QUẢNG BÌNH — Nghề nuôi cá lồng trên sông Son tại xã Phong Nha đã tạo việc làm cho 259 hộ dân, mang về doanh thu gần 50 tỷ đồng mỗi năm và từng bước hình thành đặc sản gắn với du lịch di sản.
- Mỹ kiểm tra tàu chở dầu, siết chặt phong tỏa hàng hải với Iran
- Vợ chồng trẻ rời Hàn Quốc, về Thanh Hóa trồng nho thu bốn tỷ đồng
- Bóng chuyền nam Việt Nam vượt qua Indonesia, vào chung kết SEA V-Cup 2026
Sau hơn 30 năm hình thành và mở rộng, toàn xã hiện duy trì 516 lồng nuôi, tập trung tại các thôn Gia Tịnh, Xuân Sơn, Sơn Trạch, Na và Chày Lập. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng cá lồng đạt khoảng 220 tấn, doanh thu ước hơn 24 tỷ đồng — tương đương nhịp tăng trưởng đủ để cả năm vượt ngưỡng 48 tỷ đồng nếu sản lượng được duy trì.
Thôn Gia Tịnh là nơi tập trung nhiều lồng nuôi nhất. Không có đất nông nghiệp, người dân đã tận dụng dòng nước chảy của sông Son để xây dựng sinh kế từ cá trắm — loài được nuôi hoàn toàn bằng thức ăn xanh gồm cỏ voi, lá sắn và rong sông. Thức ăn tự nhiên đó tạo ra sự khác biệt mà các nhà hàng và du khách nhận ra ngay: thịt cá săn chắc, không tanh, đặc trưng riêng của môi trường nước chảy.
Bà Trần Thị Nga (sinh năm 1972) duy trì 6 lồng, mỗi lồng từ 100 đến 250 con, nuôi gối vụ nên lúc nào cũng có lồng đang thu hoạch và lồng mới thả. Cá phải đạt ít nhất 3kg sau ba năm mới đủ chất lượng xuất bán; những con 8–10kg cần đến năm năm chăm sóc. Mỗi năm gia đình bà xuất khoảng 1,5 tấn cá, giá từ 100.000 đến 120.000 đồng/kg, doanh thu đạt 150–180 triệu đồng.
“Thức ăn chủ yếu là cỏ voi, lá sắn, rong rêu vớt dưới sông Son và bột ngô nấu chín. Đến mùa đông, chúng tôi còn đi thu gom củ sắn để bổ sung thức ăn cho cá”, bà Nga cho biết. Bà cũng thẳng thắn nêu áp lực thực tế: thời gian nuôi kéo dài, chi phí thức ăn và công chăm sóc tăng dần theo từng năm, trong khi giá bán chưa theo kịp.
Chị Đoàn Thị Tâm (sinh năm 1989), với 12 năm nuôi cá lồng, hiện duy trì ba lồng thả từ 350 đến 650 con mỗi lồng. Để chủ động nguồn lá sắn — loại thức ăn quan trọng nhất — nhiều ngày chị rời nhà từ 3 giờ sáng lên khu vực nông trường Việt Trung hái lá, đến trưa mới về cho cá ăn. Cá được nuôi đúng quy trình, sau ba năm đạt 3,5–4,5kg là sẵn sàng xuất bán, đầu ra ổn định nhờ nhu cầu từ các nhà hàng và lượng khách tham quan Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng ngày càng tăng.
Bên cạnh tiêu thụ cá tươi, địa phương đã phát triển thêm chả cá trắm đạt chuẩn OCOP, mở rộng thị trường và nâng giá trị nông sản. Hằng năm vào dịp lễ 30/4–1/5, xã tổ chức Lễ hội cá trắm sông Son để quảng bá thương hiệu, kết nối tiêu thụ và tôn vinh những hộ nuôi tiêu biểu. Ông Phan Hải Hà, Chủ tịch UBND xã Phong Nha, cho biết thời gian tới xã sẽ đẩy mạnh liên kết nghề nuôi cá lồng với du lịch cộng đồng, tạo thêm trải nghiệm để du khách tham quan lồng nuôi, tìm hiểu đời sống ven sông và thưởng thức đặc sản — hướng đi biến một nghề sinh kế thành một sản phẩm du lịch có giá trị riêng.
Vũ Hiếu (tổng hợp)
