Cựu quan chức tình báo Mỹ Anthony Vinci cảnh báo TikTok bị ĐCSTQ kiểm soát và có thể tác động mạnh đến quan điểm của người dùng trẻ. Ông cho rằng nền tảng này đang trở thành công cụ chiến tranh nhận thức trong cạnh tranh Mỹ – Trung.
- Gần 500.000 vé bay từ Trung Quốc tới Nhật Bản bị hủy
- Người phụ nữ Mỹ mang thai bằng tinh trùng đông lạnh 20 năm của chồng đã mất
- Xe khách đụng xe bồn trên cao tốc, hơn 40 người Ấn Độ hành hương thiệt mạng
TikTok bị cáo buộc chọn lọc nội dung để thay đổi quan điểm người dùng
Trong buổi giới thiệu cuốn sách “Cuộc cách mạng tình báo lần thứ tư” ngày 13/11 tại Viện Hudson (Washington DC), tiến sĩ Anthony Vinci – cựu CTO của Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia Mỹ (NGA) – nhấn mạnh rằng TikTok đang được vận hành theo mô hình chiến tranh nhận thức.
Ông cho biết TikTok không chỉ phân phối nội dung theo thuật toán thông thường mà còn lựa chọn tin tức có chủ đích, hướng người dùng đến các góc nhìn phù hợp với lợi ích của ĐCSTQ. Theo ông, mục tiêu của chiến tranh nhận thức là “thay đổi quan điểm của con người để phù hợp với mục tiêu vận hành hoặc mục tiêu quân sự của bên tiến hành”.
Vinci đặc biệt nhấn mạnh rằng TikTok có khả năng tác động mạnh đến giới trẻ, nhất là thế hệ Z – nhóm người dùng chính của nền tảng. Ông cho rằng đây là thế hệ ít tiếp xúc truyền hình cáp, báo in hay trang tin truyền thống, mà chủ yếu cập nhật tin tức thông qua TikTok.
TikTok, theo ông, trở thành kênh mà người trẻ “coi là cửa sổ nhìn ra thế giới”. Khi nền tảng này kiểm soát nội dung, xu hướng nhận thức của cả một thế hệ có thể bị dẫn dắt theo định hướng nhất định.
Ông dẫn nghiên cứu từ Đại học Rutgers cho thấy người dùng TikTok lâu năm có xu hướng ủng hộ hơn các quan điểm của ĐCSTQ, đặc biệt trong những vấn đề liên quan đến nhân quyền. Điều này, theo ông, cho thấy TikTok không chỉ kiểm duyệt mà còn tạo ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức.
TikTok và AI: sự khác biệt căn bản giữa Mỹ và Trung Quốc trong thu thập dữ liệu
Vinci cho biết sự khác biệt giữa Mỹ và Trung Quốc trong sử dụng AI nằm ở nguyên tắc pháp lý. Tại Mỹ, các cơ quan tình báo được yêu cầu tuân thủ luật pháp, bảo vệ quyền riêng tư, kể cả với người không phải công dân Hoa Kỳ.
Trong khi đó, theo ông, ĐCSTQ cùng các cơ quan an ninh có quyền truy cập gần như không giới hạn vào dữ liệu cá nhân. Luật tình báo của Trung Quốc cho phép nhà nước yêu cầu bất kỳ cá nhân hay doanh nghiệp nào cung cấp thông tin theo yêu cầu.
Đây là lý do khiến TikTok – dù không phải doanh nghiệp nhà nước – có thể bị ảnh hưởng bởi yêu cầu của chính quyền. Vinci khẳng định rằng TikTok bị kiểm soát chặt chẽ bởi hệ thống vận hành của ĐCSTQ, bao gồm cơ chế giám sát và áp đặt nội dung.
Ông nhận định rằng lượng dữ liệu khổng lồ mà Trung Quốc thu thập sẽ tiếp tục được xử lý bằng AI để nhận diện, theo dõi và kiểm soát xã hội. Các công nghệ như phân tích hành vi, nhận diện khuôn mặt hay hệ thống điểm tín nhiệm xã hội đều dựa trên nền tảng này.
Theo ông, ĐCSTQ sử dụng AI không chỉ trong kiểm soát trong nước mà còn tác động ra nước ngoài. TikTok là ví dụ điển hình cho việc xuất khẩu công cụ chiến tranh nhận thức sang môi trường toàn cầu.
Vinci cho rằng các mô hình AI của Trung Quốc được thiết kế theo triết lý khác, không ưu tiên quyền riêng tư cá nhân mà tập trung phục vụ giám sát xã hội và lợi ích của nhà nước.
Đề xuất đào tạo toàn dân nhận diện chiến tranh thông tin và bảo vệ bản thân
Tiến sĩ Vinci cho rằng chiến tranh thông tin nhắm vào mọi công dân Mỹ, không chỉ giới chuyên gia hay quan chức. TikTok, theo ông, thu thập dữ liệu ở mức sâu, bao gồm cả dữ liệu của trẻ vị thành niên. Bộ Tư pháp Mỹ đã truy tố các trường hợp liên quan đến dữ liệu chuyển về Trung Quốc.
Ông nhấn mạnh rằng nhiều cơ quan như Bộ Ngoại giao Mỹ, Bộ An ninh Nội địa và quân đội đã cấm toàn bộ nhân viên sử dụng TikTok do lo ngại về an ninh.
Theo Vinci, chính phủ Mỹ không thể bảo vệ mọi người khỏi hoạt động thu thập thông tin hoặc thao túng nhận thức. Vì vậy, ông đề xuất triển khai chương trình đào tạo nhận thức thông tin trên phạm vi toàn quốc.
Ông cho rằng người dân cần biết cách nhận diện mối đe dọa thông tin, phát hiện nội dung có dấu hiệu định hướng và hiểu phương pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Vinci nhấn mạnh khái niệm “dân chủ hóa tình báo” – tức đưa kiến thức cơ bản về an ninh thông tin đến từng công dân. Việc nâng cao năng lực này giúp người dân chủ động tự bảo vệ trước chiến tranh nhận thức từ các thế lực thù địch.
Theo ông, khi người dân hiểu rõ nguy cơ, họ có thể nhận diện tốt hơn các chiến dịch thao túng thông tin và giảm khả năng bị ảnh hưởng bởi nội dung có chủ đích.
Theo: Trí Thức VN
