Trung Đông – Mỹ tăng cường triển khai chiến đấu cơ F-16 và F-35 tới khu vực, trong lúc Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei lên tiếng cảnh báo Washington về “những bài học không thể quên” sau chuỗi tấn công ăn miếng trả miếng khiến nhiều quân nhân Mỹ thiệt mạng.
- Lũ quét ở Mường Than làm 4 người chết, gây thiệt hại 190 tỷ đồng
- Thêm hai công nhân tử vong sau tai nạn tại trại lợn Thanh Hóa
- Quân đội hỏa tốc ứng phó đợt mưa lũ lớn
Diễn biến này xảy ra sau khi một quân nhân Mỹ thiệt mạng tại miền Bắc Iraq ngày 18/7 trong lúc xử lý một máy bay không người lái tấn công một chiều chưa nổ của Iran, nâng tổng số quân nhân Mỹ tử vong kể từ tháng 2 lên 17 người. Cùng ngày 18/7, Iran tuyên bố sẽ không còn tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đã ký với Mỹ hồi tháng 6, làm dấy lên nguy cơ xung đột leo thang và mở rộng tại khu vực.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết một quân nhân thứ hai đã bị thương trong nỗ lực kích nổ có kiểm soát thiết bị bay không người lái nói trên. Trước đó, ngày 17/7, hai binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng tại Jordan trong một cuộc tấn công mà phía Mỹ cáo buộc do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran thực hiện, khiến bốn người khác bị thương và một người mất tích. CENTCOM cho biết đã tìm thấy những phần thi thể chưa xác định danh tính tại Jordan và đang điều tra xem đây có phải là quân nhân mất tích hay không.
Một tuần lễ không kích qua lại giữa hai bên đã mở rộng vượt ra ngoài các mục tiêu quân sự thuần túy, bao gồm cả cầu đường, công trình tiện ích công cộng và cơ sở cảng biển. Theo truyền thông Iran, trong đợt không kích gần đây nhất, Mỹ đã tấn công đảo Qeshm ở vịnh Ba Tư cùng các thành phố phía nam gồm Shadegan, Sirik và Hajiabad. Iran đáp trả gần như ngay lập tức bằng cách nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực, cũng như nhà máy điện và khử muối tại Kuwait.
New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Washington đang gửi thêm nhiều chiến đấu cơ đến Trung Đông, bao gồm tiêm kích F-16 và F-35, cùng máy bay tiếp liệu trên không bổ sung. Tuần trước, Mỹ được cho là đã thông báo với Israel về việc gửi thêm hàng chục máy bay tiếp dầu đến nước này, một động thái cho thấy Washington có thể đang chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công mạnh hơn nhằm vào Iran.
Trong các tuyên bố riêng biệt đưa ra ngày 19/7, Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar đều bày tỏ lo ngại về nguy cơ leo thang xung đột, trong khi Jordan đã triệu tập một nhà ngoại giao Iran. UAE tuyên bố rằng việc nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm trường học, bệnh viện, nhà máy khử muối, cơ sở năng lượng và các đầu mối giao thông, “không thể chấp nhận được hoặc biện minh trong bất kỳ hoàn cảnh nào”.
Căng thẳng cũng tăng vọt tại eo biển Hormuz, tuyến đường thủy trọng yếu đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu và đang là trọng tâm tranh chấp quyền kiểm soát giữa hai bên. Hải quân Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết ngày 19/7 rằng họ đã ngăn chặn bốn tàu không xác định danh tính cố tình sử dụng một “tuyến đường không an toàn” sau khi phớt lờ các cảnh báo. Trong khi đó, phía Mỹ tuyên bố đã chặn bảy tàu vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải áp đặt đối với các cảng của Iran.
Ông Khamenei, trong tuyên bố ngày 18/7, khẳng định các vi phạm của Mỹ đối với bản ghi nhớ ngừng bắn kéo dài 60 ngày “đã một lần nữa chứng minh cho mọi người thấy chữ ký của phía Mỹ vô giá trị và mất hiệu lực như thế nào”.
Ông cũng kêu gọi người dân Iran giữ vững tinh thần đoàn kết, tránh chia rẽ và tranh chấp chính trị trong bối cảnh đối đầu với Washington, đồng thời nhấn mạnh các đối thủ của Iran “không được phép nhận thấy bất kỳ dấu hiệu suy yếu nào từ phía chúng ta”. Lời kêu gọi này diễn ra trong bối cảnh chính tuyên bố của ông Khamenei hồi tháng 6 từng gây tranh cãi trong nội bộ những người ủng hộ cứng rắn của Iran liên quan đến bản ghi nhớ vừa ký với Mỹ.
Ông Khamenei thừa nhận bản thân “có quan điểm khác” về thỏa thuận tạm dừng bốn tháng giao tranh, nhưng vẫn chấp thuận sau khi Tổng thống Masoud Pezeshkian, với tư cách Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, nhận trách nhiệm về thỏa thuận này.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
