TP.HCM – Văn phòng SPS Việt Nam cảnh báo doanh nghiệp cần chuyển từ xử lý sau cảnh báo sang quản trị rủi ro trước khi xuất khẩu, khi Liên minh châu Âu áp dụng ngưỡng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật thấp hơn Việt Nam hàng trăm lần.
- Tàu dầu Arab Saudi mất thêm hàng triệu USD khi tránh chiến sự Trung Đông
- Hai mươi hộ dân Thanh Hóa mòn mỏi chờ di dời xưởng đá
- Bốn vụ tai nạn xe khách trong 5 ngày đều xảy ra từ nửa đêm đến rạng sáng
Thông tin được đưa ra tại hội nghị cập nhật biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) do Bộ NN-MT tổ chức ngày 24/7 tại TP.HCM. Theo TS Ngô Xuân Nam, Phó giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, quy định mới sẽ có hiệu lực từ tháng 09/2027, doanh nghiệp còn hơn một năm để điều chỉnh quy trình canh tác.
Ông Ngô Hồng Phong, Cục trưởng Cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường kiêm Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, nhận định châu Âu là thị trường xuất khẩu quan trọng thứ ba của nông sản Việt Nam nhưng cũng khắt khe nhất thế giới. Trong 6 tháng đầu năm 2026, EU đứng đầu thế giới với 74 thông báo dự thảo và có hiệu lực về biện pháp SPS trong tổng số 601 thông báo của các thành viên WTO, nhiều hơn cùng kỳ năm 2025 tới 9 thông báo.
Trọng tâm của đợt siết chặt lần này là thông báo SPS số 959, quy định mức giới hạn dư lượng tối đa (MRL) với 8 hoạt chất. Ba trong số này Việt Nam chưa cấp phép sử dụng, một hoạt chất đã bị cấm, còn lại 4 hoạt chất doanh nghiệp cần theo dõi sát.
Khoảng cách giữa hai hệ tiêu chuẩn thể hiện rõ qua các con số cụ thể. Với hoạt chất profenofos trên cà chua, mức MRL của Việt Nam là 10 mg/kg trong khi EU chỉ cho phép 0,01-0,05 mg/kg; với fenpropathrin trên cây có múi, dâu tây và trà, mức của Việt Nam là 3 mg/kg so với 0,01-0,05 mg/kg của EU. TS Nam giải thích: “Ngưỡng dư lượng 0,01 mg/kg có thể hiểu đơn giản là gần như không có và không được phép sử dụng. Nếu sử dụng phải tuân thủ một quy trình kỹ thuật cực kỳ nghiêm ngặt.”
Không chỉ vậy, một số nước thành viên còn đặt thêm rào cản riêng ngoài quy định chung của khối. Pháp đã công bố thêm 5 hoạt chất ngoài danh mục của EU, trong đó Việt Nam hiện có 2 hoạt chất đang được phép lưu hành – đồng nghĩa hàng vào được thị trường chung EU chưa chắc đã vào được Pháp hay Đức.
Đại diện Văn phòng SPS cho biết cơ quan này đang đàm phán để EU và các nước thành viên thống nhất một tiêu chuẩn chung, nhưng “kết quả thế nào thì chưa thể nói trước”. Ở chiều ngược lại, Vương quốc Anh – cựu thành viên EU – lại nới lỏng quy định, một số hoạt chất được mở rộng ngưỡng từ 0,05 mg/kg lên 20 mg/kg.
TS Nam cảnh báo rủi ro lớn nhất với thị trường EU nằm ở cơ chế xử lý theo ngành hàng: một doanh nghiệp vi phạm có thể khiến cả ngành hàng bị đình chỉ xuất khẩu, thay vì chỉ riêng lô hàng hay doanh nghiệp đó như ở các thị trường khác. Do vậy, doanh nghiệp cần tuân thủ MRL ngay từ đầu vụ, duy trì cơ chế kiểm soát tăng cường, minh bạch nhãn hàng và rà soát toàn bộ công thức sản phẩm lẫn nguy cơ thôi nhiễm từ bao bì.
Song song đó, EU đang triển khai hệ thống ELAN để số hóa chứng từ phi hải quan với nông sản nhập khẩu, dự kiến có hiệu lực đầy đủ từ ngày 17/01/2028. Văn phòng SPS khuyến nghị doanh nghiệp bắt đầu làm quen và cung cấp dữ liệu lên hệ thống ngay từ bây giờ để tránh bị động khi quy định chính thức áp dụng.
Trần Thu (tổng hợp)
