các cảng của Ả Rập Xê Út”.
Chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc Chương trình Trung Đông thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), cũng cảnh báo về nguy cơ tương tự nếu Houthi thực sự đóng cửa eo biển này. Bà nhận định: “Iran cũng có thể chuyển sang các cuộc tấn công phối hợp hơn vào cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh để gây thêm thiệt hại cho các nền kinh tế ở khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu. Tehran có thể nhắm vào các cấu trúc năng lượng thay thế như cảng Yanbu ở biển Đỏ, vốn là giải pháp quan trọng cho Ả Rập Xê Út trong bối cảnh eo biển Hormuz bị đóng cửa”.
Theo bà Yacoubian, việc Tehran tiếp tục đẩy mạnh tập kích các cơ sở hạ tầng quan trọng ở vùng Vịnh có thể khiến các quốc gia trong khu vực rơi vào một cuộc đối đầu quân sự công khai với Iran. Nguy cơ này đang khiến cuộc chiến có khả năng lan rộng theo hướng khó lường hơn trước.
Nếu eo biển Bab al Mendab cùng các cảng của Ả Rập Xê Út bị phong tỏa, cuộc chiến sẽ bước sang giai đoạn nguy hiểm mới và gây tổn thất trực tiếp cho kinh tế thế giới. Tính đến hôm qua, giá dầu Brent và WTI lần lượt dao động ở mức 97USD/thùng và 89USD/thùng, dù có thời điểm giảm nhẹ nhưng vẫn đang trong xu hướng duy trì ở mức cao khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tiếp tục được giữ vững.
Chuyên gia Schuster tiếp tục phân tích về tình thế hiện nay ở vịnh Ba Tư giữa hai bên tham chiến. Ông nói: “Ở vịnh Ba Tư, cả hai bên dường như bị hạn chế trong hoạt động tác chiến. Điều này có lợi cho Iran và thời gian đang đứng về phía nước này vì cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ đang đến gần trong khi giá nhiên liệu cao ảnh hưởng đời sống người dân. Tehran có lẽ kỳ vọng đảng Dân chủ thắng lợi trong cuộc bầu cử giữa kỳ thì áp lực từ Washington sẽ giảm đi. Các cuộc tấn công hiện không gây ra đe dọa nào đối với chế độ Tehran, vì chưa gây ra đủ thiệt hại để ảnh hưởng đến năng lực chiến đấu của Lực lượng Vệ binh cách mạng hồi giáo Iran (IRGC)”.
Dù các cuộc tấn công của Iran còn hạn chế về hiệu quả quân sự, chuyên gia Schuster cho rằng chúng vẫn tạo ra tác động đáng kể về chính trị và kinh tế đối với các chính phủ trong khu vực cũng như nền kinh tế toàn cầu. Những lời đe dọa bất ngờ từ lực lượng Houthi đang làm gia tăng áp lực tâm lý và chính trị đối với Mỹ cùng các đồng minh, cả trong lẫn ngoài khu vực.
Ông Schuster chỉ ra một hệ quả cụ thể có thể xảy ra trong thời gian tới. Ông nói: “Lực lượng Houthi chỉ cần thực hiện một cuộc tấn công để khiến mối đe dọa của họ trở nên có thật. Việc tăng phí bảo hiểm hàng hải sẽ mang lại tác động mà Iran mong muốn”.
Dự báo về diễn biến trong 30 ngày tới, chuyên gia Schuster cho rằng chính quyền Mỹ đang phải đối mặt với một quyết định rất khó khăn. Ông nhận định: “Chính quyền Mỹ phải đối mặt với một quyết định khó khăn: Hoặc phải giáng một đòn mạnh mẽ, quyết liệt vào các cơ sở quan trọng nhất còn lại của IRGC và ít nhất là xem xét việc chiếm đảo Kharg, hoặc tiếp tục nỗ lực hiện tại và chấp nhận thực tế rằng chế độ Iran sẽ không đáp ứng mục tiêu của Mỹ là đóng cửa chương trình hạt nhân”.
Theo chuyên gia Schuster, yếu tố quyết định diễn biến sắp tới nằm ở mức độ sẵn sàng hy sinh giữa hai bên tham chiến. Ông phân tích: “Hiện nay, đảng Dân chủ muốn từ chối cấp kinh phí cho Lầu Năm Góc để tiếp tục cuộc chiến. Ngay cả khi phe Dân chủ không đạt mục tiêu thì quân đội Mỹ cũng rơi vào tình trạng hạn chế về nguồn lực (tên lửa, bom…) để dùng cho cuộc chiến Iran. Mỹ mất nhiều năm để sản xuất vũ khí chính xác và cuộc chiến này đang tiêu tốn quá nhiều mà quá trình sản xuất chưa đủ để bù đắp lại. Sức mạnh của tàu chiến Mỹ cũng là một yếu tố hạn chế khi hơn 1/3 hạm đội đang chờ hoặc đang được bảo trì do thiếu hụt năng lực đóng tàu. Cuộc chiến đã làm chậm tiến độ sửa chữa và bảo trì các tàu chiến”.
Ông Schuster kết luận về áp lực chung mà cả hai chính phủ đang gánh chịu trong giai đoạn hiện nay. Ông nói: “Cả hai bên đều đang đối mặt với áp lực kinh tế và chính trị trong nước. Bên nào nhượng bộ trước sẽ thua”.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
